શરીરનું વર્ણન અતિ વિશિષ્ટ રીતે કરવામાં આવ્યું છે. આ શરીર એક વૃક્ષ જેવું છે—આના હાથ અને પગ નરમ કળીઓ જેવી છે, શિરાઓ લોહી અને રસના પ્રવાહો જેવી છે, પગના ઘૂંટણ અને ટકણા છે, અને કર્મરૂપ પક્ષીઓ માટે આ આરામસ્થાન છે. આ શરીર-વૃક્ષ, પોતાની છાંયાથી અનેક જીવાત્માઓ માટે આશ્રયસ્થાન બને છે, જેમાંથી કોણ પોતાનું છે, કોણ પરકું—આવી શંકા ઊભી થાય છે કે અહીં વાસ્તવમાં કોણ પોતાનું છે અને કોણ અજાણ્યું? આ શરીર વારંવાર માત્ર ભાર booksવા માટે લેવામાં આવે છે—પોતાને કોણ એમાં ઓળખે, જેમ કોઈ જાતને નાવ કે વેલ સાથે જોડતો નથી. આ ખાલી જંગલ જેવું શરીર, જેમાં અનેક ખાડા અને ખોખલા છે, અને વાળના અજોડ વૃક્ષો છે—એમાં કોણ વિશ્વાસ રાખી શકે? ચામડી, સ્નાયુ અને હાડકાંથી બનેલું આ દૃઢ જાળ, એમાં હું બિલાડીની જેમ સતત અવાજ વચ્ચે રહેતો નથી. મનનો વાંદરો સંસારના જંગલમાં ઉચ્છિન્ન થઈને ચિંતાની ગૂંચથી સ્વરૂપ પામે છે, દુઃખના લાંબા કીડાથી ઘાયલ થાય છે. આ શરીર તૃષ્ણારૂપ સાપનું ઘર છે, ક્રોધરૂપ કાગડાનું નિવાસ છે; એનું હસવું ફૂલ છે અને વૃક્ષ સુશોભિત છે, જે સારા-ખરા કર્મના મહાફળ આપે છે. આનું થડ મજબૂત છે, હાથોની જાળ સુંદર છે, હાથ કળાનાં ગૂચ્છ જેવા છે અને બધા અંગો પવનથી હલનચલન કરે છે. ઇન્દ્રિયરૂપ પક્ષીઓના આધારથી, આના ઘૂંટણ નરમ અને ચામડી મસૃણ છે, અને પોતાની જ તળાવની છાંયાથી શોભાયમાન છે—કામના યાત્રિકો અહીં આવતાં રહે છે. માથા પર ઘાસ જેવા વાળનો મોટો ગૂચ્છ છે અને અંદર ખોખલી જગ્યામાં અહંકારરૂપ વૃદ્ધ ગૃધ્રનું વસવાટ છે. આ શરીર-વૃક્ષ, ઉદભવતા સંસ્કારોની જાળમાં ઉગેલું, નબળું અને શક્તિહીન હોવાથી મને આનંદ આપતું નથી. આ શરીર એ અહંકાર નામના ગૃહસ્થ માટે મોટું ઘર છે; તે તૂટી પડે કે મજબૂત રહે—એની સ્થિરતાનો મને શું અર્થ, હે મુનિ? આ શરીરનું ઘર, જેમાં ઇન્દ્રિયોએ પશુઓ જેવી પંક્તિ બનાવી છે, કામનાની ચળવળથી ઓરડા ભરેલા છે અને બધા અંગો રાગથી મલિન છે—મને આકર્ષક નથી. આ શરીરનું ઘર, હાડકાં અને લાકડાં જેવા સાંધાનો અથડામણથી ભરેલું છે, આંતરડાંની દોરીથી બંધાયેલું છે—મને ઇચ્છનીય નથી. સ્નાયુ અને તંતુઓથી ખેંચાયેલું, લોહીના લાલ પ્રવાહથી ભીંજાયેલું અને વૃદ્ધાવસ્થાના ફાંફા ધૂળથી સફેદ થયેલું—આ પણ મને પસંદ નથી. અનંત ક્રિયાઓ અને ભંગિમાથી ભરેલું, વ્યર્થ મુહમાં સ્થિર, મોહિત્ત્વના મોટા થાંભલા પરથી ઊભેલું આ શરીરનું ઘર મને ઇચ્છનીય નથી. ભૂખ અને તરસના દુઃખથી થતા રડવાથી ગૂંજતું, સુખના શય્યા જેવું દેખાતું પણ વ્યર્થ ઇચ્છાથી દઝડતી દાસી ધરાવતું—આ શરીરનું ઘર પણ મને પસંદ નથી. ઇન્દ્રિય વિષયોના દૂષિત પાત્રોથી ભરેલું, અજ્ઞાનના ક્ષારવিষમાં પલાળેલું આ ઘર મને પસંદ નથી. પગ ટકણાં પર, ઘૂંટણ થાંભલા, માથું શિખર, લાંબા મજબૂત હાથ—આ શરીરનું ઘર મને પ્રિય નથી. હે બ્રહ્મન, આંખો બારી જેવી પ્રગટ, બુદ્ધિનું આંગણું જ્યાં વિચારો રમે છે અને ચિંતાની દીકરી વસે છે—આ ઘર મને પ્રિય નથી. વાળ છત જેવી, કાન ચાંદની મિનાર જેવી, લાંબી આંગળીઓ ઘાટ જેવી—આ પણ મને પ્રિય નથી. આખા શરીર પર ઘન વાળના અંકુરો, ખાલી બેઠવાનું સ્થાન—મને આકર્ષક નથી. નખ, હાડકાં અને નાભિ આધાર, આંતરડાં અંદરના લાકડાં, અને વિવિધ ધ્વનિ પેદા કરતો વાયુ—આ ઘર મને પ્રિય નથી. આંખોની બારીઓ હંમેશાં ખુલ્લી, શ્વાસરૂપ ચંચળ પવન સતત આવતો-જતો—આ ઘર મને પ્રિય નથી. મોઢું ભયાનક દ્વાર, જેમાં વાંદરા જેવી જીભ વસે છે, અને દાંત-હાડકાંના અવશેષ દેખાય છે—આ ઘર મને પ્રિય નથી. ચામડી મસૃણ પલસ્તર, યાંત્રિક હલનચલનથી હંમેશાં ચંચળ, અને મન ઇચ્છાની તીક્ષ્ણ કાવડથી સતત ખોદાય છે—આ ઘર મને પ્રિય નથી. થોડી ક્ષણ માટે, ખુશીના દીવાના તેજથી શરીર ચમકે છે, સુંદર લાગે છે; ક્યારેક પ્રકાશથી ભરાય છે, છતાં આ માંસનું ઘર મને રુચિકર નથી. આ શરીર સર્વ રોગોનું નિવાસસ્થાન, વાંઝણ અને સફેદ વાળનું શહેર, દરેક વ્યાધિથી ભરેલું જંગલ—મને પ્રિય નથી. આ ખોખલું, ખાલી ગહન, ઇન્દ્રિયોથી બાધિત, હૃદયમાં અંધકારનું ઝાડ—આ શરીર-વન મને રુચિકર નથી. હે venerable મુનિઓ, જેમ નબળો માણસ કાદવમાં ફસાયેલા હાથીને ઉઠાવી શકતો નથી, તેમ હું આ શરીર-ગૃહ વહન કરી શકતો નથી. ધન, શરીર, કામના કે પ્રયત્નથી શું લાભ? થોડા દિવસોમાં સમય બધું કાપી નાખે છે. હે મુનિ, આ માંસ અને લોહીથી બનેલું શરીર, અંદર અને બહાર બંને, વિનાશ માટે જ છે—પછી તેમાં શું આનંદ? મૃત્યુ સમયે શરીર આત્માનું અનુસરણ કરતું નથી; તો, પિતા, સમજદારો આવા ઋણભંગી પર કેટલો વિશ્વાસ રાખે? આ શરીર, મદિરા પેલા હાથીના કાનની ટોચ જેવી ડોલતી, પાણીના બિંદુ જેવી નબળી—મને છોડતું નથી, એટલે હું એને ત્યજી દઉં છું. આ શરીર નરમ પાંદડાં જેવું છે, પવનથી હલાય છે, નબળું, જૂનું અને પાતળું છે—કઠોર અને સ્વાદહીન હોવાથી ઇચ્છનીય નથી. લાંબા સમય સુધી ખાધું-પિયું પછી પણ, આ પાંદડાં જેવું નરમ શરીર પ્રયત્નથી પાતળું થાય છે અને વિનાશ તરફ દોડી જાય છે. આ શરીર, સત્વ-અસત્વથી બનેલું, વારંવાર એ જ સુખ-દુઃખ અનુભવે છે, છતાં સ્વભાવવશ એ લજ્જા અનુભવતું નથી. લાંબા સમય સુધી સત્તા અને વૈભવ ભોગવ્યા પછી પણ, શરીર મહાનતા કે સ્થિરતા પામતું નથી—તો પછી એને રક્ષણ કેમ આપવું? વૃદ્ધાવસ્થામાં વૃદ્ધ બને છે, મૃત્યુ સમયે મરે છે—આ શરીર, ભેદ ન જાણનારો, ભોગવી અને દિનહિન માટે સમાન છે. સંસારના મહાસાગરમાં, તૃષ્ણાની ગુફામાં, આ ગૂંગા કાચબાની જેમ શરીર સૂતું છે—મુક્તિ નજીક હોવા છતાં. આ રીતે, શરીરનું વાસ્તવિક સ્વરૂપ અને તેની અસ્થીરતા, દુર્લભતા અને અસંતોષકારકતા અહીં પ્રગટ થાય છે.