મેદાન પર યુદ્ધની ભયાનકતા છવાઈ ગઈ હતી. વિરોધીઓના તૂટી પડેલા ઢાલમાંથી નીકળતા અગ્નિસ્ફુલિંગોથી વીર જવાનોના વાળ સળગી ઉઠ્યા હતા અને તેમની પડતી સાથે જ ભારે તલવારોના ઘનઘોર અથડામણના ઘંટાડા સંભળાતા હતા. ભાલાથી ઘાયલ થયેલા હાથીઓના શરીરમાંથી લોહી તરંગો જેમ ઉછળતું હતું, અને હાથીઓના દાંત એકબીજાની સામે ઘસાતાં ભયાનક ઘોંઘાટથી આખું આકાશ ગુંજી ઉઠતું હતું. મહાન ગદાઓના પ્રહારથી વસ્ત્રધારી જનસમૂહ ચકચૂંધાઈ જતા, અને આકાશમાં વિરોના કપાયેલા મસ્તક કમળની જેમ છવાઈ ગયા હતા. યુદ્ધના ધૂળવડમાં, યોદ્ધાઓ તથા હાથીઓના ભયાનક હાથે ઉઠેલી ધૂળથી આખું આકાશ ધૂંધળાઈ ગયું હતું. વિજયી યોદ્ધાઓ પોતાના શત્રુઓના વાળ પકડીને તેમને પરાજય આપતા હતા. ભય વધતો રહ્યો—નખોથી આંખ, કાન અને નાક પર આક્રમણ થતું, અને ગજદળોની દોડથી રથો પલટાઈ જતા, ધરતી ધ્રુજી ઉઠતી. ભાલાના ઘા લાગતાં લોહીથી ભીંજાયેલા વસ્ત્રોથી યુદ્ધભૂમિ શોભાયમાન થઈ હતી, અને હથિયારો ધૂળના વાદળમાં વહેતા હતા. સમુદ્ર જેવી ગૌરવભેર લહેરાવતો એક વીર, મૃત્યુના રમતમાં લીન થઈ ગયો. તેની ગર્જના એવડી ભયાનક હતી કે જાણે મેઘમાળાઓને પર્વતો અને રાજહાથીઓના અથડામણથી ફાટી પડે છે—તેના હાથમાં ચક્ર, ભાલા અને ગદા હતી, વૃક્ષો અને નદીનાં કાંઠે તે યુદ્ધ કરતો. યોદ્ધાઓની ભીડમાં તે મેણા જેવો દેખાતો; તીરોની ઝાંઝર અને વૃક્ષોના ખોખલામાંથી પસાર થતો, તેની ધ્વજ અને છત્ર ધૂંધળા વાદળમાં વિખૂટા થઈ ગયા હતા. મશીનો, પથ્થરો અને ચક્રોની ઉડતી ભીડમાં તે દોડી ગયો; મૃત્યુથી તેની દેહ ફાટેલી, ઘાયલ યોદ્ધાઓના ચિત્કાર ગુંજતા. ક્રૂર કુહાડાના ઘા તેની માથા પર વાગ્યા, અને તૂટી ગયેલી તલવારના ઝબકારાથી તેનું વસ્ત્ર ચિહ્નિત થયું. ધરતી ભાલા અને તીરોના વરસાદથી ઢંકાઈ ગઈ, અને સૈન્યના ઘમાસાનમાં ભૂતપ્રેતના ઉલ્લાસભેર નૃત્ય અને ગદાના ઝાટકાં જોવા મળ્યા. તે આકાશમાં ઊભો રહ્યો—વીર ભાલા અને શૂળોથી શોભિત દ્વાર જેવો; ભસુંદાએ તેની તલવાર તોડી નાખી, અને તે આકાશમાં વર્તુળ જેવું દેખાયું. ભાલા અને બાંબુના જંગલમાં મોર જેવો તે ઝળકતો, તેના સૈનિકો રાજાના સન્માનથી આનંદિત, તલવાર અને ભાલાના વરસાદમાં હર્ષ અનુભવી રહ્યા. દેવદૂતીઓ, વીરોને મેળવવા આતુર, હાથ ઉંચા કરી આનંદમાં ઝૂમી રહી હતી; દિશાઓમાં યુદ્ધના ઘમાસાનના ધ્વનિ ગુંજી રહ્યા હતા, યોદ્ધાઓના કાંડા ધ્રુજી ઉઠ્યા. ભયાનક સૈનિકો ભાલાના ઘા હેઠળ દબાઈ ગયા; હાથીઓ, હવે ચતુર ન રહ્યા, ચક્ર અને રથના ઘુમાવથી તેમની પંક્તિઓ તૂટી ગઈ. મદમાં ભરેલા હાથીઓ પર કુહાડાની વરસાદ વરસી, અને યોદ્ધાઓ ગદાઓ ઝૂલાવી ગર્જનાથી દુશ્મનોને પરાજિત કરતા. રથો અને વૃક્ષો મશીનો અને પથ્થરોના અથડામણથી તૂટી ગયા; છત્રો, કમળ જેવી સફેદ, તલવારના ઘા હેઠળ ફાટીને પડ્યા. યુદ્ધે ધરતીને ખૂણેખૂણે વિખેરી નાખી, મિસાઇલથી સૈન્ય વિખૂટી ગયું; હાથીઓના બાજુઓ તૂટી પડ્યા, કપાયેલા ધડના ઢગલા પડી ગયા. હાથીઓને અંકુશના ઘા અને વીર યોદ્ધાઓના નાદથી અટકાવાયા; કુશળ યોદ્ધાઓ પોતાના સાથીઓના વિયોગે વિલાપ કરતા. લોટસ પાંદડાં જેવું લોકો પડી ગયા, છરીઓથી પેટ ફાટી ગયા; શિવતાંડવના નૃત્ય જેવું યુદ્ધ, ત્રિશૂળ ઊંચા અને મોઢા ભયાનક. ધાવતી તીરંદાજોની ગૂંજન પક્ષીઓના ટોળા જેવી, સ્લિંગ અને ઢાલ સાથે યોદ્ધાઓ પરાક્રમ દર્શાવતા; કેટલાક યુદ્ધનૃત્ય કરતા. વીર યોદ્ધાઓના વજ્ર જેવા મુક્કાથી દબાઈ, તે આકાશમાં ગીધ જેવો ઊડી ગયો, તેની રથની વસ્ત્ર પવનમાં લહેરાતી. મહાન હાથીઓ અને ઘોડા અંકુશથી કબજામાં, રાજવી ધ્વજ પવનમાં ફફડતાં, ગદાના ઘા અને યુદ્ધના કોલાહલથી ધરતી ધ્રુજી ઉઠી. ઉચ્ચ મહેલો અને મિનારોના પછડાટથી ધરતી ખોદાઈ ગઈ; તીરોની બૃષ્ટિથી પથ્થરનાં પાંજરો તૂટી પડ્યા. ઉગ્ર હાથીઓ બંને બાજુથી આરા વડે કાપી નાખાયા; યુદ્ધભૂમિ એવું લાગતું જાણે વિશાળ ઓખળીમાંથી ચોખા છૂટ્યા, અને સૈન્ય પક્ષીઓ વાદળ જેવા સાંકળે બંધાયા. તીરોની વરસાદ વીર યોદ્ધાઓની ધારા જેવી વરસી; વીરોના plume ગૂંચવણમાં નાચતા, યુદ્ધના ઘમાસાનમાં મહાપ્રલયના પર્વતોની જેમ ધૂંધળી ઉઠ્યું. પછી રાજાઓ, યોદ્ધાઓ, મંત્રીઓ અને ઉત્સુક દર્શકો વચ્ચે ઉત્સાહભેર સંવાદ ઊઠ્યો. આકાશમાં, વિરોના મસ્તકોથી શોભિત, તળાવમાં ખીલેલા કમળ અથવા ઉડતાં પક્ષીઓની જેમ તેજસ્વી તારાઓ જેવું દૃશ્ય દેખાયું. "જુઓ! લોહીની ધારાથી લાલ થયેલી પવનમાં તેઓ સાંજના આકાશ જેવા તેજસ્વી છે; આ વાદળસૂર્ય સમાન યોદ્ધાઓ મધ્યાહ્ને ઝળકતા." "બહેન, આ આકાશમાં શું વાવટા ભરાયા છે?" "આ વાવટા નથી, બહાદુર—આ તો તીરો ભરેલા વાદળ છે." "જેટલી ધૂળ ધરતી પર લોહીથી શમાઈ, એટલા હજાર વર્ષ સુધી વીર યોદ્ધાઓનું નિવાસ આકાશમાં રહે છે." "ભય ન કર—આ નિલકમળની પાંખ જેવા તલવારના ઝબકા નથી; આ તો લક્ષ્મીજીના રમુજી દ્રષ્ટિ છે, જે વીરોને નિહાળી રહી છે." "કામદેવ, સ્વર્ગકન્યાઓના કટિબંધ ખોલવા આતુર, વીરના આવલોકન માટે આગળ વધ્યા છે." "કમળના ડાંગર જેવાં તેજસ્વી હાથ, લાલ કળીઓ જેવી બાહુ, પુષ્પમાળાની જેમ મદમાં આંખો, અને મધમધુર સુગંધથી કન્યાઓ શોભાયમાન છે." "નંદનવનની દેવીઓ, તમારી રાહ જોઈ, મીઠા વચનથી આમંત્રણ આપી નૃત્ય આરંભે છે." "આ સૈન્ય, કૂટિલ કર્મવાળી ગામણી સ્ત્રી જેવી, કઠોર કુહાડાથી દુશ્મનને અંદરથી તોડે છે, પોતાના પ્રિયને નુકસાન પહોંચાડે છે." "અરે! મારા પિતાજીનું મસ્તક, તેજસ્વી કુંડલોથી શોભિત, તીરે ઉડતી સૂર્ય પાસે પહોંચી ગયું, જાણે કાળે લઈ ગયેલું, આઠમા ગ્રહની જેમ." "તે બંને બાહુ ઉંચી કરી, 'चित्रदण्ड' નામનું ચક્ર પગરખાંએ સાંકળે બંધાયેલું ફેરવતો, અને બે વિશાળ પથ્થરો સાથે ગતિમાન થઈ ગયો." "યમ સમાન ઊંચો વીર દક્ષિણ દિશાથી આવ્યો, ચારેય બાજુથી સૈન્યને એકત્ર કરી બોલ્યો—'ચાલો, જેમ આવ્યા તેમ પાછા ફરીએ, યમ જેવું.'" આ રીતે, યુદ્ધભૂમિ પર વિરોના પરાક્રમ, મૃત્યુનો તાંડવ, અને દેવીઓનું આમંત્રણ—all એકસાથે ભવ્ય દૃશ્ય સર્જતા હતા.