દેવ દ્વારિ મહાતેજા બાલભાસ્કરભાસ્વરઃ । જ્વાલારુણજટાજૂટઃ પુમાઞ્ શ્રીમાન્ અવસ્થિતઃ
હે રાજા, દરવાજે એક તેજસ્વી પુરુષ ઊભા છે, જે બાળસૂર્ય જેવો તેજ ધરાવે છે, જ્વાળાની જેમ લાલ જટાઓ ધરાવે છે અને ખૂબ જ તેજ ધરાવે છે.
સચામરપતાકાઢ્યં સાશ્વેભપુરુષાયુધમ્ । કૃતવાંસ્ તં પ્રદેશં યસ્ તેજોભિઃ કીર્ણકાઞ્ચનમ્
તેમણે પંખા અને ધ્વજોથી, ઘોડા, હાથી, માણસો અને શસ્ત્રોથી એ સ્થળને શોભાવ્યું છે, તેમનું તેજ એ જગ્યા પર словно સોનાની જેમ ઝગમગાટ કરે છે.
વક્ત્ય્ અસ્માન્ આશુ યાષ્ટીકા નિવેદયત રાજનિ । વિશ્વામિત્રો મુનિઃ પ્રાપ્ત ઇત્ય્ અનુદ્ધતયા ગિરા
તમે તરત જ જઈને નમ્રતાથી રાજાને કહો કે મહર્ષિ વિશ્વામિત્ર આવ્યા છે.
ઇતિ યાષ્ટીકવચનમ્ આકર્ણ્ય નૃપસત્તમઃ । સ સમન્ત્રી સસામન્તઃ પ્રોત્તસ્થે હેમવિષ્ટરાત્
યાંષ્ટીકના આ શબ્દો સાંભળીને મહાન રાજા પોતાના મંત્રીઓ અને સામંતો સાથે સોનાની ગાદી પરથી ઊભા થયા.
પદાતિર્ એવ મહતાં રાજ્ઞાં વૃન્દેન પાલિતઃ । વસિષ્ઠવામદેવાભ્યાં સહ સામન્તસંસ્તુતઃ
પદયાત્રા કરતાં અનેક રાજાઓના સમૂહ સાથે, સામંતો દ્વારા વખાણાતા, તેઓ વશિષ્ઠ અને વામદેવ સાથે આગળ વધ્યા.
જગામ તત્ર યત્રાસૌ વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ । દદર્શ મુનિશાર્દૂલં દ્વારભૂમાવ્ અધિષ્ઠિતમ્
તેઓ ત્યાં ગયા જ્યાં મહર્ષિ વિશ્વામિત્ર હતા અને તેમણે મહાન ઋષિ-શારદૂલને દ્વાર પર ઊભેલા જોયા.
કેનાપિ કારણેનોર્વીતલમ્ અર્કમ્ ઇવાગતમ્ । બ્રાહ્મેણ તેજસાક્રાન્તં ક્ષાત્રેણ ચ મહૌજસા
કોઈ અગમ્ય કારણસર, તે પૃથ્વી પર આવી પહોંચ્યો હતો, જાણે સૂર્ય જ આવી ગયો હોય. તેમાં બ્રાહ્મણની તેજસ્વિતા અને ક્ષત્રિયની મહાન શક્તિ બંને ઝળહળી રહી હતી.
જરાજરઢયા નિત્યં તપઃપ્રસરરૂક્ષયા । જટાવલ્લ્યા વૃતસ્કન્ધં સસન્ધ્યાભ્રમ્ ઇવાચલમ્
તેણાં ખભા પર સતત તપસ્યાથી કરકશ અને વૃદ્ધાવસ્થાથી વૃદ્ધ થયેલી જટાઓ વળાઈને હતી, જે સાંજના વાદળોથી ઘેરાયેલા પર્વત જેવો દેખાતો હતો.
ઉપશાન્તં ચ કાન્તં ચ દીપ્તમ્ અપ્રતિઘં તથા । નિભૃતં ચોર્જિતાકારં દધાનં ભાસ્વરં વપુઃ
તે શાંત અને મનોહર હતો, તેજસ્વી અને અવરોધરહિત, સંપૂર્ણ રીતે સ્થિર અને ગૌરવપૂર્ણ, અને તેના શરીર પર અજવાળું છવાયેલું હતું.
પેશલેનાતિભીમેન પ્રસન્નેનાકુલેન ચ । ગમ્ભીરેણાતિપૂર્ણેન તેજસા રઞ્જિતપ્રજમ્
તેની હાજરી સૌમ્ય પણ ભયજનક, પ્રસન્ન છતાં ઊંડા ગંભીર અને પુરપાટ તેજથી ભરપૂર હતી, જે લોકોના મનમાં પ્રભાવ પેદા કરતી હતી.
અનન્તજીવિતદશાસખીમ્ એકામ્ અનિન્દિતામ્ । ધારયન્તં કરે શ્લક્ષ્ણાં વીણામ્ અમ્લાનમાનસમ્
તેના હાથમાં નરમ વીણા હતી, મન હંમેશા પ્રસન્ન અને શાંત હતું, અને તેની સાથે એક નિષ્કલંક સખી હતી—અનંત આયુષ્ય.
કરુણાક્રાન્તચેતસ્ત્વાત્ પ્રસન્નમધુરેક્ષિતૈઃ । ઈક્ષણૈર્ અમૃતેનેવ સંસિઞ્ચન્તમ્ ઇમાઃ પ્રજાઃ
કરુણા ભરેલા હૃદયથી, સ્પષ્ટ અને મીઠી નજરે, તે લોકો પર નજર ફેંકતો જાણે અમૃત વરસાવતો હોય એમ લાગતું હતું.
સિતાસિતતતાપાઙ્ગં ધવલપ્રોન્નતભ્રુવમ્ । આનન્દં ચ ભયં ચાન્તઃ પ્રયચ્છન્તમ્ અવેક્ષિતુઃ
તેની નજર ક્યારેક ઉજળી તો ક્યારેક ઘેરી, ભ્રૂકુટિ ઊંચી અને તેજસ્વી, અને જેને જોઈ તેનાં મનમાં આનંદ પણ, ડર પણ જગાવતો હતો.
મુનિમ્ આલોક્ય ભૂપાલો દૂરાદ્ એવાનતાકૃતિઃ । પ્રણનામ ગલન્મૌલિમણિમાલિતભૂતલમ્
મુનિને દૂરથી જોઈને, રાજાએ નમ્રતાથી વંદન કર્યું, તેમનું મસ્તકના મણિભૂષિત મુગટ જમીનને સ્પર્શી ગયું.
મુનિર્ અપ્ય્ અવનેર્ ઈશં ભાસ્વાન્ ઇવ શતક્રતુમ્ । તત્રાભિવાદયાં ચક્રે મધુરોદારયા ગિરા
મુનિએ પણ ત્યાં ધરતીના રાજાને, જેમ સૂર્ય ઇન્દ્રને નમસ્કાર કરે છે તેમ, મીઠા અને ઉદાર શબ્દોથી વંદન કર્યું.
તતો વસિષ્ઠપ્રમુખાસ્ સર્વ એવ દ્વિજાતયઃ । સ્વાગતાદિક્રમેણૈનં પૂજયામ્ આસુર્ આદૃતાઃ
પછી વશિષ્ઠજીની આગેવાનીમાં બધા દ્વિજોએ, યોગ્ય સ્વાગત અને આદર સાથે, રાજાનું સન્માન કર્યું.
અશઙ્કિતોપનીતેન ભાસ્વતા દર્શનેન તે । સાધો સ્વનુગૃહીતાસ્ સ્મો રવિણેવામ્બુજાકરાઃ
તમારી નિર્ભય અને તેજસ્વી હાજરીથી, હે મહાન, અમે તો એ જ રીતે ધન્ય થયા છીએ જેમ કમળો સૂર્યના પ્રકાશથી આનંદિત થાય છે.
યદ્ અનાદિ યદ્ અક્ષુબ્ધં યદ્ અપાયવિવર્જિતમ્ । તદ્ આનન્દસુખં પ્રાપ્તા અદ્ય ત્વદ્દર્શનાન્ મુને
જે અનાદિ છે, અડગ છે અને ક્યારેય નાશ પામતું નથી, એ આનંદ અને સુખ આજે તમારા દર્શનથી, હે મુનિ, અમને પ્રાપ્ત થયું છે.
અદ્ય વર્તામહે નૂનં ધર્મ્યાણાં ધુરિ ધર્મતઃ । ભવદાગમનસ્યેમે યદ્ વયં લક્ષ્યતાં ગતાઃ
આજે ખરેખર આપણે ધર્મના માર્ગે ચાલનારા શ્રેષ્ઠ લોકોમાં ગણાય છીએ, કેમ કે આપના આવવાને કારણે અમારે પર ધર્મનો લાભ થયો છે.
એવં પ્રકથયન્તો ઽત્ર રાજાનો ઽથ મહર્ષયઃ । આસનેષુ સભાસ્થાનમ્ આસ્થાય સમુપાવિશન્
આ રીતે વાતો કરતાં રાજાઓ અને મહર્ષિઓએ સભામાં પોતાની બેઠકો પર જઈને બેસી ગયા.
સ દૃષ્ટ્વા જ્વલિતં લક્ષ્મ્યા ભીતસ્ તમ્ ઋષિમ્ આગતમ્ । પ્રહૃષ્ટવદનો રાજા સ્વયમ્ અર્ઘ્યં ન્યવેદયત્
તે ઋષિ લાવણ્યથી તેજસ્વી અને થોડીક ભયભીત સ્થિતિમાં આવ્યા, ત્યારે રાજાએ આનંદભેર ચહેરા સાથે પોતે જ તેમને આવકાર માટેનું પાણી આપ્યું.
સ રાજ્ઞઃ પ્રતિગૃહ્યાર્ઘ્યં શાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા । પ્રદક્ષિણં પ્રકુર્વન્તં રાજાનં પર્યપૂજયત્
ઋષિએ રાજાએ આપેલું આવકારનું પાણી શાસ્ત્રોક્ત રીતથી સ્વીકારીને, રાજાને પ્રદક્ષિણ કરતા તેમનું સન્માન કર્યું.
સ રાજ્ઞા પૂજિતસ્ તેન પ્રહૃષ્ટવદનસ્ તદા । કુશલં ચાપ્યયં ચૈવ પર્યપૃચ્છન્ નરાધિપમ્
પછી રાજાએ પૂજ્યા પછી, તે ઋષિ આનંદથી ચમકતા ચહેરા સાથે રાજાની સુખ-સલામતી વિશે પૂછપરછ કરી.
વસિષ્ઠેન સમાગમ્ય પ્રહસ્ય મુનિપુઙ્ગવઃ । યથાર્હં ચાર્ચયિત્વૈનં પપ્રચ્છાનામયં તતઃ
મહાન ઋષિ વસિષ્ઠ સાથે મળીને, હસતાં અને યોગ્ય રીતે સન્માન આપ્યા પછી, તેણે પણ વસિષ્ઠજીની તબિયત વિશે પૂછ્યું.
ક્ષણં યથાર્હમ્ અન્યોઽન્યં પૂજયિત્વા સમેત્ય ચ । તે સર્વે હૃષ્ટમનસો મહારાજનિવેશને
થોડીવાર માટે એકબીજાને યોગ્ય રીતે સન્માન આપીને, બધા ખુશ દિલથી મહારાજાના મહેલમાં પ્રવેશ્યા.
યથોચિતાસનગતા મિથસ્ સંવૃદ્ધતેજસઃ । પરસ્પરેણ પપ્રચ્છુસ્ સર્વે ઽનામયમ્ આદરાત્
બધા પોતાના-પોતાના આસન પર બેસી, એકબીજાની તેજસ્વિતા વધારી, સૌએ આદરપૂર્વક એકબીજાની સુખ-શાંતિ વિશે પૂછ્યું.
ઉપવિષ્ટાય તસ્મૈ સ વિશ્વામિત્રાય ધીમતે । પાદ્યમ્ અર્ઘ્યં ચ ગાશ્ ચૈવ ભૂયો ભૂયો ન્યવેદયત્
પછી, જ્યારે વિશ્વામિત્રજી બેઠા, ત્યારે રાજાએ તેમની પૂજા માટે પગ ધોવા માટેનું પાણી, આવકાર માટેનું પાણી અને ગાયો વારંવાર ભેટ આપી.
અર્ચયિત્વા ચ વિધિવદ્ વિશ્વામિત્રમ્ અભાષત । પ્રાઞ્જલિઃ પ્રયતો વાક્યમ્ ઇદં પ્રીતમના નૃપઃ
વિશ્વામિત્રજીની યોગ્ય રીતે પૂજા કર્યા પછી, રાજાએ હાથ જોડીને, શુદ્ધ હૃદયથી અને આનંદપૂર્વક આ રીતે કહ્યું.
યથામૃતસ્ય સમ્પ્રાપ્તિર્ યથા વર્ષમ્ અવર્ષકે । યથાન્ધસ્યેક્ષણપ્રાપ્તિર્ ભવદાગમનં તથા
જેમ અમૃત મળવું, દુષ્કાળમાં વરસાદ આવવો, કે અંધને આંખો મળવી, એમ તમારું આવવું પણ છે.
યથેષ્ટધનસમ્પર્કઃ પુત્રજન્માપ્રજાવતઃ । સ્વપ્નદૃષ્ટાર્થલાભશ્ ચ ભવદાગમનં તથા
જેમ મનગમતું ધન મળવું, સંતાનહીનને દીકરો થવો, કે સપનામાં જોયેલું જાગૃત અવસ્થામાં મળવું, એમ તમારું પધારવું છે.