એક સમયે, હું જંગલમાં લાકડાંનો ભાર લઈને, અનેક કપડાંના ટુકડાંથી બનેલા ચીર્થડા પહેરીને, દુર્ભાગ્યનું જીવંત સ્વરૂપ લાગતો હતો. મારા શરીરે માત્ર ફાટેલી લંગોટ હતી, વૃદ્ધાવસ્થાના કાદવ અને દુર્ગંધથી ભીંજાયેલું, અને ધનવાનોના ઘરોની નીચે, જ્યાં ઘનઘોર મેઘો ગોઠવાતા, ત્યાં મને લઇ જવામાં આવ્યો હતો. મારી પત્ની સાથે, જે ઠંડી પવનમાં કાંપી રહી હતી, હું જંગલની ઊંડાઈમાં, જાણે સુનસાન જગ્યાએ છુપાઈ ગયો હતો. અનેક ઝઘડા અને કલહના ગરમાવો કારણે, મારી આંખોમાંથી રક્તના ટીપાં, આંસુના રૂપમાં બહાર પડતાં હતા. જંગલમાં, સ્ત્રીઓ વરસાદથી ભીંજાઈ, જંગલી સૂઅરના માંસ ખાઈ, પથ્થરની જમીનવાળા ઝૂંપડાંના ખૂણામાં જઈને, મેઘમાળાની ઝપટમાં આવી ગઈ હતી. સમય જતાં સ્નેહ ઓછું થયું, પત્ની પણ પ્રતિસાદ આપતી રહી નહીં, અને સંબંધીઓમાં પણ સૌહાર્દ ન રહ્યો; સતત ઝઘડા વચ્ચે શંકા વ્યાપી ગઈ. મારા બાળકો, નાના પક્ષીઓની જેમ કૂકતાં, અને મન દુઃખી થઈ, મેં વર્ષો સુધી બીજાના ઘરમાં રહેવું પડ્યું. બહાર પડેલા લોકોના ઝઘડા અને તેમની કઠોર વાણીએ મારા ચહેરાને થાકેલું અને ઝીણું બનાવી દીધું, જાણે રાહુએ ચંદ્રને દાઝી નાખ્યો હોય. જંગલમાં, ચાંપથી ચપટી લીધેલી ચિત્તાની માંસની કાપ, જાણે નરકવાસીઓની જીભ હોય, ખરીદી અને ખાઈ હતી. હિમાલયની ગુફાઓમાંથી નીકળતી, કડક શિયાળાની પવન તીક્ષ્ણ બાણ સમાન મારી નગ્ન દેહ પર વાગતી. એક વૃદ્ધ, મૂર્ખ અને નિર્બળ માણસ, સુકાઈ ગયેલા વૃક્ષોની જડ ફરી ફરીને ખોદતો, જાણે ધીરે ધીરે પુણ્યને કાઢી નાખતો હોય. જંગલમાં, નાના વાસણમાં, મેં ઉત્સાહપૂર્વક કાચો કાદવ પણ ખાધો, જે લોકો દ્વારા ધોઇ ન હતો, જાણે દુષ્ટ પત્ની સાથે જીવન વિતાવ્યું હોય. મારા પોતાના ભાગનો અન્ન, જેમ વ્યક્તિગત સંપત્તિ હોય, તે બીજાએ વેચી નાખ્યો હતો. મારી જીવતી દેહનું માંસ, વારંવાર કાપીને, વિનધ્યના બહાર પડેલા લોકોના દેશમાં વેચાયું, જાણે મારા આયુષ્યને જ વેચી દીધું હોય. મારા પાપ જેમ અનેક જન્મોમાં વધતું ગયું, તેમ તે આનંદ બગીચા અને ઉદ્યાનોમાં વિખેરાઈ ગયું. એક દિવસ, મેં કાંદાની કડક દૃષ્ટિથી નિહાળ્યું; જાણે રૌરવ નરકમાં પડેલો, તે કાગડો પણ દયા અનુભવી ગયો. વિંધ્ય જંગલના ઝાડી-ઝાંખરમાં ફરી, પાંદડાની પંક્તિઓ શરીરે ઢાંકી, જાણે જંગલી જાતિ સાથે સંબંધ બાંધ્યો હોય તેમ લાગ્યું. મારી પત્ની અને બાળકો, ગામડાંમાંથી માગીને કે લાકડીના જોરે મેળવેલા, ખોરાકથી સંતોષી ગયા. મારી રાતો સૂકા તાડના પાંદડાં પર, જંગલી પ્રાણીઓની ચીસ વચ્ચે, વાંદરાઓની સાથે, ઠંડીમાં દાંત કાપતાં વીતી. વરસાદની ભયંકર ઠંડીમાં, મારા શરીર પર વાળ ઊગી આવ્યા, અને પાણીના ટીપાં મોતીની માળા સમાન ચોંટ્યા. જંગલમાં, ભૂખથી પીડાતી પત્ની સાથે, થોડી આદુ કે અજમાની જડ માટે ઝઘડો થયો. મારી આંખો પહોળી, દાંત કાપતા, કાળામાં સૂટથી રંગાયેલા અંગો સાથે, હું મારા જ પરિવાર માટે ભૂત સમાન લાગતો. નદીના કાંઠે, માછલી પકડવા માટે કાંટો લઈને ફરતો, જાણે યમરાજ પોતાના ફાંસા લઈને જીવ શોધે છે તેમ. અનેક ઉપવાસ પછી, તાજું, ગરમ લોહી પીધું, જેમ બાળક માતાનું દુધ પીવે. જે લોકો નશામાં ચૂર, લોહીથી લથપથ, પલાશના પાંદડા ઓઢીને, સ્મશાનમાં રહેતા, તેઓ ભયંકર દેવીથી ડરાઈ જંગલના ભૂતોની જેમ ભાગી ગયા. જંગલમાં પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓને પકડવા માટે જાળ ફેલાવવામાં આવતો, જેમ સંતાન, પત્ની અને કુટુંબમાં આશા ફેલાય છે. મારા કારણે, માયાના વિશ્વો, દોરડાંથી બનેલા પક્ષીઓ અને જાળ—all બરબાદ થઈ ગયા, અને સદ્ગુણીઓના દિશા પણ નષ્ટ થઈ. ત્યાં, મન દુષ્ટ કર્મોમાં દોડતું, આશા વરસાદની ઋતુમાં નદીની જેમ ફેલાઈ ગઈ. જેમ સાપ ઝડપથી પોતાની ચામડી ઉતારે છે, તેમ દયા શરીરથી દૂર થઈ ગઈ, શરમમાં છોડાઈ. ક્રૂરતા, ઉગ્ર ક્રોધ અને તીક્ષ્ણ બાણોની વૃષ્ટિ અપનાવાઈ, જેમ ઉનાળાની અંતની ઘનઘોર વાદળ. જે લોકો અખંડિત અને સુખી છે, તેમને લોકો ટાળી જાય છે, જેમ દુર્ભાગ્યને હું લાંબા સમયથી છુપાવી રાખ્યું છે. કુતરા અને કાગડાંથી ભરેલા ખૂણામાં, માનવ દુઃખના ખેતરમાં, દુષ્ટ કર્મના દાણા વાવ્યા, મોહના વરસાદથી પલાવ્યા. જેમ પર્વતની ગુફામાં નિર્દય શિકારી જાળ ફેંકે છે, તેમ હું પ્રાણીઓમાં યમના સમાન ફરતો. ખેડૂતના કાચા ઘરનાં કાદવના દીવાલે માથું ટેકીને, અજ્ઞાનમાં સૂતો, જેમ શેષનાગ સુતા વિષ્ણુના અંગ પર આરામ કરે છે. પાંદડાથી બનેલા કપડાં પહેરી, ધૂમ્ર અને તીક્ષ્ણ બાણથી ચમકતો, મારું શરીર વિંધ્યના ઠંડા ગુફામાં રહેતું. લાંબા સમય સુધી, मैले કાળાં કપડાં ખભે પહેરી, જેમ પૃથ્વી ઉનાળામાં જંગલી સૂઅરનું ભાર સહે છે. ઘણા વાર, હું યુગાંતની અગ્નિ સમાન બની, જંગલના પ્રાણીઓને ભસ્મ કરી, વિશ્વને ભક્ષનારા કાળની નકલ કરી. ત્યાં, મારી પત્નીઓ અને બાળકો જન્મ્યા, જે સંભાળવામાં મુશ્કેલ, લોખંડની જंजीર કે દુર્ભાગ્ય સમાન દુઃખ આપનારાં હતા. માત્ર એક પુત્ર સાથે, હું ત્યાં સાઠ ટૂંકા વર્ષ જીવી ગયો, અસાધ્ય દોષોથી પીડાતો. ત્યાં, દુર્વ્યસનના બંધનમાં બંધાઈ, હું ઘણી અસહ્ય બાબતો સહન કરી—બૂમો, કઠોર વાણી, દુઃખમાં રડવું, નિકૃષ્ટ ભોજન, અને તૂટી ગયેલી ઝૂંપડીઓમાં ઊંઘવું, હે મહાનુભાવો.