એકાકિન્યૈવ શુષ્યન્ત્યા પ્રશાન્તે મયિ દીનયા । ત્વયા દુઃખં ન કર્તવ્યં માતસ્ તૃષ્ણે વ્રજામ્ય્ અહમ્
હું એકલી બેઠી છું, સુકાઈ ગઈ છું, મન પણ શાંત છે. એ મા તૃષ્ણા, હવે તું મને દુઃખ ન આપ, કારણ કે હું હવે જાઉં છું.
ક્ષન્તવ્યાઃ કામ ભગવન્ વિપરીતાપરાધજાઃ । દોષા ઉપશમૈકાન્તં વ્રજામ્ય્ આદિશ મામ્ અલમ્
એ ભગવાન કામ, ભૂલથી થયેલા મારા બધા દોષો માફ કરજે. હવે હું સંપૂર્ણ શાંતિમાં જઈ રહી છું, હવે તું મને કંઈ કહેવું નથી, એટલું પૂરતું છે.
ચિરાચ્ ચિરાય ચેદાનીમ્ અમ્બ તૃષ્ણે કિલાવયોઃ । વિયોગો યોગદોષેણ પ્રણામો ઽયમ્ અપશ્ચિમઃ
એ મા તૃષ્ણા, બહુ લાંબા સમય પછી હવે જો અમારી વચ્ચે યોગના પ્રભાવે વિયોગ થાય છે, તો આ મારું છેલ્લું વંદન છે.
નમસ્ સુકૃત સેવ્યાય ભવતે ઽસ્તુ ત્વયા પુરા । નરકેભ્યસ્ સમુત્તાર્ય સ્વર્ગે ઽહમ્ અભિયોજિતઃ
સારા કર્મો અને સેવા માટે જે લાયક છે, એ તને વંદન. તારા સહારે પહેલાં હું નરકમાંથી બહાર આવી સ્વર્ગમાં પહોંચી હતી.
કુકાર્યક્ષેત્રરૂઢાય નરકસ્કન્ધવાહિને । શાસનાપુષ્પભારાય નમો દુષ્કૃતશાખિને
હે દુષ્કર્મના ખેતરમાં ઊંડા પાયા ધરાવનારા, અનેક નરકના ભાર વહન કરનારા, આજ્ઞાના ફૂલો થી શોભાતા અને પાપના ડાળ જેવી, તમને વંદન છે.
યેન સાર્ધં ચિરં બહ્વ્યો ભુક્તા દુષ્કૃતયોનયઃ । અદ્ય પ્રભૃત્ય્ અદૃશ્યાય તસ્મૈ મોહાય તે નમઃ
જેનાથી ઘણા સમય સુધી અનેક દુષ્કર્મના જન્મો ભોગવ્યા, અને આજથી જે અદૃશ્ય થઈ જાય છે, એ મોહને હું વંદન કરું છું.
પ્રધ્વનદ્વંશમધુરવચસે પત્ત્રવાસસે । નમો ગુહાતપસ્વિન્યૈ વયસ્યાયૈ સમાધિષુ
જેનાં મીઠાં શબ્દો બધું નાશ કરી દે છે, જે પાનમાં વસે છે, ગુપ્ત તપસ્વિ છે અને ધ્યાનમાં સાથી બની રહે છે, એવી તને વંદન છે.
સંસારાધ્વનિ ખિન્નસ્ય ત્વં સમાશ્વાસકારણમ્ । આસીર્ વયસ્યા સુસ્નિગ્ધા સર્વશોકાપહારિણી
સંસારના થાકેલા માર્ગ પર, તું જ આશ્વાસન આપનારી હતી; હે પ્રિય સાથી, તું ખૂબ દયાળુ હતી અને બધું દુઃખ દૂર કરનાર હતી.
સર્વસઙ્કટખિન્નેન દોષેભ્યો દ્રવતા મયા । ત્વમ્ એકા શોકનાશાર્થમ્ આશ્રિતા પરમા સખી
હું સર્વ પ્રકારની મુશ્કેલીઓથી દુઃખી અને પોતાના દોષોથી પિગળી રહી છું, તેથી દુઃખ દૂર કરવા માટે હું માત્ર તને, મારી સર્વોત્તમ સખી, આશરો લઉં છું.
વાર્દ્ધકૈકાન્તસુહૃદે દણ્ડકાષ્ઠાય તે નમઃ
જે વૃદ્ધાવસ્થામાં એકમાત્ર સાચા સાથી અને ટેકાના લાકડાં છે, એવા તને વંદન છે.
અસ્થિપઞ્જરમ્ આત્મીયં તથા રક્તાન્ત્રતન્તુકમ્ । એતાવન્માત્રસારૈક ગૃહીત્વા ગચ્છ દેહક
આ શરીર તો હાડકાંની જાળ અને લોહી-માસની જાળીથી બનેલું છે, એટલું જ તેનું સાર છે; હવે એ લઈને તું ચાલે જા.
પયઃક્ષોભપ્રકારેભ્યસ્ સ્નાનેભ્યો ઽપિ નમો નમઃ । નમો ઽસ્તુ વ્યવહારેભ્યસ્ સંસૃતિભ્યો નમો ઽસ્તુ વઃ
પાણી હલાવવાની વિવિધ રીતો જેવી સ્નાનવિધિઓને વારંવાર વંદન છે; વ્યવહાર અને જન્મમરણના ચક્રને પણ repeatedly વંદન છે.
એતે ભવન્તસ્ સહજાઃ પ્રાક્તનાસ્ સુહૃદો મયા । ક્રમેણ જ્યોત્કૃતાઃ પ્રાણાસ્ સ્વસ્તિ વો ઽસ્તુ વ્રજામ્ય્ અહમ્
તમેઓ બધા મારા જન્મજાત અને જૂના મિત્રો છો, જેમણે ધીમે ધીમે પ્રાણરૂપ ધારણ કર્યું છે. હવે હું વિદાય લઈ રહ્યો છું, તમારો કલ્યાણ થાય.
ભવદ્ભિસ્ સહ ચિત્રાસુ મયા બહ્વીષુ યોનિષુ । વિશ્રાન્તં ગિરિકુઞ્જેષુ ભ્રાન્તં લોકાન્તરેષુ ચ
તમારી સાથે મેં અનેક જન્મોમાં આરામ કર્યો છે, પર્વતોના વનખંડોમાં ભટક્યો છું અને બીજા લોકોમાં પણ ફર્યો છું.
ક્રીડિતં પુરપીઠાન્તર્ ઉષિતં પર્વતેષુ ચ । સ્થિતં કાર્યવિલાસેષુ પ્રસ્થિતં વિવિધાધ્વસુ
શહેરની દીવાલો વચ્ચે રમ્યો છું, પર્વતો પર વસ્યો છું, વિવિધ કાર્યોમાં ભાગ લીધો છે અને અનેક રસ્તાઓ પર સાથે સાથે ચાલ્યો છું.
ન તદ્ અસ્તિ જગત્કોશે ભવદ્ભિસ્ સહ યન્ મયા । ન કૃતં ન હૃતં નાત્તં ન દત્તં નાવલમ્બિતમ્
આ જગતના ખજાનામાં એવું કંઈ નથી જે મેં તમારી સાથે મળીને કર્યું નથી, લીધું નથી, ખાધું નથી, આપ્યું નથી કે આધાર લીધું નથી.
ઇદાનીં સ્વાં દિશં યાન્તુ ભવન્તો યામ્ય્ અહં પ્રિયાઃ । સંયોગા વિપ્રયોગાન્તાસ્ સર્વે સંસારવર્ત્મનિ
હવે મારા પ્રિયજનોએ પોતપોતાની દિશામાં જવું જોઈએ; હું હવે વિદાય લઈ રહ્યો છું. આ સંસારના માર્ગમાં મળવા પછી અંતે વિયોગ જ આવે છે.
અયં ચાક્ષુષ આલોકો વિશત્વ્ આદિત્યમણ્ડલમ્ । વિશન્તુ વનપુષ્પાણિ સૌગન્ધ્યાનન્દસંવિદઃ
આ દૃશ્યમાન પ્રકાશ હવે સૂર્યમંડળમાં વિલીન થઈ જાય; જંગલના ફૂલો પોતાની સુગંધ અને આનંદ સાથે પોતાના મૂળ સ્વરૂપમાં પાછા ફરી જાય.
પ્રાણાનિલાસ્ તથા સ્પર્શા વિશન્ત્વ્ અદ્ય પ્રભઞ્જનમ્ । વિશન્ત્વ્ આકાશકુહરં શબ્દશ્રવણપઙ્ક્તયઃ
પ્રાણવાયુ અને સ્પર્શની લાગણીઓ આજે પવનમાં સમાઈ જાય; અવાજ અને શ્રવણની લહેરો આકાશના ખોખામાં વિલીન થઈ જાય.
ગલત્વ્ અગ્નૌ ઘૃતમ્ ઇવ ચન્દ્રે ક્ષીણવપુર્ મનઃ
જેમ ઘી અગ્નિમાં ઓગળી જાય છે કે જેમ ચાંદ્રમાં ક્ષીણ થતું અમૃત ઓગળી જાય છે, તેમ મન પણ હવે ઓગળી જાય.
સુખદુઃખાદયસ્ સર્વે પ્રયાન્તુ સ્વામ્ અવસ્થિતિમ્ । તૃષ્ણા શુષ્યતુ સારમ્ભા હેમન્ત ઇવ પદ્મિની
સુખ અને દુઃખ જેવી બધી અનુભૂતિઓ એમની પોતાની સ્થિતિમાં પાછી જવા દો; તરસ અને એની બેચેની શિયાળામાં કમળ સુકાઈ જાય એમ સુકાઈ જાય.
દગ્ધેન્ધન ઇવાર્ચિષ્માન્ નિસ્સ્નેહ ઇવ દીપકઃ । નિર્મન્દર ઇવામ્ભોધિર્ ગતાર્ક ઇવ વાસરઃ
જેમ બળતું લાકડું પૂરૂં થાય ત્યારે જ્યોત બુઝાઈ જાય છે, જેમ તેલ ખૂટી જાય ત્યારે દીવો બુઝી જાય છે, જેમ મંદર પર્વત વગર સમુદ્ર શાંત રહે છે, જેમ સૂર્ય અસ્ત જાય ત્યારે દિવસ પૂરો થાય છે—
શરદીવ ઘનસ્ સ્વૈરં પ્રાપ્તસર્ગાન્તકલ્પવત્ । ઓઙ્કારાન્તે ઽસ્તમનનં પ્રશામ્યામ્ય્ આત્મનાત્મનિ
જેમ શરદમાં વાદળો પોતાનું સ્વરૂપ છોડી દે છે, જેમ ઓંકારના અંતે શાંતિ આવે છે, એમ હું પણ આત્માને આત્મામાં લીન કરીને સંપૂર્ણ શાંત થઈ જાઉં છું.
વ્યપગતાખિલકાર્યપરમ્પરસ્ સકલદૃશ્યદશાતિગતસ્થિતિઃ । પ્રણવશાન્ત્યનુસંસૃતિશાન્તધીર્ વિગતમોહમલો ઽયમ્ અહં સ્થિતઃ
બધી ક્રિયાઓની સાંકળ તૂટી ગઈ છે, બધું દેખાતું તેનાથી પર રહીને, ઓંકારની શાંતિથી મન શાંત થઈ ગયું છે, મોહ અને કલમશ દૂર થઈ ગયા છે, હવે હું સ્થિર છું.
એવં કલિતવાન્ અન્તઃ પ્રશાન્તમનનૈષણઃ । શનૈર્ ઉચ્ચારયંશ્ ચારુ પ્રણવપ્રાપ્તિભૂમિકઃ
આ રીતે, અંદરથી સંપૂર્ણ શાંત અને ઇચ્છાવિહિન મન સાથે, તેણે ધીરે ધીરે પવિત્ર 'ઓમ'નો ઉચ્ચાર કર્યો અને એ અવસ્થામાં સ્થિર રહ્યો.
સબાહ્યાભ્યન્તરાન્ સર્વાન્ સૂક્ષ્માન્ સ્થૂલતરાન્ અપિ । ત્રૈલોક્યકલ્પિતાંસ્ ત્યક્ત્વા સઙ્કલ્પાન્ કલ્પકલ્પિતાન્
બહાર અને અંદરના બધા વિચારો, સૂક્ષ્મ અને સ્થૂળ, તથા ત્રણેય લોકના કલ્પિત સંકલ્પો બધાને છોડી દીધા.
તિષ્ઠન્ન્ અક્ષુભિતાકારશ્ ચિન્તામણિર્ ઇવાત્મનિ । સમ્પૂર્ણ ઇવ શીતાંશુર્ વિશ્રાન્ત ઇવ મન્દરઃ
એ પોતાનામાં અડગ અને અશાંત ન થતો રહ્યો, જાણે મનની અંદર ચિંતામણિ હોય, શીતળ ચાંદની જેવો પૂર્ણ અને મન્દર પર્વત જેવો આરામમાં.
કુમ્ભકારગૃહે ચક્રં સંરોધિતમ્ ઇવ ભ્રમાત્ । અમ્ભોધિર્ ઇવ સમ્પૂર્ણસ્ સ્તિમિતસ્ફારનિર્મલઃ
જેમ કુંભારના ઘરામાં ચક્ર રોકાઈ ગયું હોય અને હલનચલન વગર સ્થિર હોય, અથવા જેમ સમુદ્ર સંપૂર્ણ ભરેલો, શાંત, ઉલ્લાસિત અને નિર્મળ હોય, તેમ એ પણ સ્થિર રહ્યો.
શાન્તતેજસ્તમઃપુઞ્જં વિગતાર્કેન્દુતારકમ્ । અધૂમાભ્રરજસ્ સ્વચ્છમ્ અનન્તં શરદીવ ખમ્
શાંત પ્રકાશ અને અંધકારથી ભરેલું, જેમાં સૂર્ય, ચંદ્ર કે તારાઓ નથી, ધૂમ્રપાન, વાદળ કે ધૂળથી રહિત, શરદના આકાશ જેટલું શુદ્ધ અને અનંત છે.
સહ પ્રણવપર્યન્તદીર્ઘનિસ્સ્વનતન્તુના । જહાવ્ ઇન્દ્રિયતન્માત્રજાલં ગન્ધમ્ ઇવાનિલઃ
પ્રણવના લાંબા સતત નાદ સાથે, તેણે ઇન્દ્રિયોના વિષયો અને તેમનાં સૂક્ષ્મ સ્વરૂપોને એવી રીતે છોડ્યા, જેમ પવન સુગંધને પાછળ મૂકી દે છે.