ભૂમાવ્ અલગ્નચરણં કિષ્કુમાત્રોપરિ સ્થિતમ્ । કુન્તલવ્યાપ્તમૂર્ધાનં સાલિમાલમ્ ઇવામ્બુજમ્
એ મહાત્મા જમીન પર એક નાનકડા ઘાસના ટુકડા પર ઊભા હતા, તેમનાં પગમાં કચરો લાગેલો નહોતો અને માથું ઘનઘોર વાળથી ઢંકાયેલું હતું, જાણે ધાનની માળા પહેરાવેલું કમળ હોય.
ભાસયન્તં પ્રદેશં તં શારીરૈર્ દીપ્તિમણ્ડલૈઃ । કુણ્ડલાભૂષિતમુખં નવમ્ અર્કમ્ ઇવોદિતમ્
તેમના શરીરથી નીકળતી તેજસ્વી કિરણો આસપાસના સ્થળને ઉજળી રહ્યાં હતાં, અને તેમના મુખ પર કુંડળ શોભી રહ્યાં હતાં, જાણે તાજું ઉગેલું સૂર્ય.
શિખાસમ્પ્રોતમન્દારં શૃઙ્ગસ્થેન્દુમ્ ઇવાચલમ્ । કાન્તોપશાન્તવપુષમ્ ઊર્જિતં વિજિતેન્દ્રિયમ્
તેમના શિખામાં મંદારના ફૂલો ગૂંથાયેલા હતા, જેમ પર્વતના શિખરે ચાંદો શોભે છે, તેમનો રૂપ શાંત અને મનોહર હતું, તેઓ બળવાન અને ઇન્દ્રિયજિત હતા.
હિમાભભસ્મતિલકભૂષિતાલિકસુન્દરમ્ । મેરું હેમતટાલીનપૂર્ણેન્દુમ્ ઇવ ચઞ્ચલમ્
તેમનું કપાળ સફેદ ભસ્મ અને ચંદનથી શોભાયમાન હતું, જેમ સોનાના ઢોળાણો અને પૂર્ણચંદ્રથી મેરુ પર્વત અલંકૃત થાય છે, તેમ તેઓ સુંદર અને થોડીક લહેરાતા જણાતા હતા.
તમ્ આલોક્ય દ્વિજસુતં સમુત્તસ્થૌ શિખિધ્વજઃ । દેવપુત્રાગમધિયા સમ્પરિત્યક્તપાદુકઃ
તે બ્રાહ્મણ યુવાનને જોઈને શીખિધ્વજ ઊભો થયો, મનમાં વિચાર્યું કે કોઈ દેવદૂત આવ્યો છે અને પોતાના પગના ચંપલ એક બાજુ મૂકી દીધા.
દેવપુત્ર નમસ્કાર ઇદમ્ આસનમ્ આસ્યતામ્ । ઇત્ય્ અસ્ય દર્શયામ્ આસ પાણિના પત્ત્રવિષ્ટરમ્
શીખિધ્વજે કહ્યું: 'હે દેવદૂત, તમને વંદન. આ બેઠકો છે—કૃપા કરીને અહીં બેસો,' અને હાથથી પાંદડાં પાથરેલા સ્થળ બતાવ્યું.
દદૌ ચ દ્વિજપુત્રસ્ય પુષ્પવૃષ્ટિં કરોદરે । ચન્દ્રઃ કુમુદષણ્ડસ્ય પ્રાલેયમ્ ઇવ પલ્લવે
પછી તેણે બ્રાહ્મણ યુવાનને પોતાના હાથની ખોળામાં ફૂલ વરસાવ્યા, જેમ ચાંદ્રમાએ કમળના વનમાં શીતળતા વરસાવવી.
હે રાજર્ષે નમસ્ તુભ્યમ્ ઇતિ દ્વિજસુતો વદન્ । ગૃહીત્વા કુસુમાન્ય્ અસ્માદ્ વિવેશ દલવિષ્ટરે
બ્રાહ્મણ યુવાને કહ્યું: 'હે રાજર્ષિ, તમને વંદન,' અને ફૂલ સ્વીકારી પાંદડાં પાથરેલા બેઠકે બેસી ગયો.
દેવપુત્ર મહાભાગ કુત આગમનં કૃતમ્ । દિવસસ્ સફલો ઽયં મે યત્ ત્વામ્ અદ્યાસ્મિ દૃષ્ટવાન્
દેવપુત્ર, મહાભાગ, તમે ક્યાંથી આવ્યા છો? આજે તમારો દર્શન મળ્યું, એટલે આ દિવસ મારા માટે સાચે જ સફળ થયો.
ઇદમ્ અર્ઘ્યમ્ ઇદં પાદ્યં પુષ્પાનીમાનિ માનદ । ઇમાઃ પ્રગ્રથિતા માલા ગૃહ્યન્તાં ભદ્રમ્ અસ્તુ તે
આ રહેલું પાણી તમારા પગ ધોવા માટે છે, આ અર્ઘ્ય સ્વીકારો અને આ ફૂલો છે, માનનીય, કૃપા કરીને આ ગૂંથેલી વણમાલા પણ સ્વીકારો. ભગવાન તમારી પર કૃપા રાખે.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પાદ્યમ્ અર્ઘ્યં ચ માલાઃ પુષ્પાણિ ચાનઘ । શિખિધ્વજસ્ તદિષ્ટાયૈ દદૌ દેવ્યૈ યથાખિલમ્
આ રીતે કહીને, નિર્દોષ શિખિધ્વજએ દેવીને પ્રસન્ન કરવા માટે પગ ધોવા માટેનું પાણી, અર્ઘ્ય, ફૂલો અને વણમાલા નિયમ પ્રમાણે અર્પણ કર્યા.
સુબહૂનિ પરિભ્રાન્તો ભૂતલાયતનાન્ય્ અહમ્ । ત્વત્તઃ પૂજા યથા પ્રાપ્તા મયેયં ન તથાન્યતઃ
હું અનેક ધરતી પરના સ્થળોએ ફર્યો છું, પણ જે રીતે તમે અહીં મારી પૂજા કરી, એ રીતે મને બીજે ક્યાંય મળ્યું નથી.
પેશલેનાનુરૂપેણ પ્રશ્રયેણામુનાનઘ । મન્યે ઽહં નૂનમ્ અત્યન્તચિરજીવી ભવિષ્યસિ
હે નિર્દોષ, તારી આ નમ્ર અને યોગ્ય આત્થિથી હું માનું છું કે તું નિશ્ચિતપણે બહુ લાંબું જીવન જીવશે.
શાન્તેન મનસોદારમ્ આરાદ્ ઉન્મુક્તકલ્પનમ્ । નિર્વાણાર્હં તપસ્ સાધો કચ્ચિત્ સમ્ભૃતવાન્ અસિ
હે મહાન, શાંત મનથી, ઉદાર અને કલ્પનાઓથી મુક્ત થઈને, મુક્તિ માટે યોગ્ય તપ તું પૂરું કર્યું છે કે નહીં?
અસિધારાસમં સોમ્ય શાન્તં વ્રતમ્ ઇદં તવ । સ્ફીતં યદ્ રાજ્યમ્ ઉત્સૃજ્ય મહાવનનિષેવણમ્
હે સૌમ્ય, તારો શાંત સંકલ્પ તો તીક્ષ્ણ તલવારની ધાર પર ચાલવા જેવો છે, કારણ કે તું સમૃદ્ધ રાજ્ય છોડી મહાવનમાં વસે છે.
જાનાસિ ભગવન્ સર્વં દેવસ્ ત્વં કો ઽત્ર વિસ્મયઃ । શ્રિયૈવ લોકોત્તરયા જ્ઞાયસે ચિહ્નભૂતયા
હે ભગવંત, તને બધું જ ખબર છે—તું તો દેવ છે, તો અહીં આશ્ચર્ય શું છે? તારી એ અનન્ય તેજસ્વિતા જ તારી ઓળખાણ છે.
એતાન્ય્ અઙ્ગાનિ તે ચન્દ્રાદ્ ઘટિતાનીતિ મે મતિઃ । અન્યથા કિં સમાલોકાદ્ અમૃતેનેવ સિઞ્ચસિ
મને લાગે છે કે તમારા આ અંગો ચાંદ્રમાથી બનેલા છે; નહીં તો માત્ર તમારી નજરથી જ મને અમૃતની જેમ શાંતિ કેમ મળે?
અસ્તિ મે દયિતા કાન્તા પાતિ મે રાજ્યમ્ અદ્ય તત્ । તવેવ તસ્યા દૃષ્ટાનિ તાન્ય્ અઙ્ગાન્ય્ અદ્ય સુન્દર
મારી એક પ્રિય પત્ની છે, અને આજે તે મારા રાજ્યનું સંચાલન કરે છે; છતાં, સુંદર, આજે હું એ જ અંગો તમારી અંદર જોઈ રહ્યો છું.
ઉપશાન્તં ચ કાન્તં ચ વપુર્ આપાદમસ્તકમ્ । શૃઙ્ગં શુભ્રામ્બુદેનેવ પુષ્પેણાચ્છાદયામુના
તમારું શરીર માથાથી પગ સુધી શાંત અને મનોહર છે; જેમ સફેદ વાદળ પર્વતની ટોચને ઢાંકે છે, તેમ આ ફૂલથી તેને શોભાવવું જોઈએ.
નિષ્કલઙ્કેન્દુસઙ્કાશમ્ અઙ્ગમ્ આદિત્યતેજસા । મન્યે તે મ્લાનિમ્ આયાતિ સુમનઃપત્ત્રપેલવમ્
તમારું અંગ નિષ્કલંક અને ચાંદની જેવું તેજસ્વી છે, પણ જ્યારે એ પર સૂર્યનું તેજ પડે છે ત્યારે તે નાજુક ફૂલની પાંખડી જેમ મલિન થઈ જાય છે.
દેવાર્ચનાયાવચિતમ્ ઇદં યત્ કુસુમં મયા । અઙ્ગ ત્વદઙ્ગસઙ્ગેન તત્ પ્રયાતુ કૃતાર્થતામ્
હું દેવોની પૂજા માટે જે ફૂલ લાવ્યું છું, એ તારા અંગના સ્પર્શથી સાચો અર્થ પામે.
જીવિતં યાતિ સાફલ્યં મમાભ્યાગતપૂજયા । દેવાદ્ અપ્ય્ અધિકં પૂજ્યસ્ સતામ્ અભ્યાગતો જનઃ
તારા આગમન અને પૂજાથી મારું જીવન સફળ થયું છે; સારા લોકો પાસે આવનાર મહેમાન દેવોથી પણ વધારે પૂજ્ય છે.
તત્ કસ્ ત્વં કસ્ય પુત્રસ્ ત્વં કિમ્ આયાતો ઽસ્ય્ અનુગ્રહાત્ । એતં મે સંશયં છિન્દ્ધિ વિમલેન્દુસમાનન
તું કોણ છે? તું કોનું સંતાન છે? તું અહીં શા માટે આવ્યો છે? હે નિર્મળ ચાંદની જેવું મુખ ધરાવનાર, મારી આ શંકા દૂર કર.
રાજર્ષે શૃણુ વક્ષ્યામિ યથાપૃષ્ટમ્ અખણ્ડિતમ્ । અવર્ણનં હિ જિહ્મત્વં તત્ સતામ્ અતિનિન્દિતમ્
હે રાજર્ષિ, જેમ પૂછ્યું છે તેમ હું તને બધું સ્પષ્ટ રીતે કહું છું; પોતાનો પરિચય ન આપવો ખોટું છે અને સારા લોકોમાં એ ખૂબ નિંદનીય છે.
અસ્ત્ય્ અસ્મિઞ્ જગતઃ કોશે શુદ્ધાત્મા નારદો મુનિઃ । પુણ્યલક્ષ્મ્યા મુખે કાન્તે કર્પૂરતિલકોપમઃ
આ જગતના વિશાળતામાં એક શુદ્ધ આત્માવાળા મહાન ઋષિ નારદ વસે છે, જેમનું મુખ પુણ્યની કિર્તિથી તેજસ્વી છે અને કર્પૂરના તિલક જેવું ચમકે છે.
સ કદાચિન્ મુનિર્ મેરોર્ ગુહાયાં ધ્યાનમ્ આસ્થિતઃ । અધિત્યકાયાં ભૂતાનામ્ અદૃશ્યશ્ શાન્તમાનસઃ
ક્યારેક એ મહાન ઋષિ નારદ મહામેરુ પર્વતની ગુફામાં ધ્યાનમાં બેસેલા હતા; એ સમયે ઢોળાણ પરના જીવજંતુઓને તેઓ દેખાતા નહોતા અને તેમનું મન સંપૂર્ણ શાંત હતું.
તત્ર હેમતટે ગઙ્ગા વહત્ય્ ઉરુતરઙ્ગિણી । મેરુલક્ષ્મ્યાસ્ સ્ફુરદ્રૂપા ભાતિ હારલતેવ યા
ત્યાં, સોનાની કિનારે, ગંગા મહાન તરંગો સાથે વહે છે; તે મેરુની સંપત્તિની ઝાંખી આપે છે અને મણિની હાર જેવી તેજસ્વી લાગે છે.
એકદા નારદમુનિર્ ધ્યાનાન્તે સરિતસ્ તટે । ધ્વનદ્વલયમ્ અશ્રૌષીલ્ લીલાકલકલારવમ્
એક દિવસ, નારદમુનિએ ધ્યાન પૂરુ કર્યા પછી નદીના કિનારે રમૂજી અવાજો અને હાસ્યના ઘૂંટણ પડતા ધ્વનિ સાંભળી.
કિમ્ એતદ્ ઇત્ય્ અસૌ કિઞ્ચિજ્જાતપ્રાયકુતૂહલઃ । હેલયાલોકયન્ નદ્યામ્ અપશ્યલ્ લલનાગણમ્
આ શું છે? એમ થોડુંક આશ્ચર્ય અને જિજ્ઞાસા સાથે તેણે નદી તરફ નિરખ્યું, તો ત્યાં સ્ત્રીઓનો એક જૂથ દેખાયો.
રમ્ભાતિલોત્તમાપ્રાયં નિર્યાતં જલલીલયા । ક્રીડન્તં ત્યક્તવસનં દેશે પુરુષવર્જિતે
એ સ્ત્રીઓ રંભા અને તિલોત્તમા જેવી સુંદર લાગી રહી હતી, પાણીમાં રમવા ઉતરી હતી, કપડાં ઉતારીને, અને એ જગ્યાએ કોઈ પુરુષ નહોતો.