અથ પ્રભાતે તત્ સ્વૈરં વપુર્ ઉત્સૃજ્ય યૌવતમ્ । બભૂવ કુમ્ભઃ કુમ્ભાભકુચપ્રોજ્ઝિતમૂર્તિમાન્
પછી સવારે તેણે પોતાની યુવાન અવસ્થાને સ્વેચ્છાએ છોડીને, પોતે કુંભ બની ગઈ; તેના સ્તન અને શરીર બધું છોડીને, કુંભ જેવું રૂપ ધારણ કર્યું.
ઇતિ સા રાજમહિષી ચૂડાલા વરવર્ણિની । કુમ્ભત્વમ્ આસ્થિતા ભર્તુઃ પશ્ચાત્ સ્ત્રીત્વમ્ ઉપાગતા
આ રીતે, રાજમહિષી સુંદર ચૂડાલાએ પતિ પછી કુંભનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું અને પછી ફરીથી સ્ત્રીરૂપે આવી.
વિજહાર વનાન્તેષુ કુમારી ધર્મિણી નિશિ । કુમ્ભરૂપધરા ચાહ્નિ ભર્ત્રા મિત્રેણ સંયુતા
ધર્મપરાયણ યુવતી રાત્રે જંગલમાં ફરતી હતી, ત્યારે તે માટીનું ઘડું બની જતી; દિવસ દરમિયાન તે પોતાના પતિ અને મિત્ર સાથે જોડાયેલી રહેતી.
કૈલાસમન્દરસુમેરુમહેન્દ્રસહ્યસાનુષ્વ્ અવિસ્ખલિતયોગગમાગમા સા । સાર્ધં પ્રિયેણ સુહૃદા વિભુના યથેચ્છં સ્રગ્દામહારવલિતા વિજહાર નારી
કૈલાસ, મન્દર, સુમેરુ, મહેન્દ્ર અને સહ્ય પર્વતોની ટોચ પર તે યોગની અચૂક કળાથી ફરતી હતી; સુંદર હાર અને આભૂષણોથી સજ્જ, પોતાની પ્રિય મિત્ર અને સ્વામી સાથે મનગમતું ફરતી હતી.
તતઃ કતિપયેષ્વ્ એવ દિવસેષુ ગતેષુ સા । ઇદં પ્રોવાચ ભર્તારં કુમ્ભરૂપધરા સતી
થોડા દિવસો પછી, જ્યારે તે ઘડાંનું રૂપ ધારણ કરેલું હતું, ત્યારે તેણે પોતાના પતિને આ રીતે કહ્યું.
રાજન્ રાજીવપત્ત્રાક્ષ મમેદં વચનં શૃણુ । નિશાયાં પ્રત્યહં તાવત્ સ્થિત એવાહમ્ અઙ્ગના
રાજન, કમળ જેવા નેત્રો ધરાવનાર, મારા આ શબ્દો સાંભળો: દર રાત્રે હું સ્ત્રીરૂપે જ રહેતી છું.
તદ્ ઇચ્છામ્ય્ અઙ્ગનાધર્મં નિપુણીકર્તુમ્ ઈદૃશમ્ । ભર્ત્રે કસ્મૈચિદ્ આત્માનં વિવાહેન દદામ્ય્ અહમ્
હું આ સ્ત્રીધર્મને સારી રીતે સમજવા માગું છું. તેથી હું પોતાને લગ્ન દ્વારા કોઈ પતિને અર્પણ કરવા ઇચ્છું છું.
તદ્ ભવાન્ એવ મે ભર્તા રોચતે ભુવનત્રયે । ગૃહાણ માં વિવાહેન ભાર્યાત્વે નિશિ સર્વદા
ત્રણે લોકમાં મને પતિ તરીકે તમે જ પસંદ છો. કૃપા કરીને મને તમારી પત્ની તરીકે લગ્નમાં સ્વીકારો, દિવસ-રાતે હંમેશા.
અયત્નોપનતં સાધો પ્રિયેણ સુહૃદા સહ । સ્ત્રીસુખં ભોક્તુમ્ ઇચ્છામિ મા મે વિઘ્નકરો ભવ
હે મહાન, મારા પ્રિય મિત્ર સાથે effort વિના મળેલું સ્ત્રીસુખ માણવા હું ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને મારા માટે અવરોધ ન બનો.
ક્રમપ્રવૃત્તમ્ આ સૃષ્ટેસ્ સુખસાધ્યં મનોરમમ્ । પ્રકૃતં કુર્વતઃ કાર્યં દોષઃ ક ઇવ જાયતે
સૃષ્ટિની શરૂઆતથી જે કાર્ય ક્રમબદ્ધ રીતે, સરળતાથી અને આનંદથી થાય છે, એમાં સ્વાભાવિક રીતે કરવાથી કયો દોષ આવે?
ઇચ્છાનિચ્છાદૃશોર્ ઐક્યાત્ સમત્વાત્ સર્વવસ્તુષુ । વયં ન સેચ્છા નાનિચ્છાઃ કુર્વસ્ તેનૈતદ્ ઈપ્સિતમ્
ઇચ્છા અને અનિચ્છા વચ્ચે એકરૂપતા અને સર્વ વસ્તુઓમાં સમતા હોવાથી, અમને કોઈ ઇચ્છા કે અનિચ્છા નથી; તેથી જેવું ઇચ્છિત છે, એવું જ અમે કરીએ છીએ.
કૃતેનાનેન કાર્યેણ ન શુભં નાશુભં સખે । પશ્યામિ તન્ મહાબુદ્ધે યથેચ્છસિ તથા કુરુ
મિત્ર, આ કર્યાથી હું તેમાં ન તો શુભ અને ન તો અશુભ કંઈ જોઈ શકતો નથી; તેથી, મહાન બુદ્ધિવાળા, તું જેવું ઇચ્છે છે એવું જ કર.
સમતાં સમ્પ્રયાતેન ચેતસેદં જગત્ત્રયમ્ । ખરૂપમ્ એવ પશ્યામિ યથેચ્છસિ તથાચર
સમતા ધરાવતી મનથી હું આ ત્રણેય લોકને માત્ર ખાલી જગ્યા જેવું જ જોઈ રહ્યો છું; તું જેવું ઇચ્છે છે એવું જ કર.
યદ્ય્ એવં તન્ મહીપાલ લગ્નમ્ અદ્યૈવ શોભનમ્ । રાકેયં શ્રાવણસ્યાસ્ય હ્યસ્ સર્વં ગણિતં મયા
જો એવું હોય તો, રાજા, આજે જ આ શુભ લગ્ન સંપન્ન થવા દે; શ્રાવણ મહિનાની આ પૂર્ણિમા રાત્રિ વિશે બધું મેં પહેલેથી જ વિચાર્યું છે.
રાત્રાવ્ અદ્યોદિતે ચન્દ્રે પરિપૂર્ણકલામલે । જન્યત્રં નૌ મહાબાહો દ્વયોર્ એવ ભવિષ્યતિ
હે મહાબાહુ, આજે રાત્રે જ્યારે પૂર્ણચંદ્ર નિખૂટ તેજ સાથે આકાશમાં ઉગશે, ત્યારે આપણું લગ્ન ફક્ત તું અને હું, બંને વચ્ચે જ થશે.
મહેન્દ્રાદ્રિશિરશ્શૃઙ્ગસાનાવ્ અસ્મિન્ મનોરમે । રત્નદીપપ્રકાશાઢ્યમણિમન્દિરમણ્ડિતે
આ મનોહર મહેન્દ્ર પર્વતની ચોટી પર, રત્નોથી ઝગમગતા અને મણિથી શોભતા મંદિરોની વચ્ચે,
પુષ્પભારાનતોત્તુઙ્ગવૃક્ષજન્યવિરાજિતે । વનપુષ્પલતાલાસ્યનારીનૃત્તમનોહરે
ફૂલોથી ભરેલા ઊંચા વૃક્ષો અને વનમાલાઓથી શોભાયમાન, તેમજ ફૂલોથી સજ્જ નર્તકી યુવતીઓના નૃત્યથી આ સ્થાન મોહક બન્યું છે.
નિશિ વ્યોમગતાસ્ તારા ભર્ત્રા પૂર્ણેન્દુના સહ । આવયોઃ પરિપશ્યન્તુ કર્ણાન્તાગતલોચનાઃ
રાત્રે, આકાશમાં રહેલી તારા અને તેમનો સ્વામી પૂર્ણચંદ્ર, બંને આપણને તાકીને, ધ્યાનપૂર્વક આપણું સાક્ષી બનશે.
ઉત્તિષ્ઠાત્મવિવાહાર્થં કુર્વઃ કાનનકોટરાત્ । રાજંશ્ ચન્દનપુષ્પાદિસમ્ભારં રત્નસંયુતમ્
હે રાજા, આપણાં લગ્ન માટે ઊઠો અને જંગલની ગુફામાંથી ચંદન, ફૂલ અને અન્ય સામગ્રી, રત્નોથી શોભાયમાન, એકત્ર કરો.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા કુમ્ભ ઉત્થાય સહ તેન મહીભૃતા । કુસુમાવચયં ચક્રે તથા રત્નાદિસઞ્ચયમ્
આ રીતે કહ્યા પછી, કુંભા રાજા સાથે ઊભા થયા અને બંનેએ ફૂલો અને રત્નો સહિતની વસ્તુઓ ભેગી કરી.
તતો મુહૂર્તમાત્રેણ રત્નસાનૌ સમે શુભે । સમાલમ્ભનપુષ્પાઢ્યાસ્ તાભ્યાં વૈ રાશયઃ કૃતાઃ
પછી થોડા જ સમયમાં, તે શુભ અને સમતલ રત્નશિખરે, બંનેએ વિધિ માટે ફૂલોથી ભરેલા ઢગલા તૈયાર કર્યા.
હારામ્બરમણીન્દ્રાદિરાશયસ્ તે વિરેજિરે । સૌભાગ્યસ્યેવ કામેન કોશાઃ કાલેન સમ્ભૃતાઃ
હાર, વસ્ત્રો અને મોંઘા રત્નોના ઢગલા એવી રીતે ઝગમગ્યા, જાણે ઇચ્છા અને સમયથી એકઠા થયેલા સૌભાગ્યના ખજાના હોય.
તથા જન્યત્રસમ્ભારં કૃત્વા કાઞ્ચનકન્દરે । યયતુસ્ તૌ મહામિત્રે સ્નાતું મન્દાકિનીં નદીમ્
સ્નાન માટે જરૂરી વસ્તુઓ ભેગી કરીને, એ બે મહાન મિત્રોએ સુવર્ણ ગુફામાં જઈને મન્દાકિની નદીમાં સ્નાન કરવા ગયા.
તત્રૈનં સ્નપયામ્ આસ મહારાજમ્ અથાદરાત્ । ગજકુમ્ભોપમસ્કન્ધં કુમ્ભો મઙ્ગલપૂર્વકમ્
ત્યાં, પૂરેપૂરા આદર સાથે, હાથીના ખભા જેટલા મોટા ઘડાથી મહારાજાને શુભ વિધિપૂર્વક સ્નાન કરાવાયું.
ભવિષ્યદ્વનિતારૂપાં ભવિષ્યત્પતિતાં ગતઃ । ચૂડાલાં સ્નપયામ્ આસ કુમ્ભરૂપધરાં પ્રિયામ્
પછી, જે ભવિષ્યમાં પત્ની બનવાની હતી એવી, ઘડાનું રૂપ ધારણ કરેલી ચૂડાલાને પણ તેણે પ્રેમથી સ્નાન કરાવ્યું.
પૂજયામ્ આસતુસ્ સ્નાતૌ તત્ર દેવાન્ પિતૄન્ મુનીન્ । યથા ક્રિયાફલે ઽનિચ્છૌ ક્રિયાત્યાગે તથૈવ તૌ
સ્નાન કર્યા પછી, બંનેએ ત્યાં દેવતાઓ, પિતૃઓ અને ઋષિઓની પૂજા કરી, જેમ કર્મના ફળની ઈચ્છા ન રાખનારા લોકો વિધિ કરીને પછી તેને ત્યાગે છે એમ.
નિત્યં જ્ઞાનરસાતૃપ્તૌ વ્યવસ્થાર્થં જગત્સ્થિતેઃ । ચક્રાતે ભોજનં ભવ્યૌ તાવ્ અન્યોઽન્યસમીરિતૌ
જ્ઞાનના રસથી હંમેશા તૃપ્ત રહેતાં, પણ જગતની વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે એ માટે, એ બે મહાન વ્યક્તિઓએ ભોજન તૈયાર કર્યું અને એકબીજાને પીરસ્યું.
કલ્પવૃક્ષદુગૂલાનિ પરિધાય સિતાનિ તૌ । ફલાનિ ભુક્ત્વા જન્યત્રસ્થાનમ્ આયયતુઃ ક્રમાત્
કામનાવૃક્ષના તંતુમાંથી બનેલા સફેદ વસ્ત્રો પહેરી, એ બંનેએ ફળ ખાધાં અને ધીરે ધીરે પોતાના નિવાસસ્થાને પાછા ગયા.
એતાવતાત્ર કાલેન તયોર્ જન્યત્રસોત્કયોઃ । પ્રિયં કર્તુમ્ ઇવાસ્તાદ્રૌ ઝગિત્ય્ એવાવિશદ્ રવિઃ
આ રીતે, જ્યારે એ બે સાધનામાં તત્પર રહી સમય પસાર કર્યો, ત્યારે સૂર્ય પશ્ચિમ પર્વતમાં જલદીથી લય પામ્યો, જાણે એમના માટે કોઈ પ્રિય કાર્ય કરવા ગયો હોય.
અથ સન્ધ્યાક્રમે વૃત્તે કૃતે જપ્યાઘમર્ષણે । વિવાહદર્શનાયેવ તારાજાલે ખમ્ આગતે
પછી સાંજનો સમય આવતા અને પાપ નાશ માટે જપ પૂર્ણ થતાં, આકાશમાં તારાઓ આવી ગયા, જાણે લગ્નદર્શન કરવા આવ્યા હોય.