આ સુંદર કથા અનન્ય અને અનોખી છે. અર્ધખુલ્લી આંખો સાથે, તે યુવાન સ્ત્રી તાજા સ્નાન પછીના ભીંજાયેલા કપાળ સાથે, રેશમ જેવી નાજુક વાળ ધરાવતી અને નાજુક દીવાના જ્યોત જેવી દેખાતી હતી. તેના મનમાં બહારની દુનિયા પ્રત્યે જિજ્ઞાસા ઉઠી, અને એ જિજ્ઞાસા કમળના તાંતણા જેવી, ચંદ્રકિરણ જેવી સુંદર અને મુખ્ય નાડીની જેમ આગળ વધતી હતી. તેના ઇન્દ્રિયોએ સંયમ પામ્યો હતો, અને તેનું પોતાના જીવનશક્તિનું પ્રવાહ બહાર તરફ, ધ્યાનમાં પણ ન આવે એવી રીતે, બુદ્ધિષ્ટ સંન્યાસીની જાગૃતિ જેવી, અવ્યાખ્યાયિત રીતે વહેતો હતો. તેના મનનું સમજી શકવું એટલું સૂક્ષ્મ હતું કે, જાણે પવનનો હળવો ઝોક સંકોચાયેલી જગ્યા પરથી પસાર થાય, કે પછી પ્રકાશ વિહોણું સોયનું ટોચ જેવું, તિક્ષ્ણ પણ અદૃશ્ય. તેને પકડી લેવાય એ માટે દર્શાવવામાં આવી હતી, પણ તેને ઉપયોગમાં લેવાઈ ન હતી; અને એ સ્ત્રીએ પોતે પણ એ બાબતનું ધ્યાન નહોતું આપ્યું—અહો, અજ્ઞાન કેવી રીતે પોતે જ દેખાડે છે! સોયના ટોચે, તેણે એની શૂન્યતા તરફ ધ્યાન ન આપ્યું, માત્ર પોતાના મનના ભાવને નિહાળતી આરામથી બેઠી રહી. કોઈ વિચાર વિના, એના મૂર્ખ મનને માત્ર સોયના ઉપયોગની ઈચ્છા જ રહી; જેનું મન અનેક વિષયોમાં વિખરાય છે, એમાં પૂર્વ કે પશ્ચાત્ત્ય વિચાર જાગતો નથી. કોઈપણ વસ્તુ, ભલે તે કાર્યક્ષમ હોય, કલ્પનાથી પોતાનું સ્વરૂપ બદલી લે છે; જેમ કે, દર્પણમાં મનગમતી આકૃતિઓ ભરીને, ફૂંક મારવાથી તેનું રૂપ બદલાઈ જાય છે. આ રાક્ષસી, જેણે પોતાનું વિશાળ દેહ ત્યજીને સોયનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું, તેને મહામૃત્યુ પણ સુખદ લાગ્યું. ખરેખર, એકજ વિષયમાં આસક્ત થનારા લોકોની સ્થિતિ કેટલી મુશ્કેલ છે! એ રાક્ષસીએ પોતાના મનથી જ દેહને પાંખી જેવી ત્યજી દીધો. અન્ય મનો એકજ વિષયમાં અતિગૌરવથી નષ્ટ થાય છે; પણ રાક્ષસી, પોતાના ભક્ષકપણે ગર્વ કરતી, દેહના વિનાશને પણ ધ્યાનમાં લાવતી નહોતી. અતિ આસક્ત અજ્ઞાનીઓને વિનાશ પણ આનંદ આપે છે; એ રાક્ષસી, દેહ વિનાની અને સોયરૂપ હોવા છતાં, સંપૂર્ણ સંતોષ પામી હતી. પછી બીજું ચેતન એ સોયમાં આસક્ત થયું, અને એ રીતે જીવંત સોયનું સર્જન થયું—જે અવકાશ સ્વરૂપ, નિરાકાર, અને અવકાશની પ્રવૃત્તિથી યુક્ત હતી. એ રોશન તાંતણાની ધારા જેવી દેખાતી, જીવંત તાંતણાથી બનેલી, તીવ્ર પીડા જેવી, અને સૂર્યકિરણ જેવી સુંદર હતી. ક્યારેક તલવારની ધાર જેવી, ક્યારેક અણુઓની પંક્તિ જેવી; ક્યારેક ફૂલોની સુગંધની રેખા જેવી, અને કલા જેવી નાજુક. એ પાપી સ્વભાવવાળી, મનની ચંચલતા, અને બીજાના જીવનને ભેદવા માટે કટિબદ્ધ રહી. આ રીતે, એનું દેહ બે સોયોથી બનેલું ઊભું થયું—વન્ય ચોખાની કટકટ જેવી પાતળી, અને કપાસના તાંતણા જેવી નાજુક. એ ડબલ સોય સ્વરૂપ લઈને, એ પુરુષોના હૃદયમાં પ્રવેશી, તેમને ભેદતી, અને પછી દશ દિશામાં ભયાનક રીતે ભમતી. પોતાના મનના બળથી એ હલકી કે ભારે બની જાય છે; અને પોતાનું ભયાનક કેકડા જેવું સ્વરૂપ ત્યજી, ફરી સોય જેવી બની જાય છે. નબળા મનુષ્યોને નાની વસ્તુ પણ અત્યંત પ્રિય લાગે છે; એ સોય જેવું ભૂતત્વ એ રાક્ષસીએ તપથી પ્રાપ્ત કર્યું હતું. મહાન પુણ્યવાળા દેહ ધરાવનારાઓ માટે પણ જન્મનું બંધન છૂટતું નથી; એ રાક્ષસીએ પોતાના કર્મના પરિણામે સોયરૂપ ભૂતત્વ પ્રાપ્ત કર્યું. જ્યારે એ દિશાઓના અંત સુધી ભમવા લાગી, પવન દ્વારા વહેતી, ત્યારે એનું સ્થૂળ દેહ ત્યાં જ વિઘટિત થઈ ગયું, જાણે શરદના વાદળો વિખેરાય જાય. કોઈ નિર્વલ, દુર્બળ, કે અતિસ્થૂળ શરીરમાં પ્રવેશી, એ પવન-સોય અંદરથી જ તીવ્ર હેજારો જેવી બીમારી પેદા કરે છે. શુદ્ધ અને જ્ઞાનીના સૂક્ષ્મ દેહમાં પ્રવેશી, એ જીવનની સોય અંદરથી જ આંતરિક હેજારો જેવી પીડા આપે છે. ક્યારેક એ ભટકતું મન સંતોષ પામે છે; ક્યારેક પુણ્ય અને મંત્ર-ઔષધિથી નાશ પામે છે. વર્ષો સુધી એ માત્ર ભમવામાં રત રહી, અને બે દેહ લઈને, આકાશ અને ધરા બંનેમાં ભમતી રહી. પૃથ્વી પર એ ધૂળથી છુપાયેલી રહે છે; હાથમાં આંગળીથી છુપાયેલી; આકાશમાં તેજથી ઢંકાયેલી; કપડામાં તાંતણા દ્વારા છુપાયેલી. અંદર એ સ્નાયુની ધારામાં રહે છે, દુર્ભાગ્યશાળી, પીળા ધૂળમાં; સુકાઈ ગયેલી નદીની પાંખમાં, જૂના ઘાસની સૂક્ષ્મ લાઈનમાં. અર્થહીન, છાયાવિહોણા, શૂન્ય, અને શ્વાસ આપતી જગ્યાએ; જ્યાં માખીઓ પવનથી ઉડી જાય છે, જ્યાં શુભ વૃક્ષ પણ નથી. મોટાં, ગાંઠવાળાં હાડકાંમાં, હંમેશાં ધ્રુજતા ધરા પર; બીજાના કપડાના શુદ્ધ કિરણોથી સર્જાયેલી માયામાં. પાંખના ટોચે આરામ કરતી, માખીઓના પવનમાં ગુંજતી; કઠોર અને રસવિહોણા પવનમાં, આંગળીઓની હલનચલનવાળી ડાળીઓ પર. ગંદકીના વાદળ જેવી રેખાઓમાં, પોતાની જ આંગળીઓની ઘા પડેલી ખાડીઓમાં; પરસેવો, તડક, અને દુષિત પ્રવાહી, સાંધાના પર્વત અને વાંદળીમાં. ક્યારેક ધૂળ, પાણી અને મોહમાં, સાપની ચામડી જેવી કરડાં નખવાળી; ક્યારેક કૂવામાંથી પસાર થતી પંથમાં, નદીથી ડરતી અને ઊંઝવાળું. સૂકી, તૂટી ગયેલી, પેચવાળી અને કાદવવાળી; માર્ગના મધ્યમાં, ઠંડી પવનથી ઝૂંટવાયેલી. ઉંઝ, ડાઘ, અને લોહીથી ભરેલી, લોહીથી ભરેલા, નખના નિશાનવાળા મોઢા સાથે; અંગૂઠા અને ધુરા વડે દબાયેલી, ખેંચનાર દરેક જગ્યાએ લઈ જાય છે. વિવિધ આકારોથી, શહેરોમાં રંગીન કાપડ જેવી ફરતી; આવવું-જવું થાકી, લાંબા સમય સુધી આરામ કરતી. દરેક શહેરમાં, તાંતણાં અને સાધનોના ગોઠ સાથે ભારવહન કરતી; જ્યારે તે તાડના જંગલમાં પહોંચે, ત્યારે બળદો દ્વારા ફેરવાય છે. છુપાયેલી, થોડીક હાથમાંથી સરકી આરામ લે છે; તાંતણાંના ખેંચાણથી થાકી, ક્યાંક તૂટી જાય છે. મજબૂત હોવા છતાં, કાન પર દબાય છે તો પણ ભેદતી નથી; કારણ કે જ્યારે મન જડ હોય, ત્યારે તિક્ષ્ણ વસ્તુ પણ તિક્ષ્ણ કાર્ય કરતી નથી. એ થાકેલી સોય, મનની સોયથી વાંકી થઈ, ભમતી રહી; પાણીમાં ભારે પથ્થર જેવી, નીચે વળી હોવા છતાં, ડૂબી નહીં. આ રીતે, એ સોયરૂપ ભૂતની અનોખી યાત્રા, અજ્ઞાન, આસક્તિ અને મનની ચંચળતાથી ભરપૂર, સતત ચાલતી રહી.