પાદુકાગુલિકાખડ્ગરસાદીદમ્ અથાપિ ચ । ગૃહીત્વા સિદ્ધમાર્ગેણ સ્વીકુરુ સ્વર્ગમણ્ડલમ્
તમારી પાદુકા, વીંટી, તલવાર અને અન્ય વસ્તુઓ લઈ, સિદ્ધ માર્ગે ચાલો અને સ્વર્ગલોકને સ્વીકારો.
આકલ્પં વૈબુધા ભોગાસ્ ત્વયા વિબુધસદ્મનિ । જીવન્મુક્તેન ભોક્તવ્યાસ્ તેન ત્વામ્ અહમ્ આગતઃ
દેવલોકના બધા સુખો અહીં જીવિત મુક્ત તરીકે તમે માણવા માટે જ છો; એ માટે જ હું તમારી પાસે આવ્યો છું.
વિમાનયન્તિ સમ્પ્રાપ્તાં ન તિરસ્કરણૈશ્ શ્રિયમ્ । નાભિવાઞ્છન્તિ ચાપ્રાપ્તાં ત્વાદૃશાસ્ સાધુસાધવઃ
તમારા જેવા સારા માણસો સંપત્તિ આવે ત્યારે તેને નાની નથી ગણતા, અને જ્યારે ન મળે ત્યારે તેની ઈચ્છા પણ કરતા નથી.
અવિઘ્નમ્ આગતેનાદ્ય સુખં વિહરતા ત્વયા । સ્વર્ગઃ પવિત્રતાં યાતુ હરિણેવ જગત્ત્રયમ્
આજે તમે નિર્વિઘ્ન આનંદ માણો છો, એ રીતે સ્વર્ગ પણ પવિત્રતા પામે, જેમ હરણ ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરે છે.
સ્વર્ગં સ્વર્ગસમાચારં વેદ્મિ દેવાદિનાયક । કિં તુ સર્વત્ર મે સ્વર્ગો નિયતો ન તુ કુત્રચિત્
દેવો અને બીજા સૌના સ્વામી, હું સ્વર્ગ અને તેની રીતો જાણું છું; પણ મારા માટે સ્વર્ગ બધે છે, કોઈ એક જગ્યાએ નથી બંધાયેલો.
સર્વત્રૈવ હિ તુષ્યામિ સર્વત્રૈવ રમે પ્રભો । અવાઞ્છનત્વાન્ મનસસ્ સર્વત્રાનન્દવાન્ અહમ્
પ્રભુ, હું બધે સંતોષ પામું છું, બધે આનંદ માણું છું; કારણ કે મારા મનમાં કોઈ ઈચ્છા જ નથી, એટલે હું બધે આનંદિત છું.
નિયતં કિઞ્ચિદ્ એકત્ર સ્થિતં સ્વર્ગકમ્ ઈદૃશમ્ । શક્ર ગન્તું ન જાનામિ નાજ્ઞાતં ચ કરોમ્ય્ અહમ્
સ્વર્ગ એક જ જગ્યા પર સ્થિર છે; હે શક્ર, મને ત્યાં કેવી રીતે જવું તે ખબર નથી, અને હું અજાણતાં ક્યારેય કંઈ કરતો નથી.
સાધો વિદિતવેદ્યાનાં પરિપૂર્ણધિયાં સતામ્ । સજ્જનાચરિતં યુક્તં મન્યે ભોગોપસેવનમ્
હે સારા મનુષ્ય, જે જાણવું જોઈએ તે જાણનારા અને પૂર્ણ બુદ્ધિ ધરાવનાર સજ્જનો pleasureનો આનંદ લે છે, એ યોગ્ય છે એવું હું માનું છું.
દેવેશે પ્રોક્તવત્ય્ એવં તૂષ્ણીમ્ એવ સ્થિતે નૃપે । કિમ્ એવં નોપયામ્ય્ એવ ત્વામ્ ઇતિ પ્રોક્તવાન્ હરિઃ
દેવોના રાજાએ આમ કહ્યું પછી રાજા ચૂપ રહ્યો ત્યારે હરિએ પૂછ્યું: 'તમે આમ મારી પાસે કેમ આવતાં નથી?'
બાઢમ્ ઇત્ય્ એવ કાલેન વદતીષચ્ છિખિધ્વજે । કલ્યાણં તે ઽસ્તુ કુમ્ભેતિ વદન્ન્ અન્તર્ધિમ્ આયયૌ
થોડા સમય પછી શિખિધ્વજએ કહ્યું: 'નિષ્ઠા છે,' અને 'કુંભ, તને કલ્યાણ મળે' એમ કહીને તે અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તદ્ દેવવૃન્દમ્ અખિલં ત્રિદશેશયુક્તં તત્ર ક્ષણાદ્ અલમ્ અદૃશ્યમ્ અભૂદ્ વિલીનમ્ । કલ્લોલજાલમ્ ઇવ વારિનિધૌ પ્રશાન્તવાતે સ્ફુરન્મકરફેનફણીન્દ્રશબ્દમ્
પછી એ બધા દેવો અને ત્રિદશોના સ્વામીઓ એક સાથે, પળમાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા અને ત્યાંથી લુપ્ત થઈ ગયા—જેમ શાંત પવનમાં દરિયામાં ઊભેલા મોજાં, મગરો, ફેન અને વિશાળ સાપોની ધ્વનિ એકાએક શાંત પડી જાય છે.
તાં માયાં શમમ્ આનીય ચૂડાલા સમચિન્તયત્ । દિષ્ટ્યા ભોગેચ્છયા નાયં હ્રિયતે વસુધાધિપઃ
ચૂડાલાએ એ માયા પાછી ખેંચી અને વિચાર્યું: 'સૌભાગ્યે, ધરતીનો રાજા ભોગની ઇચ્છાથી ખેંચાઈ ગયો નથી.'
શાન્તસ્ સમસમાભોગ એવ શક્રસમાગમે । અસમ્ભ્રમમ્ અહેલં ચ કૃતવાન્ વ્યવહારિતામ્
તે ઇન્દ્રની હાજરીમાં પણ શાંત અને સમચિત્ત રહ્યો, કોઈ ઉથલપાથલ કે ભૂલ વિના પોતાનું વર્તન કર્યું.
ભૂય એવ પ્રપઞ્ચેન વિમૃશામ્ય્ એનમ્ આદરાત્ । રાગદ્વેષપ્રધાનેન કેનચિદ્ બુદ્ધિહારિણા
હવે ફરી એકવાર, હું ધ્યાનપૂર્વક તેને કોઈ એવી રીતથી પરખીશ, જેમાં રાગ કે દ્વેષ હોય અને જે મનને ભટકાવી શકે.
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સા રાત્રાવ્ ઇન્દાવ્ અભ્યુદિતે વને । ગૃહીતમણ્ડના નૂનં કાન્તા મદનિકા સતી
આ રીતે વિચારીને, રાત્રે જ્યારે ચાંદ્રમા ઉગ્યો હતો અને જંગલમાં, મદનિકા નામની સતી સ્ત્રી, સુંદર રીતે શણગારેલી, નિશ્ચિતપણે ત્યાં હતી.
વાતે વહતિ પુષ્પાઢ્યે મદિરામોદમાંસલે । સન્ધ્યાજપ્યપરે નદ્યાસ્ તીરસંસ્થે શિખિધ્વજે
પવનમાં ફૂલોની સુગંધ અને મદિરાની મીઠી ખુશ્બૂ વહેતી હતી, સાંજના સમયે શિખિધ્વજ નદીના કિનારે બેઠા હતા અને સંધ્યાવંદન કરી રહ્યા હતા.
સન્તાનકલતાગેહં નીરન્ધ્રં પુષ્પગુચ્છકૈઃ । શુદ્ધાન્તં વનદેવીનાં પ્રવિવેશ મદાન્વિતા
પ્રેમમાં માથું ગુમાવેલી એ સ્ત્રી, લતાવૃક્ષોથી બનેલા અને ફૂલોના ગૂંચથી ઘેરાયેલા, એકદમ બંધ અને શુદ્ધ એવા વનદેવીઓના ઘર જેવા સ્થાનમાં પ્રવેશી ગઈ.
તત્ર સઙ્કલ્પિતે પુષ્પશયને માલ્યમાલિતા । કણ્ઠે સઙ્કલ્પિતં કાન્તં શિડ્ગમ્ આદાય સંસ્થિતા
ત્યાં, કલ્પના કરેલા ફૂલોના પથારી પર, ફૂલમાળથી સજ્જ, તેણી પોતાના ગળે કલ્પિત પ્રિયતમને રાખીને ઊભી રહી.
આગત્યાન્વિષ્ય કુઞ્જાન્ સ પ્રદદર્શ શિખિધ્વજઃ । લતાગેહે મદનિકાકણ્ઠે શિડ્ગં મનોહરમ્
શિખિધ્વજ જ્યારે બગીચામાં શોધવા ગયો, ત્યારે તેણે લતાવાળી ઝૂંપડીમાં એક સુંદર યુગલને જોઈ લીધું, જેમાં એક યુવતી પોતાના પ્રેમીને ભેટે ચુંટી રહી હતી.
કુન્તલાવલિતસ્કન્ધં સમાલબ્ધં ચ ચન્દનૈઃ । શયનાવૃત્તિવિક્ષેપપર્યાકુલિતશેખરમ્
તેમના ખભા પર વાળ લપેટાયેલા હતા, ચંદનથી સુગંધિત હતા, અને શયનક્રીયાની હલચલથી તેમના શિરમુકુટ બગડી ગયા હતા.
હેમાભે દ્વિગુણાકારે બાલાબાહૂપધાનકે । મગ્નૈકશ્રવણાપાઙ્ગકપોલતલકુન્તલમ્
તે યુગલનું શરીર સોનાની જેમ તેજસ્વી હતું, બંને એકબીજામાં લિપટાયેલા હતા, યુવતીના હાથને તકીયા બનાવીને, તેના વાળ ગાલ પર વિખેરાયેલા હતા અને એક કાન તથા આંખ છુપાઈ ગઈ હતી.
મિથુનં તદ્ દદર્શાથ મિથઃ પ્રહસિતાનનમ્ । અન્યોઽન્યવદનાસક્તં છન્નં કલ્પલતાંશુકૈઃ
શિખિધ્વજે તે યુગલને એકબીજાને જોઈને હસતા, એકબીજાના હોઠોમાં મળેલા અને કલ્પલતાની ડાળીઓથી છુપાયેલા જોઈ લીધા.
આલોલમાલ્યશયનં મદનાતુરમ્ આકુલમ્ । અઙ્ગરાગચ્છલેનાત્મરાગમ્ અન્યોઽન્યમ્ અર્પયત્
તેમના ફૂલોના હાર અને પથારી બેધડક પડી ગયા હતા, બંને પ્રેમમાં ગરકાવ થઈ, એકબીજાને અંગરાગ લગાવવાના બહાને પોતાનું પ્રેમ એકબીજાને અર્પણ કરતા હતા.
રત્યુન્મુખં ઘનાનન્દમ્ ઉદ્દામમદમન્મથમ્ । પરસ્પરાહતં પુષ્પૈર્ વક્ષોભ્યાં પીડિતસ્તનમ્
અતિ આનંદ અને ઉન્માદથી ભરપૂર, બંને રતિની કિનારે પહોંચ્યા હતા; એકબીજાના વક્ષસ્થળ સાથે ભેળવીને, ફૂલો વડે શરીર પર સ્પર્શ કરતા હતા.
તદ્ આલોક્યાવિકારેણ ચેતસા સ તુતોષ ચ । અહો સુખં સ્થિતૌ શિડ્ગાવ્ ઇત્ય્ આહ સ શિખિધ્વજઃ
આ દ્રશ્યને સ્થિર મનથી જોઈને, તે ખુશ થયો અને બોલ્યો: 'વાહ, આ દંપતી કેટલું સુખી છે, એકબીજાની સાથે!'
તિષ્ઠથો ઽઙ્ગ યથાકામં સુખં શિડ્ગૌ યથાસ્થિતમ્ । વિઘ્નં મા કુરુથઃ પ્રીતાવ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા નિર્જગામ સઃ
'તમે બંને જેમ ઈચ્છો તેમ અહીં સુખથી રહો, તમારી ખુશી ભંગ ન કરો,' એવું કહીને તે ત્યાંથી નીકળી ગયો.
તતો મુહૂર્તમાત્રેણ પ્રપઞ્ચં સ્વમ્ ઉપેક્ષ્ય સા । નિર્યયૌ દર્શયન્તી સ્વં રતિયુદ્ધાકુલં વપુઃ
પછી થોડા જ ક્ષણમાં, તેણે પોતાનો જ જગત અવગણ્યું અને બહાર નીકળી ગઈ, પ્રેમના સંઘર્ષથી થાકેલું પોતાનું શરીર દેખાડતી.
ઉપવિષ્ટં દદર્શૈનં નૃપં હેમશિલાતલે । સમાધિસંસ્થમ્ એકાન્તે મનાગ્વિકસિતેક્ષણમ્
તેણે રાજાને સોનાની પથ્થરની પાટીએ એકલા ધ્યાનમાં તલ્લીન બેઠેલા જોયા, તેની આંખો થોડુંક ખુલેલી હતી.
તં પ્રદેશમ્ ઉપાગત્ય લજ્જાવનમિતાનના । તૂષ્ણીમ્ આસિત્ ક્ષણં ખિન્ના મ્લાના મદનિકાઙ્ગના
તે સ્થળે પહોંચી, નૃત્યંગનાની યુવતી લજ્જાથી મોઢું નીચે કરી, થાકેલી અને નિરાશ થઈ થોડીવાર માટે ચુપચાપ બેઠી રહી.
ક્ષણાચ્ છિખિધ્વજો ધ્યાનાદ્ વિરતસ્ તામ્ ઉવાચ હ । પ્રસન્નમધુરં વાક્યમ્ ઇદમ્ અક્ષુબ્ધયા ધિયા
થોડીવાર પછી શિખિધ્વજ ધ્યાનમાંથી બહાર આવ્યો અને તેને શાંત અને મીઠા શબ્દોમાં, સ્થિર મનથી, આ રીતે કહ્યું: