વિજહાર યથાકામં ત્રિલોકીમઠિકામ્ ઇમામ્ । સિદ્ધસાધ્યૈસ્ સમં સાધો સહંસો ઽલિર્ ઇવાબ્જિનીમ્
પછી તે સાધુ પોતાના મનગમતા પ્રમાણે ત્રણેય લોકમાં સિદ્ધ અને સાધ્ય પુરુષો સાથે ફરતો રહ્યો, જેમ હંસ કમળની તળાવમાં માખીઓ સાથે વિહરે છે.
એકદા તસ્ય સદનં હેમચૂડમહીપતેઃ । પ્રાપ રત્નવિનિર્માણં મેરોશ્ શૃઙ્ગમ્ ઇવાપરમ્
એક વખત હેમચૂડ રાજાનું મહેલ, રત્નોથી શોભાયમાન, મેરુ પર્વતના બીજા શિખર જેવું દેખાતું હતું.
તે તત્ર પ્રાક્તને મિત્રે પૂજામ્ અકુરુતાં મિથઃ । પૂર્ણાં વિજ્ઞાતવિજ્ઞેયૌ મૌર્ખ્યગર્તાદ્ વિનિર્ગતે
ત્યાં એ બે જુના મિત્રો એકબીજાની પૂજા કરતાં બેઠા, બંને સંપૂર્ણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને અજ્ઞાનના ખાડામાંથી બહાર આવ્યા હતા.
અહો નુ મમ કલ્યાણૈઃ ફલિતં બત પાવનૈઃ । સમ્પ્રાપ્તવાન્ અહં યત્ ત્વામ્ ઇત્ય્ અન્યોઽન્યમ્ અથોચતુઃ
અરે, ખરેખર મારા સારા કર્મોનું ફળ મળ્યું, કારણ કે આજે તારી મુલાકાત થઈ—એમ બંનેએ એકબીજાને કહ્યું.
આલિઙ્ગિતશરીરૌ તાવ્ અન્યોઽન્યાનિન્દિતાકૃતી । એકાસને વિવિશતુશ્ ચન્દ્રાર્કાવ્ ઇવ ભૂધરે
બન્ને એકબીજાને ભેટીને, નિર્દોષ રૂપે, એક જ આસન પર બેઠા, જાણે પર્વત પર ચાંદ્ર અને સૂર્ય સાથે બેઠા હોય.
પરમાનન્દમ્ આયાતં ચેતસ્ ત્વદ્દર્શનેન મે । ચન્દ્રબિમ્બ ઇવોન્મગ્નમ્ અન્તશ્શીતલતાં ગતમ્
તમને જોઈને મારા મનને પરમ આનંદ મળ્યો છે, જેમ ચાંદનીનો ગોળો પાણીમાં ડૂબેલો હોય છતાં અંદરથી ઠંડક પામે છે.
અકૃત્રિમં સુહૃત્પ્રેમ વિયોગે શતશાખતામ્ । પ્રયાતિ પલ્વલતટે છિન્નરૂઢ ઇવ દ્રુમઃ
સાચો મિત્ર પ્રેમ વિયોગમાં પણ અનેક શાખાઓમાં ફેલાય છે, જેમ નદીકાંઠે કાપેલો વૃક્ષ ફરી નવી કૂંપળો કાઢે છે.
વિસ્રબ્ધાંસ્ તાન્ કથાલાપાંસ્ તા લીલાસ્ તચ્ ચ ચેષ્ટિતમ્ । સંસ્મૃત્ય પ્રાક્તનં સાધો હૃષ્યામ્ય્ એવ પુનઃ પુનઃ
એ મોજભરી વાતો, રમૂજી લીલાઓ અને જૂના દિવસોની યાદ મને વારંવાર આનંદ આપે છે, હે સજ્જન.
જ્ઞાનમ્ એતન્ મયા પ્રાપ્તં ત્વયા જ્ઞાનં યથાનઘ । માણ્ડવ્યસ્ય પ્રસાદેન પરમાત્મપ્રસાદજમ્
મને આ જ્ઞાન તમારાથી મળ્યું છે, જેમ તમને માણ્ડવ્યના કૃપાથી અને અંતે પરમાત્માની કૃપાથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું હતું.
અદ્ય કચ્ચિદ્ અદુઃખસ્ ત્વં કચ્ચિદ્ વિશ્રાન્તવાન્ અસિ । પરમે કારણે મેરાવ્ ઇવ ભૂમણ્ડલાધિપ
આજે તું દુઃખથી મુક્ત છે ને? શું તારે સર્વોચ્ચ કારણમાં આરામ મળ્યો છે, જેમ પૃથ્વીના રાજા મેરુ પર્વત પર આરામ પામે છે તેમ?
કચ્ચિત્ પરમકલ્યાણ સ્વાત્મારામતયા તવ । પ્રસાદો જાયતે ચિત્તે શરદીવ સરોઽમ્ભસિ
હે સર્વોત્તમ કલ્યાણકારી, શું તારો મન તારા પોતાના આત્માના આનંદમાં શાંત રહે છે, જેમ શરદ ઋતુમાં સરોવરનું પાણી શાંત રહે છે તેમ?
કચ્ચિત્ કરોષિ સમયા સુપ્રસન્નગભીરયા । દૃષ્ટ્યા સુભગ કાર્યાણિ કાર્યાણ્ય્ એવ નરાધિપ
હે ભાગ્યશાળી રાજા, શું તું સ્પષ્ટ અને ઊંડા નજરથી યોગ્ય સમયે સારા કાર્યો કરે છે?
નિરાધિવ્યાધયો ધીરાઃ કચ્ચિત્ સમ્પન્નશાલયઃ । જનતાસ્ તવ દેશેષુ તિષ્ઠન્તિ વિગતજ્વરમ્
શું તારા દેશમાં વિદ્વાન લોકો રોગ અને દુઃખથી મુક્ત છે, તેમના ઘરો સમૃદ્ધ છે અને લોકો નિરાંતે રહે છે?
કચ્ચિદ્ ઉદ્દામફલિની ફલિનીવ લતાનતા । ધરા તવ ફલાપૂરૈર્ ભૃશં ધારયતિ પ્રજાઃ
શું તમારી ધરતી લતાની જેમ ફળોથી ભરપૂર થઈને, તમારી પ્રજાને પોતાના ફળોથી પુરેપુરી રીતે પોષણ આપે છે?
કચ્ચિત્ તવ દિગન્તેષુ ચન્દ્રસ્યેવાંશુપઞ્જરમ્ । તુષારનિકરાકારં પ્રસૃતં પાવનં યશઃ
શું તમારું શુદ્ધ યશ ચાંદની કિરણોની જેમ ચારે દિશામાં ફેલાય છે, અને બરફના ગોઠાં જેવી તેજસ્વિતા સાથે પ્રકાશે છે?
કચ્ચિદ્ ગુણશતૈર્ એતા દિશો નિર્વિવરીકૃતાઃ । ત્વયા સરોઽમ્ભસા બન્ધો બિસાનામ્ ઇવ ભિત્તયઃ
શું તમે તમારી અનેક ગુણોથી બધાં દિશાઓને એ રીતે ભરેલી છે, જેમ સરોવરનું પાણી કમળના ડાંડા વચ્ચેની જગ્યા પૂરી દે છે?
કચ્ચિત્ કલમકેદારકોણસ્થાણુષુ હર્ષુલાઃ । પ્રતિગ્રામં કુમાર્યસ્ તે ગાયન્ત્ય્ આનન્દદં યશઃ
શું દરેક ગામમાં, કળમના ખેતરના ખૂણે ઊભેલી ખુશખુશાલ કન્યાઓ આનંદ આપતું તમારું યશ ગાય છે?
કુશલં તવ ધાન્યેષુ ધનેષુ વિભવેષુ ચ । ભૃત્યેષ્વ્ અથ કલત્રેષુ પુત્રેષુ નગરેષુ ચ
તમારા અનાજ, ધન, સંપત્તિ, નોકરો, પત્ની, સંતાનો અને શહેરમાં બધું સુખી અને સારું છે ને?
આધિવ્યાધિવિહીનેયં કચ્ચિત્ કાયલતા તવ । ફલં ફલતિ પુણ્યાખ્યં યદ્ ઇહામુત્ર ચોદિતમ્
તમારું શરીર દુઃખ અને રોગથી મુક્ત છે ને? એ પુણ્ય નામનું ફળ, જે અહીં અને પરલોકમાં કહેવામાં આવ્યું છે, તે પ્રાપ્ત થાય છે ને?
આપાતરમણીયેષુ પર્યન્તાત્યન્તવૈરિષુ । કચ્ચિદ્ વિષયસર્પેષુ સવિરાગં મનસ્ તવ
જે વિષયવસ્તુઓ શરૂઆતમાં તો આનંદદાયી લાગે છે પણ અંતે મોટાં દુશ્મન બની જાય છે, એમાં તમારું મન નિરલિપ્ત રહે છે ને?
અહો બત ચિરં કાલમ્ આવાં વિશ્લેષમ્ આગતૌ । કાલેન શ્લેષિતૌ ભૂયો વસન્તાદ્રિતટાવ્ ઇવ
અરે, કેટલાંય લાંબા સમય પછી આપણે અલગ થયા હતા; હવે સમયના કારણે ફરી મળ્યા છીએ, જેમ વસંત ઋતુ અને પર્વતની ઢાળ ફરી મળે છે.
ન તા જગતિ વિદ્યન્તે સુખદુઃખદશાસ્ સખે । જીવદ્ભિર્ યા ન દૃશ્યન્તે સંયોગજવિયોગજાઃ
મિત્ર, આ દુનિયામાં એવી કોઈ સુખ કે દુઃખની સ્થિતિ નથી, જે જીવતા માણસોએ જોઈ નથી, અને જે મિલન કે વિયોગથી ઊભી થતી નથી.
તથૈતાસ્વ્ અતિદીર્ઘાસુ દશાસ્વ્ અન્યત્વમ્ આગતાઃ । ભૂયો વયમ્ અપિ શ્લિષ્ટાશ્ ચિત્રા હિ નિયતિર્ વિધેઃ
આવી લાંબી અવસ્થાઓમાં આપણે અલગ-અલગ થઈ ગયા હતા, પણ આજે ફરીથી મળ્યા છીએ; કેમ કે ભાગ્યની ગતિ ખરેખર અદ્ભુત છે.
ભગવન્ નિયતેર્ અસ્યા ગતિં દીપગતેર્ ઇવ । દૈવિક્યાઃ કો હિ જાનાતિ ગમ્ભીરાં વિસ્મયપ્રદામ્
ભગવાન, આ દૈવી ભાગ્યની ગતિ દીવાના જ્યોતની જેમ ઊંડી અને આશ્ચર્યજનક છે, તેને કોણ જાણી શકે?
ત્વમ્ અહં ચ વિયોજ્યાતિદૂરે દૂરદશાસુ ચ । અદ્ય સઙ્ઘટિતૌ ભૂયઃ કિમ્ અસાધ્યમ્ અહો વિધેઃ
તમે અને હું બહુ દૂર દૂર રહીને પણ આજે ફરીથી મળી ગયા છીએ; અરે, ભાગ્ય માટે શું અશક્ય છે?
વયં ત્વ્ અદ્ય મહાસત્ત્વ ભૃશં કુશલિનસ્ સ્થિતાઃ । ત્વદાગમનપુણ્યેન પરાં પાવનતાં ગતાઃ
પરંતુ આજે, મહાનુભાવ, અમે ખરેખર સુખી અને સ્થિર છીએ; આપના આગમનના પુણ્યથી અમને સર્વોત્તમ પવિત્રતા પ્રાપ્ત થઈ છે.
ઈષત્ ત્વદાગમક્ષીણપાપાનાં પુણ્યપાદપૈઃ । તથા ફલિતમ્ અસ્માકં ન યથા વયમ્ આકુલાઃ
આપના આવવાથી અમારા પાપ થોડાં ઓછા થયા છે, તેથી પુણ્યના વૃક્ષો પરથી જે ફળ મળ્યાં છે, એવાં નથી કે અમને કોઈ મુશ્કેલી થાય.
સર્વાસ્ સમ્પત્તયો ઽસ્માકં રાજર્ષે સંસ્થિતાઃ પુરે । ભવદાગમનેનાદ્ય પ્રયાતાશ્ શતશાખતામ્
હે રાજર્ષિ, અગાઉ અમારી નગરીમાં સર્વ સંપત્તિ સ્થિર હતી, પણ આજે આપના આગમનથી એ અનેક દિશાઓમાં ફેલાઈ ગઈ છે.
વિકિરતિ પરિતો રસાયનાનામ્ ઇવ નિકરં મધુરં મહાનુભાવ । તવ વચનમ્ અવેક્ષણં ચ પુણ્યં પરમપદપ્રતિમો હિ સાધુસઙ્ગઃ
હે મહાનુભાવ, આપના વચનો અને આપની હાજરી સર્વત્ર અમૃત જેવી મીઠાશ વહાવે છે; કારણ કે સજ્જનોની સંગતિ સાચે જ સર્વોચ્ચ પુણ્યમય સ્થાન સમાન છે.
અથૈવમ્પ્રાયયા તત્ર વિશ્રમ્ભકથયા ચિરમ્ । પ્રાક્તનસ્નેહગર્ભિણ્યા સ્થિત્વોવાચાયુધાભિધઃ
પછી, ત્યાં લાંબા સમય સુધી જૂના પ્રેમથી ભરેલી હળવી વાતચીતમાં વિતાવીને, આયુધાભિધાએ કહ્યું.