પ્રેમના અનંત તીરો એ નાજુક કાયા પર ધીમે ધીમે વરસ્યા, જેમ તાજા વરસાદ કમળના પાન પર ઝરણા રૂપે વહે છે. એ સ્ત્રી પ્રેમથી ઉલટપાટ થઈ ઉઠી—એના કાંડા અને વાળ હલવા લાગ્યા, જાણે કોમળ ફૂલની ગૂંચી હલકી પવનથી ધ્રુજતી હોય. મદનદેવે એને ઉશ્કેર્યા, એ નીલકંટક આંખોવાળી, હંસની ચાલવાળી નારીએ જાણે પૂર આવતાં કમળ તળાવ ઉલટી પડતું હોય તેમ ભાવના ભરપૂર સંવેદના અનુભવી. એમ જોઈને, શુક્રે—જેણે પોતાનું ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કર્યું હતું—મનમાં અંધકારની કલ્પના કરી, જેમ સૃષ્ટિના સર્જક અંતની કલ્પના કરે. એ સ્વર્ગલોક અંધકારથી છવાઈ ગયો, જાણે જગતની સીમા ઘોર અંધકારમાં ઢંકાઈ જાય. એ અંધકારના વર્તુળમાં, જ્યાં લાજ અને ઘન અંધકાર હતો, એ બંને પ્રેમથી વિમૂઢ થઈને એકસાથે ઊભા રહ્યા. ત્યારબાદ, જ્યારે ત્યાંના બધા જીવીઓ પોતપોતાના માર્ગે ચાલ્યા ગયા, ત્યારે એ બંને પણ પૃથ્વી પર આવ્યા, જાણે દિવસના અંતે પક્ષીઓ પોતાના ગૂમડાં તરફ પાછા ફરે. એ દીર્ઘદૃષ્ટિ અને વધતી વાસનાવાળી સ્ત્રી, ભૃગુપુત્ર પાસે આવી, જેમ મોરણી વરસાદી વાદળ પાસે આવે છે. એક શ્વેત કક્ષમાં, સુસજ્જ શય્યા પર, ભૃગુવંશજ એમાં પ્રવેશ્યા, જાણે માધવ ક્ષીરસાગરમાં પ્રવેશે. એ સુંદર મુખવાળી સ્ત્રી, અશક્ત થઈને, તેમના પગરખાંને ચુંટી રહી, અને દેવાધિદેવના ચરણે લાગેલા કમળની જેમ તેજસ્વી લાગી. પછી એણે રમુજી અને પ્રેમાળ અવાજે, મીઠાં અને આનંદથી ભરપૂર, સુશોભિત શબ્દોમાં એમ કહ્યું: "હે ચંદ્રમુખી! આ મદનદેવ ધનુષ્ય તાણીને મને પીછો કરે છે—હું તો અશક્ત સ્ત્રી છું—આ શું છે, અનંગ? હે સ્વામી! હું આશ્રય માટે તમારી પાસે આવી છું, અશરણ અને દયનીય છું; હે મહાનુભાવ, મને સાચા આચરણવાળી, આશ્રિત અને દુઃખી જાણો. હે વિદ્વાન, જે પ્રેમભરી નજરને સમજતા નથી, એ મૂર્ખો જ આત્મીયતાને અવગણે છે; જે એના સાચા સ્વરૂપને જાણે છે, તેઓ કદી અવગણના કરે નહીં. જ્યારે પરસ્પર પ્રેમમાં કોઈ શંકા ન હોય, ત્યારે એ પ્રેમ અમૃત જેવો મધુર પ્રવાહ લાવે છે, હે પ્રિય. ત્રણેય લોકનું રાજપણું પણ એ પ્રથમ પ્રેમીજનોના પરસ્પર આનંદ જેટલું સુખ હૃદયમાં લાવી શકતું નથી. તમારા ચરણસ્પર્શથી હું શાંત થઈ જાઉં છું, જેમ રાત્રે કમળ ચંદ્રકિરણથી નવજીવન પામે છે. તમારા સ્પર્શના અમૃતથી, હે સુંદર, હું જીવું છું—જેમ ચકોરી ચંદ્રકિરણ પીધા વિના જીવી શકે નહીં. હું તમારી ચરણે મધમાખી જેવી ચીપકી રહી છું, તમારી કમળ જેવી હથેળીથી મને વળગાવો—તમારું હૃદય અમૃત અને શુદ્ધતાથી ભરપૂર છે." આવી રીતે બોલીને, એ ફૂલ જેવી કાયાવાળી સ્ત્રી તેમના વક્ષ પર પડી રહી, એની આંખો મધમાખીના જૂથ જેવી ફરતી, જાણે ફૂલ પવનમાં ડોલે. એ પ્રીતિમય દંપતી આનંદથી તેજસ્વી થઈ, જંગલની છાયાયુક્ત સ્થળોએ ભટકી, જાણે બે મદભર્યા મધમાખી કમળોમાં પવનની લહેરમાં વિહરે. કોરલ વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા વનમાં, અમૃતપાનથી મદમસ્ત થઈ, એણે એ નિષ્કલંક ચંદ્ર જેવી સ્ત્રી સાથે આનંદ માણ્યો. સુવર્ણકમળોથી ભરેલા તળાવો, મદમસ્ત હંસો, અને સ્વર્ગનદીના કાંઠે, કિનારા અને ચારણ સંગીતકારો સાથે ભમ્યા. પારિજાત શાખાથી બનેલા મંડપોમાં, દેવો અને રમુજી મિત્રોની સાથે ચંદ્રકિરણના અમૃતનો આસ્વાદ લીધો. ચૈત્રરથના હલાવણાવાળા વનમાં, વિદ્યા ધારાઓના ટોળા સાથે લાંબા સમય સુધી રમ્યા. નંદનવનના વિશાળ આનંદપ્રદ બગીચામાં, મંદર પર્વત સમુદ્ર જેવો લાગતો, શિવગણોની મંડળી એમાં ઉત્સાહની લહેર ઉઠાવતી. મેરુ પર્વતના ખીણોમાં, સુવર્ણલતા સાથે વણાયેલા ગુફાઓમાં, તેઓ કમળોમાં મદમસ્ત મધમાખી જેવી ભટક્યા. કૈલાસના વનમાં, પોતાની પ્રિય સાથે ચાંદની રાત વિતાવી, સંગીતમય સંગઠનોના સંગે. માથાથી પગ સુધી સુવર્ણકમળોથી શોભાયમાન એ સ્ત્રી, તેમના સાથે ગંધમાદન પર્વતની ચોટી પર આરામ કરી. એ સાથે, રામા એ લોકાલોક પર્વતના આશ્વર્યમય, અદ્ભુત અને મોહક પ્રદેશોમાં રમ્યા અને હસ્યા. મંદર પર્વતની ખીણોમાં, હરણો સાથે, જાણે સ્વર્ગમહેલમાં હોય તેમ, સाठ વર્ષ વિતાવ્યા. ક્ષીરસાગરના તટે, સ્ત્રીઓ સાથે, અને શ્વેતદ્વીપના નિવાસીઓ સાથે, કૃતા યુગનો અડધો સમય વિતાવ્યો. ગાંધીર્વ નગરોમાં બગીચાની રમુજી વ્યવસ્થાથી, એણે જગતની અનંત સૃષ્ટિનું અનુસરણ કર્યું, સમયના પ્રવાહ પ્રમાણે. પછી ફરીથી, શુક્રે પોતાના હરણાક્ષી પ્રિય સાથે પુરંદરપુરીમાં આઠ ચતુર્યુગ સુધી આનંદપૂર્વક નિવાસ કર્યો. પણ જ્યારે પુણ્ય ક્ષીણ થયું, ત્યારે એ અભિમાની સ્ત્રી સાથે પૃથ્વી પર પડ્યા, તેમનું રૂપ તેજહીન થઈ ગયું. તેમના અંગો છિન્નભિન્ન થયા, રથ અને બગીચાથી વંચિત થઈ, ચિંતાથી વ્યાકુળ થઈ, જાણે યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલો વિર. જ્યારે તેઓ ધરતી પર પડ્યા, લાંબી ચિંતામાં ડૂબેલા, તેમનું શરીર શિલાથી તુટેલી ઝરણાની જેમ સો ટુકડામાં વિખુટું થઈ ગયું. બંનેના શરીરો વિનાશ પામ્યા અને મનમાં સંસ્કારોથી આવરણ આવી ગયું, એ બંને આકાશમાં ઘરવિહિન પક્ષીઓ જેવી ભટક્યા. ત્યાં, મનમાં ચાંદની રશ્મિઓના જાળમાં પ્રવેશ્યા; તરત જ બરફ જેવાં ઠંડા થઈ, પછી તાંદળના છોડ બની ગયા. દશાર્ણ દેશમાં શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ એ પક્વ તાંદળના દાણાં ભોજનમાં લીધા, જ્યારે માલવા દેશના રાજાએ એ દાણાં, જે સ્ત્રીના ગર્ભમાંથી ઉગ્યા હતા, એનું સેવન કર્યું. આ રીતે, પ્રેમ, પુણ્ય અને સંસ્કારની અદભૂત યાત્રા પૂર્ણ થઈ.