દુર્જયઃ પુણ્ડરીકાક્ષઃ પ્રવિમુક્તાયુધો ઽપિ સન્ । નાસૌ શસ્ત્રાસ્ત્રવિચ્છેદૈર્ વજ્રસારો વિદીર્યતે
પદ્મનેત્રો અપરાજિત છે; ભલે એના હથિયારો છીનવાઈ જાય, તો પણ એ વજ્ર જેવા મજબૂત હોવાથી, શસ્ત્રો અને અસ્રો તૂટી જાય તો પણ ક્યારેય તૂટતો નથી.
અભ્યસ્તા બહવસ્ તેન મિથઃપ્રેરિતપર્વતાઃ । ભીમાસ્ સમરસંરમ્ભાસ્ સમમ્ અસ્મત્પિતામહૈઃ
એણે અનેક ભયાનક યુદ્ધો કર્યા છે, જેમાં પર્વતો એકબીજાને ફેંકાયા હતા અને અમારા પૂર્વજોની સમકક્ષ તાકાતથી લડાયો હતો.
તાસુ તાસ્વ્ અતિઘોરાસુ વિતતાસ્વ્ અસુરાજિષુ । યો ન ભીત ઇદાનીં સ ભયમ્ એષ્યતિ કા કથા
આ દુષ્ટ અસુરોની સેના વચ્ચેના ભયાનક અને વ્યાપક યુદ્ધોમાં, જે હવે ડરે નહીં, એ પણ પછીથી જરૂર ડરશે; એમાં શું વધુ કહેવું?
ઉપાયમ્ એકમ્ એવેમં હરેર્ આક્રમણે સ્ફુટમ્ । મન્યે તદ્વ્યતિરેકેણ વિદ્યતે ન પ્રતિક્રિયા
હરિને હરાવવાનો એક જ સ્પષ્ટ ઉપાય છે, એ સિવાય બીજું કોઈ જ ઉપાય નથી, એમ હું માનું છું.
સર્વાત્મના સર્વધિયા સર્વસંરમ્ભરંહસા । સ એવ શરણં દેવો ગતિર્ અસ્તીહ નાન્યથા
સંપૂર્ણ મન, દેહ અને પુરુષાર્થથી, એ દેવ જ એકમાત્ર આશરો છે; અહીં બીજું કોઈ માર્ગ નથી.
ન તસ્માદ્ અધિકઃ કશ્ચિદ્ અસ્તિ લોકત્રયાન્તરે । પ્રલયસ્થિતિસર્ગાણાં હરિઃ કારણતાં ગતઃ
ત્રણે લોકમાં એ કરતાં મહાન બીજું કોઈ નથી; હરિ જ સર્જન, પાલન અને લયના મૂળ કારણ છે.
તસ્માન્ નિમેષાદ્ આરભ્ય નારાયણમ્ અજં સદા । સમ્પ્રપન્નો ઽસ્મિ સર્વત્ર નારાયણમયો હ્ય્ અહમ્
એટલે પળના ઝબકામાં પણ હું હંમેશા જન્મરહિત નારાયણને શરણ ગયો છું; સર્વત્ર હું નારાયણથી ભરેલો છું.
નમો નારાયણાયેતિ મન્ત્રસ્ સર્વાર્થસાધકઃ । નાપૈતિ મમ હૃત્કોશાદ્ આકાશાદ્ ઇવ મારુતઃ
'નમો નારાયણ' મંત્ર સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે; જેમ આકાશમાંથી પવન જતો નથી, એમ એ મંત્ર મારા હૃદયમાંથી કદી જતો નથી.
હરિર્ આશા હરિર્ વ્યોમ હરિર્ ઉર્વી હરિર્ જગત્ । અયં હરિર્ અમેયાત્મા જાતો હરિમયો હ્ય્ અહમ્
હરિ આશા છે, હરિ આકાશ છે, હરિ ધરતી છે, હરિ આખું જગત છે; આ હરિ અપરિમિત સ્વરૂપ ધરાવે છે અને હું પણ હરિમય છું.
અવિષ્ણુઃ પૂજયન્ વિષ્ણું ન પૂજાફલભાગ્ ભવેત્ । વિષ્ણુર્ ભૂત્વા યજેદ્ વિષ્ણુમ્ અયં વિષ્ણુર્ અહં સ્થિતઃ
વિષ્ણુ ન હોય તે વ્યક્તિ જો વિષ્ણુની પૂજા કરે, તો તેને પૂજાનો ફળ મળતું નથી; વિષ્ણુ બનીને જ વિષ્ણુની પૂજા કરવી જોઈએ—કારણ કે આ વિષ્ણુ રૂપે હું જ સ્થિત છું.
અનન્તમ્ ઇદમ્ આકાશમ્ આપૂર્ય વિનતાસુતઃ । કનકાઙ્ગો મમાઙ્ગાનામ્ અયમ્ આસનતાં ગતઃ
આ અનંત આકાશને ભરતા વિનતા પુત્ર, સોનાની જેમ તેજસ્વી શરીર ધારણ કરીને, મારા અંગોમાં આસન ગ્રહણ કરી બેઠા છે.
કરશાખૈકવિશ્રાન્તસર્વહેતિવિહઙ્ગમાઃ । નખાંશુમઞ્જરીકીર્ણા મહામરકતદ્રુમાઃ
મારા હાથની શાખાઓ પર આરામ કરતા બધા કારણરૂપ પક્ષીઓ, મારા નખોની કિરણોથી શોભિત, મહાન પન્નાના વૃક્ષો જેવા છે.
ઇમે તે મૃદુમન્દારદામદૃબ્ધાંસમણ્ડલાઃ । મન્દરાઘૃષ્ટકેયૂરાશ્ ચત્વારો મમ બાહવઃ
મારા આ ચાર બાહુઓ કોમળ છે, જેમાં મૃદુ મંદારના ફૂલો, દામા રત્નોના વર્તુળ અને મન્દર પર્વત સાથે ઘસાયેલા કંગણો શોભે છે.
ચલચ્છશિકરાપૂરચારુચામરધારિણી । ઇયં મે પાર્શ્વગા લક્ષ્મીઃ ક્ષીરોદજઠરોત્થિતા
ચાલતી ચાંદનીની કિરણોથી બનેલા સુંદર ચામરથી શોભિત, દુધના દરિયાની ઊંડાઈમાંથી ઊગેલી, આ લક્ષ્મી મારી બાજુએ ઊભી છે.
હેલાવિલબ્ધભુવના ત્રૈલોક્યતરુમઞ્જરી । ઇયં મે પાર્શ્વગા કીર્તિર્ ધવલામલહાસિની
મઝાકમાં ત્રણેય લોકને મેળવનાર, ત્રણ લોકના ઇચ્છાપૂર્ણ વૃક્ષની કળી જેવી, ધોળી અને નિર્મળ હાસ્યથી તેજસ્વી, આ કીર્તિ મારી બાજુએ છે.
અનારતં જગજ્જાલનવનિર્માણકારિણી । ઇયં મે પાર્શ્વગા માયા સ્વેન્દ્રજાલવિલાસિની
સદાયે જગતનું જાળ новое બનાવી રહેલી, અજાયબી ભરેલી માયા, મારી બાજુએ ઊભી છે.
ઇયં સા હેલયાક્રાન્તત્રૈલોક્યતરુષણ્ડિકા । જયા સ્ફુરતિ મે પાર્શ્વે લતા કલ્પતરોર્ ઇવ
આ જયાએ મઝાકમાં ત્રણેય લોકના ઇચ્છાવૃક્ષોના વનને જીત્યા છે; તે કલ્પવૃક્ષની વેલ જેવી મારી બાજુએ તેજથી ઝગમગે છે.
ઇમૌ મે નિત્યશીતોષ્ણૌ દેવૌ શીતાંશુભાસ્કરૌ । પ્રકટીકૃતસંસારૌ મુખમધ્યે વિલોચને
મારા માટે ચાંદ્ર અને સૂર્ય — આ બંને દેવતાઓ, એક સદા ઠંડક આપતો અને બીજો તેજસ્વી — મારા ચહેરાની વચ્ચે આંખો રૂપે વિશ્વને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે.
મમેયમ્ ઉત્પલશ્યામા પીનામ્ભોધરસુન્દરી । શ્યામીકૃતકકુપ્ચક્રા દેહદીપ્તિર્ વિસારિણી
આ ઊંડા નીલા રંગની, કમળ જેવી અને ઘનઘોર વાદળ જેવી સુંદર દેવી મારી પોતાની છે; એની કાંતિ ચારે દિશામાં ફેલાઈ રહી છે અને દિશાઓને શ્યામ બનાવી રહી છે.
અયં મમ કરે શઙ્ખઃ પાઞ્ચજન્યસ્ સ્ફુરદ્ધ્વનિઃ । મૂર્તં ખમ્ ઇવ શબ્દાત્મ ક્ષીરોદ ઇવ સંસ્થિતઃ
મારા હાથમાં આ પાંજજન્ય શંખ છે, જે ગૂંજી ઊઠે છે અને અવાજથી ભરેલો છે; જાણે અવકાશને રૂપમાં પકડ્યો હોય અને જાણે દુધના દરિયાથી ઊગ્યો હોય તેમ સ્થિર છે.
અયં મે કર્ણિકાકોશનિલીનબ્રહ્મષટ્પદઃ । પદ્મઃ કરતલે શ્રીમાન્ સ્વનાભિકુહરોદ્ભવઃ
મારા હાથની હથેળીમાં આ સુંદર કમળ છે, જે પોતાની નાભિના ઊંડાણમાંથી જન્મેલું છે અને જેના મધ્યમાં બ્રહ્મનું મધમાખી સમાયું છે.
ઇયં મે રત્નચિત્રાઙ્ગી સુમેરુશિખરોપમા । હેમાઙ્ગદા ગદા ગુર્વી દૈત્યદાનવમર્દિની
આ મારી ગદા રત્નોથી શોભાયમાન છે, સુમેરુ પર્વતની ચોટી જેવી દેખાય છે, સોનાથી બનેલી છે, ભારે છે અને દૈત્ય-દાનવોને દબાવી નાખે છે.
અયં મે ભાસુરાકારસ્ સુખદૃશ્યસ્ સુદર્શનઃ । જ્વાલાજટિલપર્યન્તપરિપાટલદિક્તટઃ
આ મારું શસ્ત્ર તેજસ્વી છે, જોવામાં આનંદ આપે છે, સુંદર છે; તેના છેડા અગ્નિની જ્વાળાઓથી ગૂંચવાયેલા છે અને બાજુઓ લાલ રંગથી રંગાઈ ગયેલી છે.
અયં મે કેતુમદ્વહ્નિસુન્દરો જ્વલિતો ઽસિતઃ । કુઠારો દૈત્યવૃક્ષાણાં નન્દયન્ નન્દકસ્ સ્થિતઃ
આ મારું કુઠાર ધ્વજાવાળું છે, અગ્નિ જેવી જ્વાળાથી પ્રગટ છે, કાળાં રંગનું અને સુંદર છે; દૈત્યરૂપી વૃક્ષોને કાપવામાં આનંદ પામે છે અને આનંદદાયક નંદક તરીકે સ્થિર છે.
ઇદં મચ્છરધારાણાં પુષ્કરાવર્તકો ઘનઃ । શાર્ઙ્ગં ધનુર્ અહીન્દ્રાભમ્ ઇન્દ્રકાર્મુકસુન્દરમ્
આ મારી બાણોની ધારાઓથી બનેલું ઘન ઘૂમરાળું વલય કમળ જેવું છે; શારંગ ધનુષ્ય, જે સાપોના રાજા જેવું છે, ઈન્દ્રના ધનુષ્ય જેવી સુંદરતા ધરાવે છે.
ઇમાન્ય્ અહમ્ અનન્તાનિ જગન્તિ જઠરે ચિરમ્ । બિભર્મિ જાતનષ્ટાનિ વર્તમાનાન્ય્ અનેકશઃ
હું ઘણા સમયથી મારા પેટમાં અસંખ્ય જગતોને ધારણ કરું છું—જે જન્મે છે, નાશ પામે છે અને અનેક રીતે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
ઇમૌ મહી મે ચરણાવ્ ઇદં મે ગગનં શિરઃ । ઇદં વપુર્ મે ત્રિજગદ્ ઇમા મે કુક્ષયો દિશઃ
મારા પગ ધરતી છે, મારું માથું આકાશ છે, મારું શરીર ત્રણેય લોક છે અને મારી બાજુઓ દિશાઓ છે.
સાક્ષાદ્ અયમ્ અહં વિષ્ણુર્ નીલમેઘોદરદ્યુતિઃ । સુપર્ણપર્વતારૂઢશ્ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ
હું સીધા વિષ્ણુ છું, કાળી વાદળ જેવી કાંતિ ધરાવું છું, સુપરણ સાથે પર્વત પર બેઠો છું અને મારા હાથમાં શંખ, ચક્ર અને ગદા છે.
એતે મત્તઃ પલાયન્તે સમગ્રા દુષ્ટચેતસઃ । તાર્ણાસ્ તરલસઞ્ચારાઃ પવનાદ્ ઇવ રાશયઃ
મારા પાસેથી બધા દુષ્ટ મનવાળા દૂર ભાગી જાય છે; તેઓ પવનથી ઉડતી ધૂળના ઢગલાં જેવી ઝડપથી વિખેરી દેવામાં આવે છે.
અયમ્ ઇન્દીવરશ્યામઃ પીતવાસા ગદાધરઃ । લક્ષ્મીવાન્ ગરુડારૂઢસ્ સ્વયમ્ એવાહમ્ અચ્યુતઃ
આ અંધારી કમળ જેવી વાદળી કાંઈ, પીળાં વસ્ત્ર પહેરેલી, ગદા ધારણ કરેલી, વૈભવથી ભરપૂર, ગરુડ પર આરૂઢ, એ સ્વયં હું અચ્યૂત છું.