નમો દ્રષ્ટ્રે નમસ્ ત્વષ્ટ્રે નમો ઽનન્તવિકાસિને । નમસ્ સર્વસ્વભાવાય નમસ્ તે સર્વગામિને
હું દ્રષ્ટા તને વંદન કરું છું, સર્જનહાર તને વંદન કરું છું, અનંત વિસ્તરણ ધરાવનાર તને વંદન કરું છું, સર્વના સ્વરૂપ તને વંદન કરું છું, સર્વત્ર વિહાર કરનાર તને વંદન કરું છું.
પ્રતિજન્મ ચિરં બહ્વ્યો દીર્ઘદુઃખવતા મયા । ત્વયા માયોપદગ્ધેન દિગ્ધેન મહતૈનસા
દરેક જન્મમાં, લાંબા સમયથી, મેં અનેક લાંબા દુઃખ ભોગવ્યા છે, કેમ કે તારી માયાથી હું પીડિત થયો છું અને મહાપાપથી મલિન થયો છું.
આલોકિતા લોકદશા દૃષ્ટા દૃષ્ટાન્તદૃષ્ટયઃ । ન પ્રાપ્તસ્ ત્વં ત્વયા યેન કિઞ્ચિદ્ આસાદિતં ભવેત્
મેં જગતની સ્થિતિઓ જોયી છે, અનેક ઉદાહરણો અને દૃષ્ટિકોણો નિહાળ્યા છે, છતાં તારા દ્વારા એવું કશું પ્રાપ્ત થયું નથી જેનાથી કંઈ પ્રાપ્ત થાય.
સર્વં મૃત્કાષ્ઠપાષાણવારિમાત્રમ્ ઇદં જગત્ । નેહાસ્તિ ત્વદૃતે દેવ યત્પ્રાપ્તૌ નાભિવાઞ્છ્યતે
આ આખું જગત તો માટી, લાકડું, પથ્થર અને પાણી જ છે; હે પ્રભુ, આપ સિવાય અહીં એવું કશું નથી જેને મેળવવાની સાચી ઈચ્છા થાય.
દેવાયમ્ અદ્ય લબ્ધો ઽસિ દૃષ્ટો ઽસ્ય્ અધિગતો ઽસિ ચ । સમ્પ્રાપ્તો ઽસિ ગૃહીતો ઽસિ નમસ્ તે ઽસ્તુ ન મુચ્યસે
હે દેવ, આજે તમે પ્રાપ્ત થયા, જોવામાં આવ્યા, મળ્યા અને પકડી લેવાયા છો; આપને વંદન છે—કદાપિ આપથી વિયોગ ન થાય.
યો ઽક્ષ્ણોઃ કનીનિકારશ્મિજાલપ્રોતવપુસ્ સ્થિતઃ । દેવો દર્શનરૂપેણ કથં સો ઽન્તર્ ન દૃશ્યતે
જે ભગવાન આંખની પાંપણની કિરણોથી બનેલા રૂપે સ્થિત છે, એ જ દર્શનરૂપે છે—તો પછી એ આપણા અંદર કેમ દેખાતા નથી?
યસ્ ત્વક્પુષ્પે સ્પૃશન્ સ્પર્શગન્ધં તૈલં તિલે યથા । સ્પર્શમ્ અન્તઃ કરોત્ય્ એષ સ કથં નાનુભૂયતે
જેમ તલમાં તેલ, ફૂલની પાંખડીમાં સુગંધ અને સ્પર્શ રહેલા હોય છે, તેમ આ પરમાત્મા પણ સ્પર્શના રૂપે અંદર છે—તો પછી એ અનુભવાતા કેમ નથી?
યશ્ શબ્દશ્રવણાદ્ અન્તશ્ શબ્દશક્તિં પરામૃશન્ । રોમાઞ્ચં જનયત્ય્ અઙ્ગે સ દૂરસ્થઃ કથં ભવેત્
જે માણસ કોઈ અવાજ સાંભળીને અંદરથી એ અવાજની અસલ શક્તિ અનુભવે છે અને તેના શરીરે રોમાંચ આવે છે—એવો માણસ એ અવાજથી ક્યારેય દૂર કેવી રીતે રહી શકે?
જિહ્વાપલ્લવલગ્નાનિ સ્વતીતસ્યાઙ્ગતો ઽપિ ચ । સ્વદન્તે યસ્ય વસ્તૂનિ સ્વદતે સ ન કસ્ય વા
જીભના ટોચે ચોંટેલા, ભલે બીજાના શરીરનાં હોય, પણ જે કોઈ પણ વસ્તુઓનો સ્વાદ લે છે—એના માટે એ વસ્તુઓ કોના સ્વાદમાં નથી આવી?
પુષ્પગન્ધાન્ ઉપાદાય ઘ્રાણહસ્તેન દેહકમ્ । ય આલેપયતિ પ્રીત્યા કસ્યાસૌ ન મુખે સ્થિતઃ
ફૂલની સુગંધને નાકથી લઈ, જે આનંદથી પોતાના શરીરે લગાવે છે—એવો માણસ મોઢામાં નથી એવું કેવી રીતે કહી શકાય?
વેદવેદાન્તસિદ્ધાન્તતર્કપૌરાણગીતિભિઃ । યો ગીતસ્ સ કથં હ્ય્ આત્મા વિજ્ઞાતો યાતિ વિસ્મૃતિમ્
જે વ્યક્તિ વેદ, ઉપનિષદ, તર્ક, પુરાણ અને ગીતોમાંથી મળેલા સિદ્ધાંતો સાથે ગાયન કરે છે—એવો આત્મા, એકવાર ઓળખાઈ જાય પછી, ભૂલાઈ કેવી રીતે શકે?
સૈવેહ દેવ ભોગાલી સુભગાપીયમ્ અદ્ય મે । અન્તર્ ન સ્વદતે સ્વચ્છે ત્વયિ દૃષ્ટે પરાપરે
હે દેવ, આજના આ સુખદાયક ભોગો મને તો બહુ ગમ્યા છે, પણ અંદરથી તો એમાં મીઠાશ જ નથી રહી, કેમ કે, હે પરમ પવિત્ર, તું જ્યારે દેખાય છે ત્યારે બીજું બધું ફિકું લાગે છે.
ત્વયા વિમલદીપેન ભાનુઃ પ્રકટતાં ગતઃ । ત્વયા શીતતુષારેણ ચન્દ્રશ્ શિશિરતાં ગતઃ
તારા નિર્મળ પ્રકાશથી સૂર્ય પ્રકાશમાન થયો છે, અને તારા ઠંડા સ્પર્શથી ચંદ્રમા શીતળ બન્યો છે.
ત્વયૈતે ગુરવશ્ શૈલાસ્ ત્વયૈતે દ્યુચરા ધૃતાઃ । ત્વયૈવેયં ધરા ધીરા ત્વયૈવામ્બરમ્ અમ્બરમ્
આ મહાન પર્વતો તારા કારણે ઊભા છે, આ આકાશમાં રહેતા દેવતાઓ તારા આધારથી ટકેલા છે, આ ધરતી પણ તારા કારણે સ્થિર છે અને આકાશ પણ તારા જ કારણે આકાશ છે.
દિષ્ટ્યા મત્તામ્ અસિ પ્રાપ્તો દિષ્ટ્યા ત્વત્તામ્ અહં ગતઃ । અહં ત્વં ત્વમ્ અહં દેવ દિષ્ટ્યા ભેદો ઽસ્તિ નાવયોઃ
સૌભાગ્યથી તું આનંદમાં છે અને એ જ સૌભાગ્યથી હું તને મેળવ્યો છું. હે દેવ, હું તું છું અને તું હું છે; અમારા વચ્ચે કોઈ ભેદ જ રહ્યો નથી, એ પણ સૌભાગ્યથી.
અહં ત્વમ્ ઇતિ શબ્દાભ્યાં પર્યાયાભ્યાં મહાત્મનઃ । તવ વા મમ વા સાધો સમ્પૃક્તાભ્યાં નમો નમઃ
હે મહાનાત્મા, 'હું' અને 'તુ' એવા બે શબ્દો, કે જે ક્યારેક એકબીજાના સ્થાને વપરાય છે, એથી બનેલા તારો કે મારો અર્થ ભેળાઈ જાય છે—એવા તને વારંવાર વંદન છે, હે સજ્જન.
નમો મહ્યમ્ અનન્તાય નિરહઙ્કારરૂપિણે । નમો મહ્યમ્ અરૂપાય નમશ્ શમનસદ્મને
મારે પોતાને, અનંત સ્વરૂપ, અહંકારથી રહિત, નિરૂરૂપ અને શાંતિના નિવાસસ્થાન એવા મને વંદન છે.
મય્ય્ આત્મનિ સમે સ્વચ્છે સાક્ષિભૂતે નિરાકૃતૌ । દિક્કાલાદ્યનવચ્છિન્ને સ્વાત્મન્ય્ એવેહ તિષ્ઠતિ
મારા અંદર, જે આત્મા સમાન, શુદ્ધ, સાક્ષીરૂપ, નિરૂરૂપ અને દિશા કે સમયથી બંધાયેલો નથી—એવો મારોજ આત્મા અહીં સ્થિર છે.
મનઃ પ્રક્ષોભમ્ આયાતિ સ્ફુરન્તીન્દ્રિયસંવિદઃ । શક્તિર્ ઉલ્લસતિ સ્ફારા પ્રાણાપાનપ્રવાહિની
મન ચંચળ બને છે, ઇન્દ્રિયોની જાણવણી તેજસ્વી બને છે; પ્રાણ અને અપાનના પ્રવાહને ચલાવતી શક્તિ વ્યાપક રીતે પ્રકાશે છે.
વહન્તિ દેહયન્ત્રાણિ કૃષ્ટાન્ય્ આશાવરત્રયા । ચર્મમાંસાસ્થિદિગ્ધાનિ મનસ્સારથિમન્તિ ચ
આ શરીરરૂપી યંત્રો ઇચ્છાની ત્રણ દોરથી ખેંચાય છે, ચામડી, માંસ અને હાડકાંથી લિપ્ત છે અને મન એનું રથચાલક છે.
અયં સંવિદ્વપુર્ અહં ન ક્વચિન્ ન કૃતાસ્પદઃ । દેહઃ પતતુ વોદેતુ સ્વયાભિમતયેચ્છયા
આ જ્ઞાનરૂપી શરીર, જે 'હું' છું, ક્યારેય ક્યાંય સ્થિર થતું નથી; શરીર પોતે ઇચ્છે તેમ પડી જાય કે ચાલે, તેને તેની મરજી પર છોડી દો.
ચિરાદ્ અહમ્ અહં જાતસ્ સ્વાત્મલાભશ્ ચિરાદ્ અયમ્ । ચિરાદ્ ઉપશમં યામિ કલ્પસ્યાન્તે જગદ્ યથા
લાંબા સમય પછી હું સાચા અર્થમાં 'હું' બન્યો છું; લાંબા સમય પછી મને પોતાનું સ્વરૂપ મળ્યું છે; લાંબા સમય પછી હું શાંતિમાં જઈ રહ્યો છું, જેમ યુગના અંતે જગત શાંત થાય છે.
ચિરાત્ સંસારગામિત્વાદ્ દીર્ઘસંસારવર્ત્મનિ । વિશ્રાન્તો ઽસ્મિ ચિરશ્રાન્તઃ કલ્પસ્યાન્ત ઇવાનિલઃ
લાંબા સમય સુધી સંસારના લાંબા માર્ગે ફર્યા પછી, હવે હું, બહુ થાકી ગયો હતો, અંતે આરામ પામ્યો છું, જેમ યુગના અંતે પવન શાંત થઈ જાય છે.
સર્વાતીતાય સર્વાય તુભ્યં મહ્યં નમો નમઃ । તેભ્યો ઽપિ ચ નમો ઽસ્ત્વ્ એવ યે ત્વાં માં પ્રવદન્તિ વા
હે સર્વને વટાવનારા અને સર્વમાં રહેનારા, તને અને મને વારંવાર વંદન છે. અને જે લોકો તારી કે મારી વાત કરે છે, તેમને પણ વંદન છે.
અખિલાનન્તસમ્ભોગા ન સ્પૃષ્ટા દોષદૃષ્ટિભિઃ । જયત્ય્ અકૃતસમ્ભારા સાક્ષિતા પરમાત્મનઃ
જે પરમાત્માની સાક્ષીભાવમાં રહે છે, જેને અનંત ભોગોનો અનુભવ નથી થયો અને જે કોઈ દોષ કે ખોટથી અસ્પર્શિત છે, એ વિજયી છે.
આત્મન્ પુષ્પ ઇવામોદશ્ શસ્ત્રપિણ્ડ ઇવાનલઃ । તિલે તૈલમ્ ઇવાસ્મિંસ્ ત્વં સર્વત્ર વપુષિ સ્થિતઃ
જેમ ફૂલમાં સુગંધ, લાકડામાં અગ્નિ અને તલમાં તેલ છુપાયેલું હોય છે, તેમ તું દરેક શરીરમાં રહેલો છે.
હંસિ પાસિ દદાસિ ત્વમ્ અવસ્ફૂર્જસિ વલ્ગસિ । અનહઙ્કૃતિરૂપો ઽપિ ચિત્રેયં તવ માયિતા
તું મારતો, રક્ષતો, આપતો, ગર્જતો અને ઉછળતો છે—પણ તારો સ્વભાવ તો અહંકારરહિત છે, છતાં તારી આ અદભુત માયા દેખાય છે.
જયસીશ જ્વલદ્દીપ્તિસ્ સર્વમ્ ઉન્મીલયઞ્ જગત્ । જયસ્ય્ અપગતારમ્ભં જગદ્ ભૂયો નિમીલયન્
જય હો પ્રભુ, જે પ્રખર તેજથી ઉજળી રહ્યા છો અને આખું જગત ખુલ્લું કરી દો છો; અને જય હો તમને, જે બધું આરંભ પાછું ખેંચી, જગત ફરી બંધ કરી દો છો.
પરમાણોસ્ તવૈવાન્તર્ ઇદં સંસારમણ્ડલમ્ । વટશ્ ચ વટધાનાયાં બભૂવાસ્તિ ભવિષ્યતિ
તમારા એક અણુમાં પણ આખું સંસારનું ગોળ છે; જેમ વટવૃક્ષનું બીજમાં વટવૃક્ષ હતો, છે અને રહેશે.
હયદ્વિપરથાકારૈર્ યદ્વત્ ખે દૃશ્યતે ઽમ્બુદઃ । તદ્વદ્ આલક્ષ્યસે દેવ પદાર્થશતવિભ્રમૈઃ
જેમ આકાશમાં વાદળ ક્યારેક ઘોડા, હાથી કે રથ જેવા દેખાય છે, તેમ, પ્રભુ, તમે અનેક વસ્તુઓના ભ્રમમાં દેખાવ છો.