પવનના ઝોકે રાજમુકુટો ઉડતી જેમ, અને ચંચળ મધમાખીઓથી ઘેરાયેલા, વૃક્ષો પોતાના પર્ણભર્યા હાથોથી આકાશનું મુખ પુંછે છે એમ લાગતું હતું. તેમના ઘન ઘૂંચાયેલા, પીળા ફૂલોના ગૂચા – જાણે તાજા વીણેલા પાનથી શણગારેલા મુખ – મધમાખીઓથી ઘેરાયેલા, હસતા હોય એમ દેખાતા. વેલો પર રમતા ફૂલોથી ઊડેલા પરાગધૂળીના વર્તુળોથી તે જગમગતું, જાણે પૂર્ણચંદ્ર પોતાની કાંતિ પાથરે છે. ઘનશ્યામ ડાળીઓની પંક્તિઓથી ભરપૂર, બગલામાં ચકોરની કૂક અને કિનારા પર કિન્નરોના ગીતોથી ગુંજતું, તે જાણે સિદ્ધોના સ્વર્ગીય માર્ગ જેવું ઊભું હતું. પાંજરામાં બેઠેલા મોરોના ઝૂંડથી શોભિત, પાંદડાની બેઠક પર બેઠેલા, આકાશ જાણે ઈન્દ્રધનુષ અને વાદળોથી સજાયું છે એમ લાગતું. દરેક ઢાળ પર સફેદ ચામરાઓ ઉંચા-નીચા થતા અને પૂર્ણચંદ્ર પાછળ ચકોરો ચાલતા, જાણે વર્ષભર ચંદ્રથી ભરેલું છે એમ તે પ્રકાશિત હતું. તિતર, કોયલ અને જીવજીવ પક્ષીઓની ગૂંજી રહેલી બોલીઓથી તે આખું વૃક્ષ જાણે પુર્ણ સ્વરમાં ગાઈ રહ્યું હોય એમ લાગતું. કદંબ પક્ષીઓના ઝૂંડથી ભરેલું, સ્વર્ગના ગર્ભમાં આરામ કરતા સિદ્ધોથી ઘેરાયેલું, જાણે આખું જગત જ તેની આસપાસ છે. જ્યાં ત્યાં લાલ મોતી જેવાં ડાંગરવાળા ફૂલોના ગૂચા, મધમાખીની આંખ જેવાં, તેને સ્વર્ગ જેવી અપરસાઓ સાથે શોભિત કરતાં. ફૂલોની ધૂળીથી ઉડતા ચંચળ પરાગમાં, ઈન્દ્રધનુષ ધારણ કરતો, ઘેરો ફૂલોનો સમૂહ વીજળીવાળા મેઘ જેવો લાગતો. હજાર હાથ જેવી ડાળીઓથી આખું આકાશ ભરીને, જાણે વિશ્વરૂપ પોતે જ નૃત્ય કરે છે, ચાંદ્ર-સૂર્યના કાનના કુંડળોથી શોભિત. તેની પાયા પાસે મહાપર્વતરાજ બેઠો હતો, ઉપર આકાશ તારાઓથી ભરેલું, મધ્યમાં ફૂલોની વેલો વડે રચાયેલી બીજી પૃથ્વી જેવી લાગતી. વૃક્ષો અને જંગલોના પ્રપિતામહ જેવું, તે પૃથ્વી પર ફળો, કૂંપળો અને ફૂલોનો એકમાત્ર ભંડાર હતું. ફૂલોની ધૂળીથી છુપાયેલી કૂંપળોના ગૂચા, જાણે નદીના કાંઠે સૂર્યકિરણ અને તારાઓના જાળથી છવાયેલું આકાશ. ચંચળ પક્ષીઓથી ડાળીઓ હલતી અને ગૂંથાયેલા ગૂંથણાંઓથી, પૃથ્વી જાણે જીવંત માનવગામથી ભરાઈ ગઈ હોય એમ લાગતું. ખીલેલા ફૂલોના ધ્વજ અને વેલો વડે રચાયેલા મંડપોથી શોભિત, તે સફેદ ફૂલોના ઢગલા વડે ચમકતું, ફૂલોની ભરમારથી છલકાતું હતું. તિતર, હરણ, પોપટ, કોયલ અને શ્યામલા પક્ષીઓની બોલીઓથી ભરપૂર, પાંદડાની જાડીઓ નીચે છુપાયેલા ખોખાં જાણે ગુપ્ત ખિડકીઓ જેવી લાગતી. અંદરના ખોખાંમાં પક્ષીઓની મદમસ્ત ચંચળતાથી, તે જાણે વનદેવીઓના શ્રેષ્ઠ અંત:પૂરો જેવા લાગતા. મધમાખીઓના ઝૂંડ અને સુગંધની તરંગો, ફૂલોના ઢગલાથી તે ઝગમગતું, જાણે પર્વત પરથી વહેતી ધોળી નદીઓ હોય. પાંદડાની પાંખથી ઉડતા પાંખિયાંઓના વરસાદથી ઘેરાયેલું, હળવા પવનમાં રમતું, તે તેજસ્વી વાદળોથી ઘેરાયેલા પર્વત જેવું ઉગતું હતું. તેના પાયા પર હાથીઓના ઘૂંટણ અને પહોળા પીઠના ઘસાવાથી દબાયેલું, તે પોતાનાં ઢાળથી સ્થિર મહાપર્વત જેવું સ્થિર હતું. રંગબેરંગી પાંખવાળા પક્ષીઓના ઝૂંડથી ભરેલા, શાખાના ખોખામાં ફરતા, તે વિવિધ જીવોથી ભરાયેલા શૃંગાવાળ પર્વત જેવું લાગતું. ગૂંથાયેલા ડાળીઓની ચંચળ જાળથી, જાણે વનપવન વેલોનો નૃત્ય કરાવે છે એમ તે સંકેત કરતા. જે કામનાથી મુક્ત છે, એ જ સંતોષથી વિદાય લે છે; તે ફૂલોની વણાયેલા માળાથી નૃત્ય કરતા વેલો જેવી લાગતી. વેલોનો પ્રિય, પ્રેમનાં રસથી છલકાતું, મદમસ્ત મધમાખીઓની કોલથી ગાતા હોય એમ લાગતું. દૂરથી, નવખીલા ફૂલો વડે, તે આકાશમાં વિહરતા સિદ્ધોને, કોયલની કૂક અને મધમાખીઓના ઝૂંડથી અભિવાદન કરતાં હોય એમ લાગતું. ફળો અને ફૂલો વડે વૃક્ષો પોતાની સમૃદ્ધિમાં આનંદ કરતા, કૂંપળ અને ફૂલોની તેજસ્વી હાસ્યથી હસતા હોય એમ દેખાતા. પારિજાત વૃક્ષ જેમ આકાશ તરફ દોડે છે, તેમ તેની ડાળીઓ અને ફૂલો ઉપર ચઢતાં, તે આકાશમાં દોડતું અને તેનું તણુ ઊંચે ઊંચે ઉઠતું લાગતું. મધમાખીઓના ઝૂંડની ગુંજન અને ઘન પાંખવાળા ફૂલોના ગૂચા વચ્ચે, તે પોતાની અનન્ય તેજસ્વી હજાર આંખોથી ઈન્દ્રને પણ ટક્કર આપે છે એમ લાગતું. ઝગમગતાં ફૂલોના સમૂહોથી શોભિત, જડિત નાગફણીઓ જેવાં, તે પૃથ્વી પરથી શેષનાગ જેવું આકાશ જોવાની ઉત્સુકતા સાથે ઊભું હતું. ફૂલોની ધૂળીથી ઢંકાયેલું તેનું સ્વરૂપ, જાણે બીજું શંકર; તેની છાંયામાં ફળોથી, તે બધા ઋષિઓમાં ભય જગાવતું, જેમ શંકર કરે છે. ઘન પર્ણવાળી ડાળીઓની કુદરતી દીવાલો, ફૂલોની વેલો વડે બનાવેલા મંડપ, અને પક્ષીઓના ઝૂંડથી ભરેલું, તે કદંબ વૃક્ષ જાણે આકાશમાં ઊભેલા શહેર જેવું લાગતું, જેમાં પક્ષીઓ નાગરિકો સમાન. પછી તે વિદ્વાન, આનંદથી મસ્ત મનથી, ફળો અને નાજુક પાંદડાંથી ભરેલું, ફૂલોના પર્વત જેવું વૃક્ષ નિહાળે છે. તેણે કદંબ વૃક્ષ – વનનું સ્તંભ – પૃથ્વી પર ઊભું, એમ ચઢ્યું, જેમ વિષ્ણુ એકલવાયા કલ્પવૃક્ષ પર સમુદ્રમાંથી ચઢે છે. ત્યાં, એક ડાળીના ટોચે, જે આકાશ સુધી પહોંચતી, એ ખુલ્લા અવકાશમાં પ્રવેશી ગઈ, જેમ વાંદરાની ચંચળ મન ડાળીના છેડે પહોંચે છે. પછી, તાજા પાંદડાની નરમ શય્યા પર બેસી, તેણે ધીરે ધીરે આસપાસની દિશાઓમાં આશ્ચર્યથી નજર દોડી. તેને સુંદર કાંઠાવાળી નદીઓની પંક્તિઓ, મહાપર્વતોની શિખરો – જાણે વિશાળ ડુંગરની છાતી – સ્પષ્ટ આકાશમાં વાદળો અને હલકાં હલકાં લહેરાતા વાદળી કમળો દેખાયા. વનસ્પતિઓ વાદળી-લીલા ઘાસથી ઓઢાયેલા, અંગો ફૂલો જેવી ફીકી, અને સમુદ્રજળથી ભરેલા ઘડો લઈને, શહેરને શોભિત કરતાં. ખીલે કમળ હાથમાં, સુગંધિત પવન મુખરૂપે, ગામડાંઓમાં કાગડાઓની બોલી અને ધોધના ઝરણાં ઘુંઘરૂ જેવી ઝણકાર કરતાં. આકાશ તેમનો મુગટ, પૃથ્વી તેમના પગ, વનરાશિઓ વાળની પંક્તિ, જંગલ તેમનું વિશાળ કટિ, અને ચાંદ્ર-સૂર્ય તેમના કાનના કુંડળ – એમ આખું દૃશ્ય અદભુત અને દિવ્ય લાગતું.