આપૂરિતસભાલોકે શાન્તે કુસુમવર્ષણે । ઇમાન્ સિદ્ધગણાલાપાઞ્ શુશ્રુવુસ્ તે સભાસદઃ
સભાખંડમાં બધું ભરાઈ ગયું હતું અને પુષ્પવર્ષ શાંત થયો ત્યારે, ત્યાં બેઠેલા સૌએ સિદ્ધોના સંવાદો સાંભળ્યા.
આકલ્પં સિદ્ધસેનાસુ ભ્રમદ્ભિર્ અભિતો દિવમ્ । અપૂર્વમ્ અદ્ય ત્વ્ અસ્માભિશ્ શ્રુતં શ્રુતિરસાયનમ્
અમે તો વર્ષો સુધી આકાશમાં ફરતા સિદ્ધોના સમૂહમાં રહ્યા છીએ, પણ આજે જે સાંભળ્યું તે તો ક્યારેય ન સાંભળેલું અમૃત સમાન વચન હતું.
યદ્ અનેન કિલોદારમ્ ઉક્તં રઘુકુલેન્દુના । વીતરાગતયા તદ્ ધિ વાક્પતેર્ અપ્ય્ અગોચરમ્
રઘુવંશના ચંદ્રે જે વાત નિરપેક્ષપણે કહી છે, એ તો બોલીનો દેવ પણ સમજી શકે તેમ નથી.
અહો વત મહત્ પુણ્યમ્ અદ્યાસ્માભિર્ ઇદં શ્રુતમ્ । વચો રામમુખોદ્ભૂતમ્ અમૃતાહ્લાદકં ધિયઃ
અરે, આજે અમને કેટલું મહાન પુણ્ય મળ્યું છે! રામના મુખમાંથી નીકળેલા શબ્દો અમને અમૃત જેવો આનંદ આપે છે.
ઉપશમામૃતસુન્દરમ્ આદરાદ્ અધિગતોત્તમતાપદમ્ એષ યત્ । કથિતવાન્ ઉચિતં રઘુનન્દનસ્ સપદિ તેન વયં પ્રતિબોધિતાઃ
રઘુનંદને જે શાંતિરૂપ અમૃત જેવી શ્રેષ્ઠ અવસ્થાની વાત કરી છે, એ સાંભળતાં જ અમને યોગ્ય રીતે જાગૃતિ આવી છે.
પાવનસ્યાસ્ય વચસઃ પ્રોક્તસ્ય રઘુકેતુના । નિર્ણયં શ્રોતુમ્ ઉચિતં વક્ષ્યમાણં મહર્ષિભિઃ
રઘુવંશના ધ્વજ દ્વારા ઉચ્ચારાયેલા પવિત્ર શબ્દો અંગે મહર્ષિઓ જે નિશ્ચય કહેવાના છે, તે સાંભળવું યોગ્ય છે.
નારદવ્યાસપુલહપ્રમુખા મુનિપુઙ્ગવાઃ । આગચ્છતાશ્વ્ અવિઘ્નેન સર્વ એવ મહર્ષયઃ
નારદ, વ્યાસ અને પુલહ જેવા મહાન ઋષિઓ સહિત બધા મહર્ષિઓ કોઈ અવરોધ વિના ત્યાં આવી પહોંચ્યા.
પતામઃ પરિતઃ પુણ્યામ્ એતાં દાશરથીં સભામ્ । નીરન્ધ્રકનકામ્ભોજાં નલિનીમ્ ઇવ ષટ્પદાઃ
ચાલો આપણે સૌ પવિત્ર દશરથપુત્રની આ સભાને ચારે બાજુથી ઘેરી લઈએ, જેમ મધમાખીઓ નિખૂટ સોનાના ખીલેલા કમળને ઘેરી લે છે.
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સા સમસ્તૈવ વ્યોમાવાસનિવાસિની । આપપાત સભાં તત્ર દિવ્યા મુનિપરમ્પરા
આ રીતે બોલ્યા પછી, આકાશમાં વસતા બધા દિવ્ય ઋષિપરંપરાએ મળીને એ સભામાં અવતર્યા.
અગ્રસ્થિતમરુત્પૃષ્ઠરણદ્વીણમુનીશ્વરા । પયઃપીનઘનશ્યામવ્યાસમેચકિતાન્તરા
આગળ ઊભેલા શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ, પીઠે પવન લઈને, વનવાસી મહાન ઋષિઓ સાથે, જળથી ભરેલા ઘનશ્યામ મેઘ જેવા વ્યાસજીની વચ્ચે વિખરાયેલા હતા.
ભૃગ્વઙ્ગિરઃપુલસ્ત્યાદિમુનિનાયકમણ્ડિતા । ચ્યવનોદ્દાલકોશીરશરલોમાદિપાલિતા
ભૃગુ, અંગિરા, પુલસ્ત્ય જેવા મહાન ઋષિઓની હાજરીથી આ સ્થાન શોભાયમાન હતું અને ચ્યવન, ઉદ્દાલક, શીર, શરલોમા અને અન્ય ઋષિઓએ તેનું રક્ષણ કર્યું હતું.
પરસ્પરપરામર્શાદ્ દુસ્સંસ્થાનમૃગાજિના । લોલાક્ષમાલાવલયા સુકમણ્ડલુધારિણી
પરસ્પર સંપર્કથી મૃગચર્મો અસ્તવ્યસ્ત થયા હતા, આંખો ચંચળ હતી, માળાઓ અને કંગણ હલતા હતા અને તેઓ સરળતાથી પોતાના યજ્ઞમંડળ ધારણ કરતા હતા.
તારાવલિર્ ઇવાન્યોઽન્યં કૃતશોભાતિશાયિની । કૌસુમી વૃષ્ટિર્ અન્યેવ દ્વિતીયેવાર્કમણ્ડલી
જેમ તારાઓની પંક્તિ એકબીજાથી વધુ તેજસ્વી લાગે છે, જેમ ફૂલોની વર્ષા થાય, તેમ આ સ્થળ બીજા એક સૂર્યમંડળ જેવું લાગતું હતું.
તારાજાલ ઇવામ્ભોદો વ્યાસો હ્ય્ અત્ર વ્યરાજત । તારૌઘ ઇવ શીતાંશુર્ નારદો ઽત્ર વ્યરાજત
આકાશમાં તારાઓની જેમ વ્યાસજી ત્યાં પ્રકાશિત થતા હતા; અને તારાઓના સમૂહની જેમ નારદજી પણ ત્યાં તેજ પામતા હતા.
દેવેષ્વ્ ઇવ સુરાધીશઃ પુલસ્ત્યો ઽત્ર વ્યરાજત । આદિત્ય ઇવ દેવાનામ્ અઙ્ગિરાશ્ ચ વ્યરાજત
દેવોમાં જેમ દેવોના રાજા પ્રકાશે છે, તેમ ત્યાં પુલસ્ત્ય મહર્ષિ તેજસ્વી લાગ્યા; અને દેવોમાં જેમ સૂર્ય પ્રકાશે છે, તેમ અઙ્ગિરા પણ તેજમાં ઝગમગ્યા.
અથાસ્યાં સિદ્ધસેનાયાં પતન્ત્યાં નભસો રસાત્ । ઉત્તસ્થૌ મુનિસમ્પૂર્ણા તદા દાશરથી સભા
પછી જ્યારે તે સિદ્ધ મહર્ષિઓની સભા આકાશમાંથી જમીન પર ઉતરવા લાગી, ત્યારે દશરથપુત્રની સભા મહર્ષિઓથી ભરેલી ઊંચે ઉઠી.
મિશ્રીભૂતા વિરેજુસ્ તે નભશ્ચરમહીચરાઃ । પરસ્પરવૃતાઙ્ગાભા ભાસયન્તો દિશો દશ
આકાશમાં અને ધરતી પર ચાલનારા બધા મહર્ષિઓ એકબીજા સાથે મળી ઝગમગતા હતા, તેમનાં શરીરો પરસ્પર જોડાઈને દસેય દિશાઓ પ્રકાશિત કરતી હતી.
વેણુઘણ્ટાવૃતકરા લીલાકમલધારિણઃ । દૂર્વાઙ્કુરાક્રાન્તશિખાસ્ સચૂડામણિમૂર્ધજાઃ
કેટલાંકના હાથોમાં વાંસળી અને ઘંટડી શોભતી હતી, કેટલાંક રમતાં કમળ પકડીને ઊભા હતા, તેમના વાળમાં દુર્વાના કાચા અંકુર અને મસ્તકે મણિખચિત મુકડો શોભતો હતો.
જટાકટપ્રકપિલા મૌલિમાલિતમસ્તકાઃ । પ્રકોષ્ઠગાક્ષવલયા માણિક્યવલયાન્વિતાઃ
તેમનાં માથાં પર જટાઓ ગૂંથેલી અને કપિલના વાળથી શોભાયમાન હતી; તેમનાં હાથોમાં સુંદર કાંકડા અને કાંઈકમાં મણિકડાં જડેલા કંગણો પહેરેલા હતા.
ચીરવલ્કલસંવીતાસ્ સ્રક્કૌશેયાવગુણ્ઠિતાઃ । વિલોલમેખલાપાશાશ્ ચલન્મુક્તાકલાપિનઃ
તેમણે વાઘેરી અને વાલકળા પહેરી હતી, રેશમી હારથી શણગારેલા હતા; તેમનાં કમરપટ્ટા હલતાં અને ચાલતી વખતે મુક્તાનાં દોરા લહેરાતા હતા.
વસિષ્ઠવિશ્વામિત્રૌ તાન્ પૂજયામ્ આસતુઃ ક્ષણાત્ । અર્ઘ્યૈઃ પાદ્યૈર્ વચોભિશ્ ચ નભશ્ચરમહાગણાન્
વશિષ્ઠ અને વિશ્વામિત્રે તરત જ એ મહાન દેવતાઓનું સન્માન કર્યું, એમને પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને મીઠા welcoming શબ્દો સાથે આવકાર્યા.
સર્વાચારેણ સિદ્ધૌઘં પૂજયામ્ આસ ભૂપતિઃ । સિદ્ધૌઘો ભૂપતિં ચૈવ કુશલપ્રશ્નવાર્ત્તયા
રાજાએ સર્વવિધ વિધિપૂર્વક સિદ્ધોનું પૂજન કર્યું; અને સિદ્ધોએ પણ રાજાને સુખ-સમાચાર પૂછીને અને શુભકામનાઓ આપી અભિવાદન કર્યું.
તૈસ્ તૈઃ પ્રણયસંરમ્ભૈર્ અન્યોઽન્યં પ્રાપ્તસત્ક્રિયાઃ । ઉપાવિશન્ વિષ્ટરેષુ નભશ્ચરમહીચરાઃ
પારસ્પરિક પ્રેમ અને ઉત્સાહથી, દરેકે એકબીજાને યોગ્ય આદર આપ્યો; આકાશમાં અને ધરતી પર રહેતા ઋષિઓ ગોઠવાયેલા આસન પર બેસી ગયા.
વચોભિઃ પુષ્પવર્ષેણ સાધુવાદેન ચાભિતઃ । રામં તં પૂજયામ્ આસુઃ પુરઃ પ્રણતમ્ આસ્થિતમ્
બધી બાજુથી મીઠા શબ્દો, ફૂલોની વર્ષા અને પ્રશંસાથી, તેમણે નમ્રતાથી બેઠેલા રામને સન્માન આપ્યું.
આસાં ચક્રે ચ તત્રાસૌ રાજલક્ષ્મ્યા વિરાજિતઃ । વિશ્વામિત્રો વસિષ્ઠશ્ ચ વામદેવશ્ ચ મન્ત્રિણઃ
ત્યાં રાજલક્ષ્મીથી તેજસ્વી એવા વિશ્વામિત્ર, વસિષ્ઠ, વામદેવ અને મંત્રીઓ એકઠા થયા હતા.
નારદો દેવપુત્રશ્ ચ વ્યાસશ્ ચ મુનિપુઙ્ગવઃ । મરીચિર્ અથ દુર્વાસા મુનિર્ આઙ્ગિરસસ્ તથા
નારદ, દેવપુત્ર, ઋષિમુનિઓમાં શ્રેષ્ઠ વ્યાસ, મરીચિ, દુર્વાસા અને ઋષિ અંગિરા પણ હાજર હતા.
ક્રતુઃ પુલસ્ત્યઃ પુલહશ્ શરલોમા મુનીશ્વરઃ । વાત્સ્યાયનો ભરદ્વાજો વાલ્મીકિર્ મુનિપુઙ્ગવઃ
કૃતુ, પુલસ્ત્ય, પુલહ, શરલોમા મહાન ઋષિ, વાત્સ્યાયન, ભરદ્વાજ અને વાલ્મીકિ — આ બધા મહાન ઋષિઓ ત્યાં હાજર હતા.
ઉદ્દાલક ઋચીકશ્ ચ શર્યાતિશ્ ચ્યવનસ્ તથા । ઊષ્મપાશ્ ચ ઘૃતાર્ચિશ્ ચ શાલુડિર્ વાલુડિસ્ તથા
ઉદ્દાલક, ઋચીક, શર્યાતિ, ચ્યવન, ઉષ્મપ, ઘૃતાર્ચિ, શાલુડી અને વાલુડી પણ ત્યાં ઉપસ્થિત હતા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો વેદવેદાઙ્ગપારગાઃ । જ્ઞાતજ્ઞેયા મહાત્માનસ્ સંસ્થિતાસ્ તત્ર નાયકાઃ
આ ઉપરાંત અનેક એવા મહાન આત્માઓ પણ હતા, જેમણે વેદ અને તેના અંગોનું જ્ઞાન મેળવ્યું હતું અને જે બધું જાણવાના લાયક છે, એવા મહાનુભાવો ત્યાં મુખ્ય સ્થાન ધરાવતા હતા.
વસિષ્ઠવિશ્વામિત્રાભ્યાં સહ તે નારદાદયઃ । ઇદમ્ ઊચુર્ અનૂચાના રામમ્ આનમિતાનનમ્
વશિષ્ઠ અને વિશ્વામિત્ર સાથે નારદ અને અન્ય ઋષિઓએ, જેઓએ બધું ભણ્યું હતું, તેજસ્વી ચહેરાવાળા રામને આ રીતે કહ્યું.