મહાન યુદ્ધભૂમિનું દૃશ્ય અદ્ભુત અને ભયંકર હતું. ઘોડાઓ અને પક્ષીઓ પાણીમાં તરતા, હાથીઓ નદીના કિનારે પડી જતા, ડરેલા હરણોના ટોળાં અંધાધૂંધ દોડતા અને આખો આકાશ ગર્જનાથી ગુંજી ઉઠતો. તીક્ષ્ણ બાણ અને ભાલાંની પંક્તિઓ વચ્ચે યુદ્ધભૂમિ કંપતી, ઘોડાઓના ધમાલ અને બાણોના ભારથી ધરતી હલતી. વિરમાંના નાદ, હાથીઓની ગર્જના જેવી ગુંજ, ઢોલના ધમાકા, સૈન્ય-મેઘના વિસ્ફોટ અને યોદ્ધાઓના નેતાઓની ગતિથી આખું વાતાવરણ ધ્રુજતું. સૈન્યની ધૂળના વાદળો ફેલાઈ ગયા, વીર યોદ્ધાઓ પર્વતો જેવા ધરાશાયી થયા, રથોના અંગો હવામાં ઉડી રહ્યા, અને તલવારોના ઘેરા ચક્રો નીચે પડતા. એ સમયે એક વીર, સુંદર વસ્ત્રો અને પુષ્પમાળાથી શોભિત, ધ્વજ અને છત્રોથી ઘેરાયેલો, લાલ નદીઓની જેમ રક્ત વહાવતો, આગળ વધતો અને કવચો છૂટા પાડતો દેખાયો. યુદ્ધના અંતની જેમ, આખું જગત ગલગલાટમાં ગરકાવ હતું; ધ્વજ, છત્ર, રથ અને પદાતી બધે વિખેરાઈ ગયા. શસ્ત્રોની વરસાદ શુદ્ધ અને તેજસ્વી હતી, અનેક સૂર્યોની જેમ ચમકતી, અને સમગ્ર લોકો જીવનની ભયંકર પીડાથી પીડાતા. ધનુષ્યના ઘૂમરા અને કમળાકાર બાણ સતત વહેતા, તલવાર અને પથ્થરો વીજળીના ઝાટકા જેવા આકાશમાં ચમકતા. વીર યોદ્ધાઓના પર્વતો રક્તના સમુદ્રમાં પડ્યા, યંત્રો અને પથ્થરો આકાશમાં તારાઓની જેમ વિખેરાયા. બાણોના વાદળો આકાશને ઘૂમરાવતી ચક્રીય વાવાઝોડા જેવા છવાઈ ગયા, અને સૈન્ય શસ્ત્રાગ્નિથી દાઝી ગયું, જગત વચ્ચે ખાલી જગ્યા રહી ગઈ. શસ્ત્રો અને ગર્જના વરસાદે ધરતી અને પર્વતો ફાડી નાખ્યા, અને લોકોના ટોળાં હાથીઓ અને પર્વતોના જૂથ નીચે દબાઈ ગયા. બાણોની રેખાઓએ સૈન્ય પર વાદળો રચ્યા, ધરતી અને આકાશ ઢંકાઈ ગયા, અને મહાન સૈન્યના અથડામણથી સમુદ્ર ગર્જનાથી ઉથલપાથલ થયો. ઉગ્ર પવનોથી, જળ, સાપ, અગ્નિ અને પર્વતોના સંયોગથી દરેક પોતે જ નાશમાં તત્પર, શસ્ત્રો અને આપત્તિથી ઉત્પન્ન થયેલા, પરસ્પર વિનાશમાં લીન થયા. ભાલા, તલવારો, ચક્ર, બાણ, શૂલ, ગદા, મુસલ અને ભાલાં એકબીજાને અથડાતા ગુંજતા રહ્યા; તેજસ્વી શસ્ત્રો દશ દિશામાં સો સો સંખ્યામાં ઘૂમતા, જગતના પ્રલયની નાટિકા રચતા, વિનાશના વાવાઝોડામાં વિહરતા. પછી, પર્વતો જેવી લાશો વચ્ચે, જાતિઓમાં, ગંગાના પ્રવાહ જેવી રક્તની નદીઓ વહેવા લાગી. કપાળવિહીન દેહો નૃત્ય કરતા, હાથ હલાવતા, પોતાના સ્વજનો સાથે, અને મૃતદેહો પુરુષો, હાથીઓ, ઘોડાઓ અને રથોમાં રક્તથી ભરાયેલા પાણીમાં વિખેરાયા. આખું સૈન્ય છૂટું અને વિખેરાયું, ડરાયેલા બધા દશ દિશામાં ભાગી ગયા. હાથીઓના મૃત પર્વતો પર, વાદળોની પંક્તિઓ વચ્ચે, યક્ષ, રાક્ષસ અને પિશાચો રક્તના સમુદ્રમાં રમતા. ધર્મપ્રેમી, ગુણવાન, શક્તિશાળી અને પવિત્ર, ઉત્તમ કુળમાં જન્મેલા, કમળ જેવી પવિત્રતા ધરાવતા, જે ક્યારેય પીઠ નથી ફેરવતા એવા મહાન યોદ્ધાઓ વચ્ચે યુદ્ધ ચાલતું. મહાન ઘનઘોર ગર્જનાવાળા યુદ્ધો થાય, એકબીજાના વિનાશ માટે ઉત્સુક, સમુદ્રના સંગમ જેવી લહેરો ઉછળતી. પિંજરમાં બંધ પક્ષીઓ, હાથીના ટોળા દ્વારા હલાવી દેવામાં આવ્યા, જેમ પર્વતને બીજો પર્વત અથડાવે. ઘોડાઓના દળો ઘોડાઓ સાથે અથડાતા, દરિયાની તીવ્ર લહેરો જેવી ધ્વનિ થતી. પદાતી દળો પદાતી દળો સાથે, સમાન શસ્ત્રોથી, એક વનસ્પતિના ટોળા બીજાને અથડાવે તેમ, કે પવનની લહેર બીજાને ઉથલાવે તેમ યુદ્ધ કરતા. રથોના સમૂહો એકબીજાને પીસી નાખતા, બધું નાશ પામતું, શહેર શહેર સાથે અથડાય તેમ, કે આકાશ ભાગ્યે ફેંકાયેલું હોય તેમ. ધનુર્ધારીઓના ધ્વજવાળા સૈન્યે એવો યુદ્ધ કર્યો કે, આકાશ સતત બાણોની વરસાદથી નવી, અજાણી વાદળોથી છવાઈ ગયું. અસમાન શસ્ત્રોવાળાં યુદ્ધોમાં, યોદ્ધાઓના હૃદય કમજોર થઈ જતા, યુદ્ધની અગ્નિ ઉગ્ર બનતાં, યુક્તિથી ભાગી જતાં. ચક્રધારી ચક્રધારીઓ સાથે, ધનુર્ધારી ધનુર્ધારીઓ સાથે, તલવારધારી તલવારધારીઓ સાથે, અને ગોળી ફેંકનાર ગોળી ફેંકનાર સાથે જોડાયા. ગદાધારી ગદાધારીઓ સાથે, ભાલાધારી ભાલાધારીઓ સાથે, ભાલાવાળા ભાલાવાળાઓ સાથે, અને શૂળધારી શૂળધારીઓ સાથે યુદ્ધ કરતા. કેટલાક લોખંડની ગદાથી સજ્જ, કેટલાક ગદા અને મુસલથી તેજસ્વી, કેટલાક ભાલામાં કુશળ, તો કેટલાક કુહાડામાં નિપુણ હતા. કેટલાક લાઠીધારી, કેટલાક પથ્થરધારી, કેટલાક પાશધારી, અને કેટલાક કાંટાવાળા હતા. કેટલાક કટારધારી, કેટલાક ગોળીધારી, કેટલાક વજ્રમુશ્ક ધરાવતા, અને કેટલાક અંકુશધારી હતા. કેટલાક હલધારી, કેટલાક ત્રિશૂળધારી, કેટલાક સાંકળ અને જાળીથી શોભિત, અને કેટલાક કોમળ લતાની માળાથી શોભિત હતા. કેટલાક ભાલામાં નિપુણ, કેટલાક શૂળમાં કુશળ, તેઓ યુગના અંતે ઉથલાતા સમુદ્રની લહેરો જેવી ઉગ્રતા ધરાવતા. ચક્રશસ્ત્રોના ઘૂમરા અને બાણોની વરસાદથી આકાશ એક જ મહાસમુદ્ર જેવું લાગતું, જેમાં મગર જેવા શસ્ત્રો ઘૂમતા. શસ્ત્રોની ઉછળતી તરંગો અને સૈન્યોથી ભરેલા પાણીવાળું યુદ્ધભૂમિ એવું બની ગયું, જે અમર દેવતાઓ માટે પણ પાર કરવું અઘરું હતું. રાજાઓના સૈન્ય બંને બાજુ, સૈન્યના બે પાંખોની જેમ, અડધા મેદાન પર સામસામે ઊભા રહ્યા. જો, દિશાઓ પ્રમાણે, પૂર્વ દિશામાં વસતા લોકો—લિલાના સ્વામીના કમળના બાજુના પ્રદેશોનું વર્ણન સાંભળો. પૂર્વમાં કાશીઓ, મગધો, કોશલો, મિથિલાઓ, ઉત્કલો, મેકલો, કવટો, પુંડ્રો, તેમજ ઔંડ્રો અને એકતૃત ગૌડકાઓ છે. ત્યાં દ્રિમયાઓ, મદ્રો, સુહ્માઓ, તેમજ તામ્રલિપ્તાઓ છે; પ્રાગ્જ્યોતિષ, વાજિમુખો, અંબષ્ઠો અને પુરુષાદો પણ છે. ત્યાં કર્ણાક્ષો, અવિશ્રોત્રો, કાચો માછલી ખાવાવાળા, વ્યાઘ્રવક્ત્રો, કિરાતો, શવરાઓ અને એકપાદો પણ વસે છે. આ રીતે, યુદ્ધભૂમિનું દૃશ્ય ભયાનક અને વિસ્મયજનક હતું—જ્યાં પ્રકૃતિ અને પુરુષાર્થ, ધર્મ અને વિનાશ, ભય અને પરાક્રમ, સમગ્ર વિશ્વની સામે ઉજાગર થયા.