અસહ્યકુસુમાપૂરો ઽસહ્યનિર્મલનિર્ઝરઃ । ગુહ્યકારક્ષિતનિધિસ્ સહ્યનામાવિષહ્યભાઃ
તે પર્વત અસહ્ય સુગંધવાળા ફૂલો થી ભરેલો છે, અસહ્ય નિર્મળ ઝરણાં વહે છે, તેના ખજાનાં ગુપ્ત આત્માઓ દ્વારા રક્ષાયુક્ત છે, તેનું નામ સહ્ય છે અને તેની કાંતિ સહન કરી શકાય તેવી નથી.
મુક્તાપટલસમ્પૂર્ણૈર્ ધાતુપાટલભિત્તિભિઃ । ભાસુરઃ કાઞ્ચનતટૈઃ કટૈર્ ઇવ સુરદ્વિપઃ
તેના તેજસ્વી ઢોળાણો પર મોતીના ગૂંચથી ભરેલી ધાતુની દિવાલો શોભે છે અને સોનાની કાંઠીઓથી તે દેવોના પર્વત જેવા દેખાય છે.
ક્વચિત્ પુષ્પભરાશારો ધાતુશારતરઃ ક્વચિત્ । ક્વચિત્ ફુલ્લસરશ્શારો રત્નશારશિરાઃ ક્વચિત્
ક્યાંક તે ફૂલોના ઘન સમૂહોથી ઘેરાયેલો છે, ક્યાંક શુદ્ધ ધાતુઓથી સમૃદ્ધ છે, ક્યાંક ફૂલેલા સરોવરોની કિનારે છે અને ક્યાંક રત્નોના શિખરો વડે શોભાયમાન છે.
ઇતો રટન્નિર્ઝરવાન્ ઇતઃ ક્વણિતકીચકઃ । ઇતો રટદ્ગુહાવાત ઇતષ્ ષટ્પદઘુઙ્ઘુમી
અહીં ઝરણાં ગર્જે છે, ત્યાં વાંસના વનમાં પવન સંગીત વગાડે છે; ક્યાંક ગુફામાંથી પવન ગુંજતો જાય છે, તો ક્યાંક મધમાખીઓ ઘૂંઘાટ કરે છે.
સાનૌ ગીતાપ્સરોવૃન્દો વને મૃદુખગારવઃ । અધિત્યકાયાં મત્તાભ્રો ગહનેષુ મૃગારવી
પર્વતની ઢાળ પર અપ્સરાઓ ગીત ગાય છે, જંગલમાં પંખીઓ મીઠાં અવાજે બોલે છે; ટેકરીઓ પર મેઘો મસ્તીથી ગર્જે છે, અને ઘનઘોર વનમાં જંગલી પ્રાણીઓ રડાવે છે.
વિદ્યાધરોદ્ગીતગુહો ભૃઙ્ગગીતામ્બુજાકરઃ । કિરાતાગીતપર્યન્તઃ ખગાગીતવનદ્રુમઃ
આ પર્વતની ગુફાઓમાં વિદ્યા ધરાઓના ગીતો ગુંજે છે, કમળોમાં મધમાખીઓનું સંગીત વાગે છે; તેની સીમાએ શિકારીઓના ગીતો સંભળાય છે અને જંગલના વૃક્ષોમાં પંખીઓની મીઠી ધ્વનિ ફેલાય છે.
સ્કન્ધેષુ દેવૈર્ વલિતઃ પાદેષુ વલિતો નરૈઃ । પાતાલે વલિતો નાગૈર્ જગદ્ગેહમ્ ઇવાપરમ્
આ પર્વતના ખભા દેવતાઓએ ઘેરી લીધાં છે, પગલાં મનુષ્યોએ ઘેરી લીધાં છે અને પાતાળમાં સાપોએ ઘેરી લીધું છે—જેમ કે આ બીજું જ જગતનું ઘર હોય.
કન્દરેષુ શ્રિતસ્ સિદ્ધૈર્ નિધાનૈર્ અન્તર્ આશ્રિતઃ । ચન્દનેષુ શ્રિતો નાગૈસ્ સિંહૈશ્ શૃઙ્ગશિખાસુ ચ
પર્વતની ગુફાઓમાં, જ્યાં સિદ્ધ મહાત્માઓ અને રહસ્યમય ખજાનાં વસે છે, ચંદનના વૃક્ષોમાં, જ્યાં હાથીઓ રહે છે, અને શિખરો પર, જ્યાં સિંહો વસે છે,
પુષ્પાભ્રસંવીતવપુઃ પુષ્પરેણ્વભ્રપાંસુલઃ । પુષ્પપત્ત્રાભ્રભૃદ્વાતઃ પુષ્પપાદપપાણ્ડુરઃ
તેનું રૂપ ફૂલોના વાદળથી ઢંકાયેલું છે, પરાગ અને ફૂલધૂળથી ધૂંધળું છે; પવન ફૂલપાંખડીઓ અને વાદળો ઉડાવે છે, અને flowering વૃક્ષોના તણાં જેવું પીળું દેખાય છે.
ધાતુધૂલ્યભ્રકપિલો રત્નોપલતલસ્થિતિઃ । સ દારુજૈર્ ઇવ સુરસ્ત્રીગણૈર્ અલમ્ આશ્રિતઃ
ધાતુની ધૂળ અને વાદળથી પીળાશ પડેલી, તે રત્નજડિત પથ્થરનાં ચબુતરાં પર વસે છે, અને આસપાસ લાકડાં જેવી સ્વર્ગની સ્ત્રીઓના સમૂહથી ઘેરાયેલો છે.
અભ્રનીલાંશુકચ્છન્ના મૂકરત્નવિભૂષણાઃ । શિલાકનકસુન્દર્યો યત્ર શૃઙ્ગાભિસારિકાઃ
ત્યાં, વાદળી વાદળ જેવી વસ્ત્રો અને મુક્તા-માણિક્યના આભૂષણોથી સજ્જ, સોનાની પથ્થર જેવી સુંદર સ્ત્રીઓ, શિખરો પર પ્રેમીની શોધમાં ફરતી હોય છે.
તત્રોત્તરતટે સાનાવ્ આનમત્ફલપાદપે । રત્નપુષ્કરિણીજાલવહન્નિર્ઝરવારિણિ
આ પર્વતના ઉત્તર ઢોળાણ પર, જ્યાં વૃક્ષો ફળના ભારથી વાંકા થઈ જાય છે અને ઝરણાં રત્નોથી ભરેલી કમળની તળાવનું પાણી વહાવે છે,
ચૂતદ્રુમલતોન્મુક્તપુષ્પસ્તબકદન્તુરે । વિદુલાઙ્કોલ્લપુન્નાગનીપનીરન્ધ્રદિક્તટે
જ્યાં આમળા વૃક્ષો ફૂલોના ગુચ્છો છોડી દે છે અને કાંઠા પર ચાંદનીથી શોભતા, ઓલ્લપુન્નાગ, નીપ અને નીરંધ્ર જેવા વૃક્ષો ઉભા છે,
લતાવિતાનચ્છન્નાર્કે રત્નાંશુભરભાસુરે । સ્રવજ્જમ્બૂરસક્નૂતે સ્વર્લોકાહ્લાદકારિણિ
જ્યાં લતાવાળો છાંયો સૂર્યને ઢાંકે છે, રત્નોની કાંતિ ચમકે છે અને વહેતી જાંબુ નદીનું પાણી સ્વર્ગ જેવી આનંદ આપે છે,
બ્રહ્મલોકસમસ્ સ્વર્ગરમ્યશ્ શિવપુરોપમઃ । અત્રેર્ અસ્ત્ય્ આશ્રમશ્ શ્રીમાન્ સિદ્ધશ્રમહરો મહાન્
ત્યાં અત્રિ ઋષિનું ભવ્ય આશ્રમ છે, જે સિદ્ધાશ્રમ જેટલું વિશાળ છે, બ્રહ્મલોક સમાન છે, સ્વર્ગ જેવી મનોહરતા ધરાવે છે અને શિવપુર જેવું શોભાયમાન છે.
મહત્ય્ અત્ર્યાશ્રમે તસ્મિંસ્ તાપસૌ દ્વૌ બભૂવતુઃ । કૌચિદ્ એવ નભોમાર્ગ ઇવ શુક્રબૃહસ્પતી
અત્રિ ઋષિના મહાન આશ્રમમાં બે તપસ્વી રહેતા હતા, જેમ કે આકાશમાં એકસાથે ચાલતા શુક્ર અને બૃહસ્પતિ.
તયોર્ અથૈકાસ્પદયોસ્ તત્રાભૂતાં સુતાવ્ ઉભૌ । કુલાઙ્કુરૌ શુદ્ધતનૂ સરસ્વત્ય્ અમ્બુજાવ્ ઇવ
એ બંને એક જ ઘરવાળા તપસ્વીઓના ત્યાં બે પુત્રો જન્મ્યા, કુળના ગૌરવરૂપ, શુદ્ધ શરીરવાળા, સરસ્વતીના જળમાં ખીલેલા બે કમળ જેવા.
વિલાસભાસનામાનૌ વૃદ્ધિમ્ આયયતુઃ ક્રમાત્ । તૌ પિત્રોઃ પલ્લવૌ શીઘ્રં લતાપાદપયોર્ ઇવ
વિલાસ અને ભાસા નામે, એ બંને ધીરે ધીરે વધતા ગયા, પોતાના માતાપિતાના પગ પાસે ઉગેલા લતાના કૂંપળ જેવા ઝડપથી ફૂલ્યા.
આસ્તામ્ અન્યોઽન્યસુહૃદૌ સુસ્નિગ્ધૌ વલ્લભૌ મિથઃ । તિલતૈલવદ્ આશ્લિષ્ટૌ તૌ પુષ્પામોદવત્ સ્થિતૌ
એ બંને એકબીજાના સારા મિત્ર, ખૂબ પ્રેમાળ અને પરસ્પર પ્રિય હતા; તલ અને તેલ જેવી એકરૂપતા સાથે, ફૂલોની સુગંધ જેવી સાથે રહેતા.
નાભૂતાં વિપ્રયુક્તૌ તૌ સુરક્તાવ્ ઇવ દમ્પતી । એકં દ્વિત્વમ્ ઇવાપન્નં સમમ્ આસીત્ તયોર્ મનઃ
એ બંને ક્યારેય અલગ પડ્યા નહોતા, જેમ પ્રેમભર્યા dampatī એકબીજામાં લિપ્ત હોય છે. એમનું મન પણ એવું લાગતું કે એક મન બે શરીરમાં વહેતું હોય.
તૌ તથાન્યોઽન્યમુદિતૌ મનોહરતરાકૃતી । તસ્થતુસ્ સ્વાશ્રમે મૌને સરોજ ઇવ ષટ્પદૌ
એ બંને એકબીજાની સંગતમાં આનંદિત, મનમોહક રૂપ ધરાવતા, પોતાના આશ્રમમાં શાંતિથી રહેતા, જેમ કમળ પર બે મધમાખીઓ શાંત બેઠી હોય.
પ્રાપતુર્ યૌવનં બાલ્યમ્ ઉત્સૃજ્ય જનવલ્લભૌ । કાલેનાલ્પતરેણૈવ ચન્દ્રસૂર્યાવ્ ઇવોદિતૌ
એ બંનેએ બાળપણ છોડીને, ટૂંકા સમયમાં યુવાની પ્રાપ્ત કરી, લોકોના પ્રિય બની ગયા, જેમ ચંદ્ર અને સૂર્ય ઝડપથી આકાશમાં ઉગે છે.
જગ્મતુર્ દેહમ્ ઉત્સૃજ્ય તતસ્ તૌ પિતરૌ તયોઃ । સ્વર્ગં જરાર્તાવ્ ઉડ્ડીય નીડાદ્ ઇવ વિહઙ્ગમૌ
પછી, એમના માતા-પિતા વૃદ્ધાવસ્થામાં શરીર છોડીને સ્વર્ગે વિમુક્ત થયા, જેમ પક્ષીઓ પોતાનાં ગૂંજનાં છોડીને ઉડી જાય છે.
પઞ્ચત્વં ગતયોઃ પિત્રોર્ દીનવક્ત્રૌ બભૂવતુઃ । સન્નાઙ્ગૌ વિગતોત્સાહૌ પદ્માવ્ ઇવ જલોદ્ધૃતૌ
પિતાજી અને માતાજીનું અવસાન થતાં, બંનેના ચહેરા દુઃખથી ઝૂકી ગયા, શરીરમાં શક્તિ રહી નહીં અને મન પણ તૂટી ગયું, જાણે પાણીમાંથી કાઢી લીધેલા કમળની જેમ.
તત્રૌર્ધ્વદૈહિકં કૃત્વા ચક્રાતે પરિદેવનમ્ । લોકસ્થિતિર્ અલઙ્ઘ્યા હિ મહતામ્ અપિ માનદ
ત્યાં અંત્યક્રિયા કરીને, બંનેએ ખૂબ રડાણું કર્યું; કારણ કે, હે માન આપનાર, દુનિયાની વ્યવસ્થા તો મહાન લોકો માટે પણ અટલ જ છે.
કૃત્વૌર્ધ્વદૈહિકમ્ અથો વ્યથયાભિભૂતૌ શોકોત્થયા કરુણમ્ આર્તગિરા વિલપ્ય । ચિત્રાર્પિતાવ્ ઇવ નિરસ્તસમસ્તચેષ્ટૌ તૌ સંસ્થિતૌ સુસમશૂન્યહૃદાદિનાન્તમ્
અંત્યક્રિયા કર્યા પછી, દુઃખથી ભરાઈને, બંનેએ દુઃખભરી કરુણ અવાજે રડવાનું શરૂ કર્યું; જાણે ચિત્રમાં દોરેલા, કોઈ હલનચલન વગર, એમના હૃદય સંપૂર્ણ ખાલી અને સુકાઈ ગયા હોય એમ, બંને શાંત બેઠા રહ્યા.
અથ શોકપરાભૂતૌ તસ્થતુર્ દૃઢતાપસૌ । તાપસંશુષ્કસર્વાઙ્ગૌ તાવ્ અરણ્યદ્રુમાવ્ ઇવ
પછી, ભારે દુઃખમાં ડૂબેલા, બંનેએ તપસ્યામાં દૃઢતા રાખી, એમના શરીર તપસ્વી જેવા સુકાઈ ગયા, જાણે જંગલના બે વૃક્ષો ઉભા હોય.
વિરક્તૌ વિપિને કાલં ક્ષપયામ્ આસતુર્ દ્વિજૌ । વિયૂથાવ્ ઇવ સારઙ્ગાવ્ અનાસ્થામ્ આગતૌ પરામ્
દ્વિજોએ વૈરાગ્યથી જંગલમાં સમય વિતાવ્યો, જાણે પોતાનું ટોળું છૂટેલા બે હરણો હોય, એમ બધું છોડીને નિર્લિપ્ત બની ગયા.
જગ્મુર્ દિનાનિ માસાશ્ ચ વર્ષાણ્ય્ અથ તયોસ્ તદા । ક્રમાત્ તાવ્ અપિ સંયાતૌ જરાં શ્વભ્રદ્રુમાવ્ ઇવ
એ બંને માટે દિવસો, મહિના અને વર્ષો પસાર થયા; ધીમે ધીમે તેઓ પણ વૃદ્ધાવસ્થામાં પહોંચી ગયા, જાણે બે ખોખલા વૃક્ષો બની ગયા હોય.
અપ્રાપ્તવિમલજ્ઞાનૌ ચિરાજ્ જરઢતાપસૌ । તાવ્ એકદા સઙ્ઘટિતાવ્ ઇદમ્ અન્યોઽન્યમ્ ઊચતુઃ
દોઢ લાંબા સમય સુધી શુદ્ધ જ્ઞાન ન મળતાં, એ વૃદ્ધ તપસ્વીઓ એક દિવસ ભેગા મળ્યા અને એકબીજાને 이렇게 કહ્યું.