સર્વદા સર્વમ્ એવાહં સર્વકૃત્ સર્વસઙ્ગતઃ । ચેત્યમ્ અસ્ત્ય્ અહમ્ એવૈતન્ ન કિઞ્ચિદ્ અપિ ચોદિતમ્
હંમેશા હું બધું જ છું, બધું કરનાર છું, બધામાં જોડાયેલો છું; જે કંઈ જાણવામાં આવે છે, એ બધું હું જ છું—બીજું કંઈ પણ કહેવાયું નથી.
કિં સઙ્કલ્પવિકલ્પાભ્યાં ચિદ્ અચિચ્ ચાહમ્ એકભાઃ । સઙ્ક્ષોભયામ્ય્ અહં તાવચ્ છામ્યામ્ય્ આત્મનિ પાવને
ઇચ્છા કે શંકાનો શું ઉપયોગ? હું ચેતન અને અચેતન, એક જ પ્રકાશ છું; હું જેટલો સમય ઇચ્છું તેટલો હલચલ કરું છું, પછી મારા પવિત્ર સ્વરૂપમાં શાંત થઈ જાઉં છું.
ઇતિ સઞ્ચિન્તયન્ન્ એવ બડિઃ પરમકોવિદઃ । અકારાર્ધાર્ધમાત્રાર્થં ભાવયન્ ધ્યાનમ્ આસ્થિતઃ
આ રીતે વિચારતા, પરમ કુશળ બડી અર્ધાક્ષર અને તેની સૂક્ષ્મ અર્થ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ધ્યાનમાં તનાઈ ગયા.
સંશાન્તસર્વસઙ્કલ્પઃ પ્રશાન્તકલનાગણઃ । નિશ્શઙ્કમ્ અતિદૂરાસ્તચેત્યચિન્તકચિન્તનઃ
બધી ઈચ્છાઓ શાંત થઈ ગઈ, મનની બધી કલ્પનાઓ પણ સ્થિર થઈ ગઈ, કોઈ ડર વગર, બડીના વિચારો હવે દૂરની વસ્તુઓ તરફ દોડતા નહોતા, બહારની બાબતો વિશે વિચારવું પણ બંધ થઈ ગયું હતું.
ધ્યાતૃધ્યેયધ્યાનહીનો નિર્મનાશ્ શાન્તવાસનઃ । બભૂવાવાતદીપાભો બડિઃ પ્રાપ્તમહાપદઃ
ધ્યાન કરનાર, ધ્યાન અને ધ્યાનનું વિષય — આ ત્રણેયમાંથી મુક્ત, મન શુદ્ધ અને ઈચ્છાઓ શાંત, બડી પવનથી બચાવેલી દીપક જેવો બની ગયો હતો, અને તેણે સર્વોચ્ચ અવસ્થા પ્રાપ્ત કરી હતી.
ઉપશાન્તમનાસ્ તત્ર રત્નવાતાયને બડિઃ । અવસદ્ બહુકાલં સ સમુત્કીર્ણ ઇવોપલાત્
મન સંપૂર્ણ શાંત થઈ ગયું હતું, બડી રત્નોથી સજેલા મહેલમાં લાંબા સમય સુધી સ્થિર રહ્યો, જાણે જમીનમાં ગાઢ પડેલો પથ્થર હોય એમ.
પ્રશમિતૈષણયા પરિપૂર્ણયા મનનદોષદશોજ્ઝિતયોચ્ચયા । બડિર્ અરાજત નિર્મલસત્તયા વિઘનમ્ અચ્છતયેવ શરન્નભઃ
બધી તૃષ્ણાઓ શાંત, મન પૂર્ણ સંતોષથી ભરેલું, વિચારોની ખામીઓ દૂર થઈ ગઈ, બડી શુદ્ધ સ્વરૂપે તેજમય થયો, જાણે વાદળરહિત શરદના આકાશ જેવો નિર્મળ અને વિશાળ.
અથ તે દાનવાસ્ તત્ર બડેર્ અનુચરાસ્ તદા । તદ્ગૃહં સ્ફાટિકં સૌધમ્ ઉચ્ચૈર્ આરુરુહુઃ ક્ષણાત્
એ સમયે બડિના સેવક દાનવો તરત જ તેના ઊંચા અને ઝગમગતા સ્ફટિક મહેલમાં ચડી ગયા.
ડિમ્બાદ્યા મન્ત્રિણો વીરાસ્ સામન્તાઃ કુકુહાદયઃ । સુરાદ્યાશ્ ચૈવ રાજાનો વૃત્રાદ્યા બલહારિણઃ
ડિંબા અને અન્ય મુખ્ય મંત્રીઓ, વીર પુરુષો, કુકુહા જેવા સામંતો, સુરાદિ રાજાઓ અને વૃત્ર જેવા શક્તિશાળી લોકો ત્યાં ભેગા થયા.
હયગ્રીવાદયસ્ સભ્યાશ્ શુકુન્દાદ્યાશ્ ચ બન્ધવઃ । લુડઙ્ગાદ્યાશ્ ચ સુહૃદઃ પલ્મૂલાદ્યાશ્ ચ લાલકાઃ
હયગ્રીવ જેવા માન્ય વ્યક્તિઓ, શુકુન્દ જેવા સગાં, લુડંગ જેવા મિત્રો અને પલમૂલ જેવા પ્રિયજન પણ હાજર હતા.
કુબેરયમશક્રાદ્યા ઉપાયનકરાસ્ સુરાઃ । યક્ષા વિદ્યાધરા નાગાસ્ સેવાવસરકાઙ્ક્ષિણઃ
કુબેર, યમ અને શક્ર જેવા દેવતાઓ ભેટ લઈને આવ્યા; યક્ષ, વિદ્યાધર અને નાગ પણ સેવા કરવાની તત્પરતા સાથે હાજર રહ્યા.
રમ્ભાતિલોત્તમાદ્યાશ્ ચ ચામરિણ્યો વરાઙ્ગનાઃ । સરિતસ્ સાગરાશ્ શૈલા દિશશ્ ચ વિદિશસ્ તથા
રંભા, તિલોત્તમા અને બીજી સ્વર્ગીય અપ્સરાઓ, તેમજ ચામરીઓની સુંદર સ્ત્રીઓ; નદીઓ, દરિયાઓ, પર્વતો, દિશાઓ અને વચ્ચેની દિશાઓ—
સેવાર્થમ્ આયયુસ્ તસ્ય તં પ્રદેશં તદા બડેઃ । અન્યે ચ બહવસ્ સિદ્ધાસ્ ત્રૈલોક્યોદરવાસિનઃ
આ બધાએ બડેના那个 સ્થળે સેવા માટે આવવું થયું; અને ત્રણેય લોકના ઊંડાણમાં વસતા ઘણા બીજા સિદ્ધો પણ ત્યાં આવ્યા.
ધ્યાનમૌનસમાધિસ્થં ચિત્રાર્પિતમ્ ઇવાચલમ્ । નમત્કિરીટાવલયો દદૃશુર્ બડિમ્ આદૃતાઃ
તેઓએ બડીને ધ્યાન, મૌન અને સમાધિમાં લીન, અડગ પર્વત જેવો અને અદ્ભુત છબીઓથી શોભિત જોઈને, શ્રદ્ધાભાવે પોતાના મુગટવાળા માથાથી વંદન કર્યું.
તં દૃષ્ટ્વા કૃતકર્તવ્યાઃ પ્રણેમુસ્ તે મહાસુરાઃ । વિષાદવિસ્મયાનન્દભયમન્થરતાં યયુઃ
તેમને જોઈને, એ મહાસુરોએ પોતાનું કર્તવ્ય પૂર્ણ કરી વંદન કર્યું; અને દુઃખ, આશ્ચર્ય, આનંદ અને ભયથી તેઓ ધીરે થઈ ગયા.
મન્ત્રિણો ઽથ વિચાર્યાત્ર કિં પ્રાપ્તમ્ ઇતિ દાનવાઃ । ભાર્ગવં ચિન્તયામ્ આસુર્ ગુરું સર્વવિદાં વરમ્
પછી મંત્રીઓએ ત્યાં શું બન્યું તે વિચાર્યું અને દાનવો ભૃગુવંશી ગુરુ, સર્વજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભાસ્કરનું ધ્યાન કરવા લાગ્યા.
ચિન્તનાનન્તરં દૈત્યા ભાર્ગવં ભાસુરં પુરઃ । દદૃશુઃ કલ્પિતપ્રાપ્તં ગન્ધર્વનગરં યથા
વિચાર કર્યા પછી દૈત્યોએ ભાસ્કર ગુરુને પોતાના સામે તેજસ્વી રૂપે જોયા, જાણે કોઈએ કલ્પના કરીને ઉભું કર્યું હોય, જેમ કે ગંધર્વોના શહેરને.
પૂજ્યમાનો ઽસુરગણૈર્ નિવિષ્ટો ગુરુવિષ્ટરે । દદર્શ ધ્યાનમૌનસ્થં ભાર્ગવો દાનવેશ્વરમ્
અસુરોની ટોળીઓ દ્વારા પૂજિત અને ગુરુના આસન પર બેસેલા ભાસ્કરે ધ્યાન અને મૌનમાં લીન દાનવોના રાજાને જોયા.
વિશ્રમ્ય સ ક્ષણમ્ ઇવ પ્રેમવાન્ અવલોક્ય ચ । બડિં વિચારયન્ દૃષ્ટ્યા પરિક્ષીણભવભ્રમમ્
થોડો સમય આરામ કરીને અને પ્રેમભરી નજરે જોઈને, ભાસ્કરે બડીને નિહાળ્યા અને દુન્યાવી મોહમાયાથી થાકેલો છે તે સમજ્યા.
દેહરશ્મિશતૈર્ દન્તદીપ્તિભિઃ ક્ષીરસાગરે । ક્ષિપન્ન્ ઇવ સભામ્ આહ હસન્ વાક્યમ્ ઇદં ગુરુઃ
ગુરુએ, જેમના દાંત દુધના દરિયાની જેમ તેજસ્વી અને અનેક કિરણોથી સભાને પ્રકાશિત કરી રહ્યા હતા, હસતાં હસતાં આ શબ્દો કહ્યા.
અહો ચિત્રમ્ ઇદં દૈત્યાસ્ સ્વવિચારણયૈવ યત્ । સમ્પ્રાપ્તવિમલાલોકસ્ સિદ્ધો ઽયં ભગવાન્ બડિઃ
આ કેટલી અદ્ભુત વાત છે! દૈત્યોએ પોતાની જ વિચારશક્તિથી શુદ્ધ દૃષ્ટિ મેળવી છે; આ પૂજ્ય બડી હવે સિદ્ધ થઈ ગયા છે.
અયં તદ્ એવમ્ એવેહ તિષ્ઠન્ દાનવસત્તમાઃ । સ્વાત્મનિ સ્થિતિમ્ આપ્નોતુ પદં પશ્યત્વ્ અનામયમ્
હે દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ, આ વ્યક્તિ અહીં જ આવી રીતે રહીને પોતાના સ્વરૂપમાં સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરે અને દુઃખરહિત અવસ્થા નિહાળે.
શ્રાન્તો વિશ્રાન્તિમ્ આયાતઃ ક્ષીણચિન્તાભરભ્રમઃ । શાન્તસંસારનીહારો બોધનીયો ન દાનવાઃ
જેમણે થાકીને આરામ મેળવ્યો છે, ચિંતા અને ભ્રમ ઓછા થયા છે, સંસારના ઝંઝાવાતો શાંત થયા છે, એવા વ્યક્તિને હવે શીખવાડવાની જરૂર નથી, હે દાનવો.
સ્વ એવાલોક એતેન સમ્પ્રાપ્તો ઽજ્ઞાનસઙ્ક્ષયે । શાન્તે ઽભ્રસમ્ભ્રમે સૌરો દિનેનેવ કરોત્કરઃ
અજ્ઞાનના અંતથી પોતાનું પ્રકાશ પ્રાપ્ત થયું છે; જેમ શાંત અને નિર્વિઘ્ન આકાશમાં સૂર્યની કિરણો સ્પષ્ટતા લાવે છે તેમ.
સ્વયમ્ એવ હિ કાલેન પ્રબોધમ્ અયમ્ એષ્યતિ । બીજકોશાત્ સ્વસંવિત્ત્યા સુપ્તમૂર્તિર્ ઇવાઙ્કુરઃ
સમય જતાં, એ પોતે જ જાગી ઉઠશે; જેમ બીજની અંદર સૂતી કળી પોતાની જ સમજથી બહાર આવે છે તેમ.
કુરુધ્વં સ્વાનિ કાર્યાણિ સર્વે દાનવનાયકાઃ । બડિર્ વર્ષસહસ્રેણ સમાધેર્ બોધમ્ એષ્યતિ
તમામ દાનવોના નેતાઓ, તમે તમારાં કામ કરો; બડી હજાર વર્ષ પછી સમાધિમાંથી જાગૃતિ પ્રાપ્ત કરશે.
ઇત્ય્ ઉક્તે ગુરુણા તત્ર ભયહર્ષવિષાદજામ્ । દૈત્યાશ્ ચિન્તાં જહુશ્ શુષ્કાં મઞ્જરીમ્ ઇવ પાદપાઃ
ગુરુએ આવું કહ્યાબાદ, દૈત્યોએ ડર, આનંદ અને દુઃખથી ઉદ્ભવેલી સુકી ચિંતાઓ છોડીને, જેમ વૃક્ષો સુકાઈ ગયેલી ફૂલો પાડી દે છે તેમ, દૂર કરી દીધી.
વૈરોચનિસભાસંસ્થાં વિધાય પ્રાગ્વ્યવસ્થયા । સ્વવ્યાપારપરાસ્ તસ્થુસ્ સર્વ એવાસુરાસ્ તતઃ
વૈરોચનિ જેવી સભા ગોઠવી, પહેલાં જે રીતે બેઠકો ગોઠવાઈ હતી એ પ્રમાણે, બધા અસુરો પોતપોતાના કામમાં તલિન થઈને ઊભા રહ્યા.
નરા મહીમ્ અહિપતયો રસાતલં ગ્રહા નભસ્ ત્રિદશગણાસ્ ત્રિવિષ્ટપમ્ । દિશો ઽદ્રયો જલપતયશ્ ચ કન્દરાન્ વનેચરા ગગનચરાશ્ ચ ખં યયુઃ
માણસો પૃથ્વી પર ગયા, સાપોના રાજા પાતાળમાં ગયા, ગ્રહો આકાશમાં ગયા, દેવતાઓ સ્વર્ગમાં ગયા; દિશાઓ, પર્વતો, જળના અધિપતિઓ ગુફાઓમાં ગયા, જંગલમાં રહેતા અને આકાશમાં ઉડતા પ્રાણીઓ પણ આકાશમાં ગયા.
અથ વર્ષસહસ્રેણ દિવ્યેનાસુરસત્તમઃ । દેવદુન્દુભિનિર્ઘોષૈર્ બુબુધે ભગવાન્ બડિઃ
પછી, હજાર વર્ષ વિતી ગયા પછી, શ્રેષ્ઠ અસુર ભગવાન બડી દેવવાદ્યના ગુંજથી જાગી ગયા.