ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પાદ્યમ્ અર્ઘ્યં ચ માલાઃ પુષ્પાણિ ચાનઘ । શિખિધ્વજસ્ તદિષ્ટાયૈ દદૌ દેવ્યૈ યથાખિલમ્
આ રીતે કહીને, નિર્દોષ શિખિધ્વજએ દેવીને પ્રસન્ન કરવા માટે પગ ધોવા માટેનું પાણી, અર્ઘ્ય, ફૂલો અને વણમાલા નિયમ પ્રમાણે અર્પણ કર્યા.
સુબહૂનિ પરિભ્રાન્તો ભૂતલાયતનાન્ય્ અહમ્ । ત્વત્તઃ પૂજા યથા પ્રાપ્તા મયેયં ન તથાન્યતઃ
હું અનેક ધરતી પરના સ્થળોએ ફર્યો છું, પણ જે રીતે તમે અહીં મારી પૂજા કરી, એ રીતે મને બીજે ક્યાંય મળ્યું નથી.
પેશલેનાનુરૂપેણ પ્રશ્રયેણામુનાનઘ । મન્યે ઽહં નૂનમ્ અત્યન્તચિરજીવી ભવિષ્યસિ
હે નિર્દોષ, તારી આ નમ્ર અને યોગ્ય આત્થિથી હું માનું છું કે તું નિશ્ચિતપણે બહુ લાંબું જીવન જીવશે.
શાન્તેન મનસોદારમ્ આરાદ્ ઉન્મુક્તકલ્પનમ્ । નિર્વાણાર્હં તપસ્ સાધો કચ્ચિત્ સમ્ભૃતવાન્ અસિ
હે મહાન, શાંત મનથી, ઉદાર અને કલ્પનાઓથી મુક્ત થઈને, મુક્તિ માટે યોગ્ય તપ તું પૂરું કર્યું છે કે નહીં?
અસિધારાસમં સોમ્ય શાન્તં વ્રતમ્ ઇદં તવ । સ્ફીતં યદ્ રાજ્યમ્ ઉત્સૃજ્ય મહાવનનિષેવણમ્
હે સૌમ્ય, તારો શાંત સંકલ્પ તો તીક્ષ્ણ તલવારની ધાર પર ચાલવા જેવો છે, કારણ કે તું સમૃદ્ધ રાજ્ય છોડી મહાવનમાં વસે છે.
જાનાસિ ભગવન્ સર્વં દેવસ્ ત્વં કો ઽત્ર વિસ્મયઃ । શ્રિયૈવ લોકોત્તરયા જ્ઞાયસે ચિહ્નભૂતયા
હે ભગવંત, તને બધું જ ખબર છે—તું તો દેવ છે, તો અહીં આશ્ચર્ય શું છે? તારી એ અનન્ય તેજસ્વિતા જ તારી ઓળખાણ છે.
એતાન્ય્ અઙ્ગાનિ તે ચન્દ્રાદ્ ઘટિતાનીતિ મે મતિઃ । અન્યથા કિં સમાલોકાદ્ અમૃતેનેવ સિઞ્ચસિ
મને લાગે છે કે તમારા આ અંગો ચાંદ્રમાથી બનેલા છે; નહીં તો માત્ર તમારી નજરથી જ મને અમૃતની જેમ શાંતિ કેમ મળે?
અસ્તિ મે દયિતા કાન્તા પાતિ મે રાજ્યમ્ અદ્ય તત્ । તવેવ તસ્યા દૃષ્ટાનિ તાન્ય્ અઙ્ગાન્ય્ અદ્ય સુન્દર
મારી એક પ્રિય પત્ની છે, અને આજે તે મારા રાજ્યનું સંચાલન કરે છે; છતાં, સુંદર, આજે હું એ જ અંગો તમારી અંદર જોઈ રહ્યો છું.
ઉપશાન્તં ચ કાન્તં ચ વપુર્ આપાદમસ્તકમ્ । શૃઙ્ગં શુભ્રામ્બુદેનેવ પુષ્પેણાચ્છાદયામુના
તમારું શરીર માથાથી પગ સુધી શાંત અને મનોહર છે; જેમ સફેદ વાદળ પર્વતની ટોચને ઢાંકે છે, તેમ આ ફૂલથી તેને શોભાવવું જોઈએ.
નિષ્કલઙ્કેન્દુસઙ્કાશમ્ અઙ્ગમ્ આદિત્યતેજસા । મન્યે તે મ્લાનિમ્ આયાતિ સુમનઃપત્ત્રપેલવમ્
તમારું અંગ નિષ્કલંક અને ચાંદની જેવું તેજસ્વી છે, પણ જ્યારે એ પર સૂર્યનું તેજ પડે છે ત્યારે તે નાજુક ફૂલની પાંખડી જેમ મલિન થઈ જાય છે.
દેવાર્ચનાયાવચિતમ્ ઇદં યત્ કુસુમં મયા । અઙ્ગ ત્વદઙ્ગસઙ્ગેન તત્ પ્રયાતુ કૃતાર્થતામ્
હું દેવોની પૂજા માટે જે ફૂલ લાવ્યું છું, એ તારા અંગના સ્પર્શથી સાચો અર્થ પામે.
જીવિતં યાતિ સાફલ્યં મમાભ્યાગતપૂજયા । દેવાદ્ અપ્ય્ અધિકં પૂજ્યસ્ સતામ્ અભ્યાગતો જનઃ
તારા આગમન અને પૂજાથી મારું જીવન સફળ થયું છે; સારા લોકો પાસે આવનાર મહેમાન દેવોથી પણ વધારે પૂજ્ય છે.
તત્ કસ્ ત્વં કસ્ય પુત્રસ્ ત્વં કિમ્ આયાતો ઽસ્ય્ અનુગ્રહાત્ । એતં મે સંશયં છિન્દ્ધિ વિમલેન્દુસમાનન
તું કોણ છે? તું કોનું સંતાન છે? તું અહીં શા માટે આવ્યો છે? હે નિર્મળ ચાંદની જેવું મુખ ધરાવનાર, મારી આ શંકા દૂર કર.
રાજર્ષે શૃણુ વક્ષ્યામિ યથાપૃષ્ટમ્ અખણ્ડિતમ્ । અવર્ણનં હિ જિહ્મત્વં તત્ સતામ્ અતિનિન્દિતમ્
હે રાજર્ષિ, જેમ પૂછ્યું છે તેમ હું તને બધું સ્પષ્ટ રીતે કહું છું; પોતાનો પરિચય ન આપવો ખોટું છે અને સારા લોકોમાં એ ખૂબ નિંદનીય છે.
અસ્ત્ય્ અસ્મિઞ્ જગતઃ કોશે શુદ્ધાત્મા નારદો મુનિઃ । પુણ્યલક્ષ્મ્યા મુખે કાન્તે કર્પૂરતિલકોપમઃ
આ જગતના વિશાળતામાં એક શુદ્ધ આત્માવાળા મહાન ઋષિ નારદ વસે છે, જેમનું મુખ પુણ્યની કિર્તિથી તેજસ્વી છે અને કર્પૂરના તિલક જેવું ચમકે છે.
સ કદાચિન્ મુનિર્ મેરોર્ ગુહાયાં ધ્યાનમ્ આસ્થિતઃ । અધિત્યકાયાં ભૂતાનામ્ અદૃશ્યશ્ શાન્તમાનસઃ
ક્યારેક એ મહાન ઋષિ નારદ મહામેરુ પર્વતની ગુફામાં ધ્યાનમાં બેસેલા હતા; એ સમયે ઢોળાણ પરના જીવજંતુઓને તેઓ દેખાતા નહોતા અને તેમનું મન સંપૂર્ણ શાંત હતું.
તત્ર હેમતટે ગઙ્ગા વહત્ય્ ઉરુતરઙ્ગિણી । મેરુલક્ષ્મ્યાસ્ સ્ફુરદ્રૂપા ભાતિ હારલતેવ યા
ત્યાં, સોનાની કિનારે, ગંગા મહાન તરંગો સાથે વહે છે; તે મેરુની સંપત્તિની ઝાંખી આપે છે અને મણિની હાર જેવી તેજસ્વી લાગે છે.
એકદા નારદમુનિર્ ધ્યાનાન્તે સરિતસ્ તટે । ધ્વનદ્વલયમ્ અશ્રૌષીલ્ લીલાકલકલારવમ્
એક દિવસ, નારદમુનિએ ધ્યાન પૂરુ કર્યા પછી નદીના કિનારે રમૂજી અવાજો અને હાસ્યના ઘૂંટણ પડતા ધ્વનિ સાંભળી.
કિમ્ એતદ્ ઇત્ય્ અસૌ કિઞ્ચિજ્જાતપ્રાયકુતૂહલઃ । હેલયાલોકયન્ નદ્યામ્ અપશ્યલ્ લલનાગણમ્
આ શું છે? એમ થોડુંક આશ્ચર્ય અને જિજ્ઞાસા સાથે તેણે નદી તરફ નિરખ્યું, તો ત્યાં સ્ત્રીઓનો એક જૂથ દેખાયો.
રમ્ભાતિલોત્તમાપ્રાયં નિર્યાતં જલલીલયા । ક્રીડન્તં ત્યક્તવસનં દેશે પુરુષવર્જિતે
એ સ્ત્રીઓ રંભા અને તિલોત્તમા જેવી સુંદર લાગી રહી હતી, પાણીમાં રમવા ઉતરી હતી, કપડાં ઉતારીને, અને એ જગ્યાએ કોઈ પુરુષ નહોતો.
કાઞ્ચનામ્ભોજમુકુલસુન્દરૈસ્ સ્તનમણ્ડલૈઃ । પરિવેલ્લિતમ્ અન્યોઽન્યં ફલૈઃ કાન્તદ્રુમં યથા
તેમના સ્તન સુવર્ણ કમળની કળીઓ જેવા સુંદર હતા, એકબીજાને સ્પર્શતા અને ભેળવાતા, જાણે સુંદર વૃક્ષોના ફળો એકબીજામાં ગૂંથાઈ ગયા હોય.
દ્રુતહેમરસાપૂરનિર્ઝરાભોગભાસુરૈઃ । કુર્વન્તમ્ ઊરુભિઃ કામમન્દિરસ્તમ્ભવિભ્રમમ્
તેમના જાંઘો વહેતા સોનાના રસથી ભરેલા ઝરણા જેવી તેજસ્વી હતી, અને એ જોઈને એવું લાગતું હતું કે કામના મહેલના સ્તંભો ઉભા છે.
નિર્મલીકૃતચન્દ્રેણ વ્યાપ્તવ્યોમ્ના વિલાસિના । લાવણ્યરસપૂરેણ તર્જયન્તમ્ ઇવાપગામ્
પવિત્ર ચાંદ્રથી પ્રકાશિત અને સુંદરતાથી ભરપૂર આકાશે, જાણે સૌંદર્યના રસથી છલકાતું હોય અને નદીઓને પડકારતું હોય તેમ દેખાય છે.
પ્રાકારૈર્ અમરોદ્યાને રથચક્રૈર્ મનોભુવઃ । ઉત્પથાર્પિતગઙ્ગામ્બુનિતમ્બતટસેતુભિઃ
દેવતાઓના બગીચામાં મજબૂત દિવાલો, મનથી ઉત્પન્ન દેવના રથનાં ચકરા અને અનોખા રસ્તાઓ પર વહેતી નદીના પાણીથી બનેલા પુલો જોવા મળે છે.
સર્વત્ર દૃષ્ટસર્વાઙ્ગં વિશ્વરૂપમ્ ઇવાસ્થિતમ્ । પ્રતિબિમ્બિતસર્વાર્થમ્ અન્યોઽન્યાદર્શતાં ગતમ્
દરેક જગ્યાએ, દરેક અંગમાં દેખાતું, જાણે સમગ્ર વિશ્વરૂપે સ્થિર થયેલું હોય; દરેક વસ્તુને પ્રતિબિંબિત કરતી અને એકબીજામાં અરીસાની જેમ સમાઈ ગયેલી સ્થિતિમાં છે.
કાલકલ્પતરોર્ વર્ષવિટપાત્ પક્ષપલ્લવાત્ । વિવિધર્તુલતાજાલાદ્ દિનશ્રીકલિકાકુલાત્
કાળના ઇચ્છાપૂર્તિ વૃક્ષની ડાળીઓ અને પાંદડાંમાંથી, વિવિધ રૂઈના જાળમાંથી અને દિવસની કળીઓના સમૂહમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું છે.
આલોકપુષ્પરજસો જાતાદ્ ગગનકાનને । સ્ફુરજ્જગત્ખગવ્રાતાત્ સપ્તાબ્ધ્યેકાલવાલકાત્
આકાશના વનમાં ઉગેલા તેજસ્વી ફૂલોના પરાગથી, જગતમાં ચમકતા પક્ષીઓના ઝુંડથી અને સાત મહાસાગરોની એક વાળથી,
માસસ્તબકવૃન્તેષુ વૃદ્ધિં યાન્તં રસાન્વિતમ્ । ઉદ્ધૃત્યોદ્ધૃત્ય સમ્પૂર્ણં ચાલિતામ્ભોદપલ્લવમ્
માસિક ગુચ્છોના ડાંઠમાં, રસથી ભરાયેલા અને વારંવાર ખેંચી ભરાતા, ચાલતા જળમેઘના કળીઓથી,
આલોલાલકકેશાક્ષિતારકાદિમધુવ્રતમ્ । અમૃતાપદ્વિઘાતાય કોશસઞ્ચયકારિભિઃ
તરંગિત વાળ અને તારાની આંખવાળા ફૂલોના અમૃત માટે આતુર મધમાખીઓથી, અમૃતમાર્ગમાં અવરોધ ઊભો કરવા માટે ભંડાર એકઠાં કરતા,
દુષ્પ્રાપે ભૂતસઙ્ઘાનાં વિકસત્કનકામ્બુજે । પદ્મપલ્લવસઞ્છન્નં ગુપ્તં મેરોર્ ગુહાન્તરે
જે ભૂતગણો માટે દુર્લભ છે, સુવર્ણ કમળોથી ખીલી ઉઠેલું છે, કમળના પાંદડાંથી છુપાયેલું છે અને મેરુની ગુફામાં ગુપ્ત છે.