પર્વતની સુકાઈ ગયેલી ભૂમિ જેમ કાળાં વાદળને ઝપટે છે, એ રીતે મેં એક ડાળ પર અડકેલી વેલને પકડી લીધી. એ વેલ પર લટકતો રહ્યો ત્યારે ઘોડો ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો, જેમ ગંગામાં આશ્રય લેનારના પાપો દૂર થાય છે. લાંબા અને કઠિન Safarથી થાકેલો, મેં ત્યાં આરામ લીધો—પશ્ચિમ પર્વતની તળે, કલ્પવૃક્ષની છાયામાં, જેમ સૂર્ય પોતે થાકીને થોભે છે. જે રીતે સૂર્ય અને સંસારના બધા ભાર પશ્ચિમ પર્વત પર આરામ લે છે, એ રીતે હું પણ શાંતિ પામ્યો. જેમ રાતનો અંધકાર ધીમે ધીમે આખા જગતને ઘેરી લે છે અને જંગલમાં રાત્રિના કાર્યો શરૂ થાય છે, એ સમયે હું પાતળા ઘાસની ખાડીમાં, પંખી પોતાના ગોડામાં છુપાય છે એમ, થાકેલી દેહ સાથે છુપાઈ ગયો. દુર્ભાગ્યથી મારું વિવેક છીનવાઈ ગયું હતું, આશા તૂટી ગઈ હતી, સ્મૃતિ પણ ધૂંધળી થઈ ગઈ હતી—મારું હાલ એવું હતું, જેમ કોઈ દયનિય વ્યક્તિ દાસતા વેચાઈ જાય, અથવા ગાઢ ખાડામાં પડી જાય. એ જ ખાડામાં, મોહમાં ડૂબેલો, મારી માટે રાત આખી યુગ જેટલી લાંબી હતી—માર્કંડેય મુનિ એક જ મહાસાગરમાં તણાય છે એમ. એ રાતમાં મેં કોઈ સ્નાન કર્યું નહિ, ઊભો થયો નહિ, ખાધું પણ નહિ; માત્ર દુઃખનો ભાર સહન કરતા રાત પસાર થઈ. ઊંઘ વિના, કંપતી પાંદડાં સાથે, મારી પીડા એટલી લાંબી હતી કે રાત કદી 끝 થતી નથી. પછી, અંધકારના રેખાઓ, તારા અને ચાંદની સાથે, ધીમે ધીમે ઓગળી ગઈ; મારું ચહેરું પણ થાકથી ફીકી પડ્યું. જંગલમાં શિયાળાઓના ચીસો અને ઠંડામાં પીડાતા લોકોના દાંતના ચરમરાટ પણ શાંત થઈ ગયા. સવારે, પૂર્વ દિશા દારૂ પીધેલી જેવી લાલ દેખાઈ—મારી અંદર ડૂબેલી અવસ્થાને જોઈ એ દિશાએ મારો મજાક ઉડાવ્યો. થોડા જ સમયમાં, મેં સૂર્યને આકાશના દ્વાર તરફ ઉગતો જોયો—જેમ અજ્ઞાનીને જ્ઞાન મળે, અથવા ગરીબને સોનુ મળે, એમ. પછી, હું ઊભો થયો અને મારા ઢાળ (shield) પર માર્યો, twilightના નૃત્યમાં મગ્ન કોઈ માણસ, હાથીની ચામડી પર લાકડી મારતો હોય એમ. પછી, હું એ વિશાળ જંગલમાં ફરવા નીકળ્યો—જેમ સમય સંસારના ઘરમાં ફરતો હોય અને જીવોને pralayaની આગમાં ભસ્મ કરે છે. એ પ્રાચીન, નિર્જન જંગલમાં, કોઈ જીવતો જીવ દેખાયો નહિ—મૂર્ખના શરીરમાં સદગુણનો માત્ર અંશ હોય, એમ. માત્ર પંખીઓ, નિર્ભય અને ચંચલ, cīcī અને kūcī અવાજ કરતાં, ત્યાં ફરતા હતા. પછી, જ્યારે સૂર્ય આકાશના અઠ્ઠમ ભાગ સુધી ચડી ગયો, મેં વેલોને તાજી ધોઈ ગયેલી જેવી, માત્ર થોડો જ સુકાઈ ગયેલો ઓસ પડેલો, જોયા. ફરતા ફરતા, મેં એક કન્યાને જોયી—એ ચોખા લઈ જઈ રહી હતી, હાથમાં સોનાની અમૃતથી ભરેલી કળશ, જેમ માધવીને રાક્ષસ પકડી લે છે. હું એના પાસે ગયો—એ શ્યામવર્ણ, આંખોમાં ત્રણ તારાઓ, ફિક્કી વસ્ત્ર પહેરેલી, જેમ ચાંદની રાતના નજીક જાય છે. "હે કન્યા, આ દુઃખદ અવસ્થામાં જલદી મને ખાવાનું આપ," મેં વિનંતી કરી—કારણ કે પીડિતનો દુઃખ દૂર કરવાથી સમૃદ્ધિ વધે છે. ભૂખ મારા અંદર વધતી હતી, જૂના વૃક્ષની ખાડામાં કાળાં સાપની જેમ દહતી હતી. મેં વિનંતી કરી છતાં એણે મને કંઈ આપ્યું નહિ—જેમ ભાગ્યે સંપત્તિ દुष્ટને મળે છે, ભલે કોઈ બેહદ માંગે. લાંબા સમય પછી, હું એના પાછળ સતત ચાલ્યો એટલે થોડું ખાવાનું મને મળ્યું—જેમ ઊભેલા માણસને છાંયું મળે છે. એણે કહ્યું, "મને ચંડાલા સ્ત્રી સમજો—હાર અને કંકણથી સજ્જ, રાક્ષસની જેમ, માણસ, ઘોડા અને હાથીના ચહેરા ધરાવતી." "હે રાજા, માત્ર માંગવાથી તું મને ખાવાનું નહિ મળે—જેમ ગામની બહાર જન્મેલા માણસમાં સાચી મહાનતા નથી." એ રીતે કહીને, એ દરેક પગલે લડખડાતી, ઝાડમાં ડૂબી, રમતાં બોલતી, દૂર થઈ ગઈ. "મું આ ખાવાનું તને આપું, જો તું મારું પતિ બન્યો; વિશ્વમાં પરસ્પર પ્રેમ વિના લાભ મળતો નથી." "મારો પિતા, પુક્કસ, શાંત પ્રાણીઓ slaughter માટે હાંકે છે—ભૂખ્યા અને ધૂળથી ઢંકાયેલા, શમશાનના ભૂત જેવી." "આ ખાવાનું એને આપવામાં આવે છે, જ્યારે એ પતિ તરીકે સ્થાપિત થાય છે; પ્રિય પુરુષો માટે જીવ પણ અર્પણ કરવું જોઈએ." ત્યારે મેં એને કહ્યું, "હું તારો પતિ બનીશ, હે સદગુણી; દુઃખમાં જાતિ, ધર્મ અને કુટુંબની ભેદભાવના વિચાર થાય છે." પછી એણે મને ચોખાનું અર્ધું ભાગ આપ્યું—જેમ માધવીના અમૃતમાંથી અર્ધું ઇન્દ્ર અને અગ્નિને આપવામાં આવ્યું હતું. જાંબુ ફળનો રસ પીધો, પુક્કસના ચોખા ખાધા, અને ત્યાં હું આરામ કર્યો, મારો મન મોહમાં ડૂબેલો. એ શ્યામવર્ણ સ્ત્રીએ, મારે લેક જેવી ભરેલી, મારી હાથ પકડી, મારું જીવ будто બહાર ખેંચી લીધો. એ મારા પિતાને મળી—ભયંકર સ્વરૂપ અને કાર્ય ધરાવતો, ડરામણો, અવીચી (નરક) જેટલો corpulent. એણે, મારી સાથે જોડાયેલી, પોતાનો હિત તેને અર્પણ કર્યો—જેમ મધમાખી, શાંત અને ચોંટેલી, હાથીને અર્પણ કરે છે. એણે કહ્યું, "નિશ્ચિત," અને દિવસના અંતે, અમને મુક્ત કર્યો—જેમ મૃત્યુના દાંતથી બંધાયેલ બે દાસોને મુક્ત કરે છે. દિવસના અંતે, અમે એ જંગલમાંથી ભૂતોની જેમ, mist અને વાદળો દૂર થાય છે એમ, દરેક દિશામાં વિખેરાઈ ગયા. એક પળમાં, સાંજના સમયે, અમે એ વિશાળ જંગલમાંથી ગામમાં પહોંચી ગયા—શમશાનના ભૂત એક બીજાં મોટા શમશાનમાં આવે છે, એમ.