પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશ—આ પાંચ તત્ત્વો એક પછી એક દસગણાં વધતાં જાય છે, અને પૃથ્વીથી શરૂ કરીને દરેક તત્ત્વ પૃથ્વીના કરતાં વધુ સુક્ષ્મ, વિશાળ અને ઊંચા છે. એક ક્ષણે જ આ તત્ત્વો એકબીજાને પાર કરી જાય છે. પછી, તેણે સર્વોચ્ચ આકાશને જોયું, જે કોઈ માપથી પર છે, અને તેમાં આખું જગત માત્ર એક પરમાણુ જેવું લાગ્યું. લીલાએ એETHERમાં અનંત બ્રહ્માંડ અંડાં જોયાં, જેમ કે ધૂળકણો સૂર્યકિરણમાં ઝળહળે છે, એ રીતે એETHERમાં અંડાં ઝળહળતાં હતાં. એETHERના મહાસાગરમાં, પરમ શૂન્યતાની જળમાં, લીલાએ મહાન ચેતનાના પ્રવાહમાંથી ઉદ્ભવતાં બબલ્સ અને સમૂહો જોયાં. કેટલાક અંડાં નીચે પડી રહ્યા છે, કેટલાક ઉપર જઈ રહ્યા છે, કેટલાક બાજુમાં ખસે છે, અને કેટલાક સ્થિર, પોતાની જ ચેતનામાં સ્થિર છે. દરેકમાં જ્યાં અને જેમ ચેતના જન્મે છે, ત્યાં અને એ રીતે જ એનું સ્વરૂપ દેખાય છે. પણ ત્યાં, ખરેખર, ઉપર કે નીચે, આવવું કે જવું, કંઈ નથી; એ તો એક અલગ જ અવસ્થાની વાત છે, કેમ કે એ તો આપણાં જ શરીરનું આગમન છે. ત્યાં, ચેતના પોતાની જ સ્વભાવથી વારંવાર ઉદ્ભવે છે; અને સ્વ-વિચારથી એ શાંત થઈ જાય છે, જેમ બાળકના કલ્પના-જાળમાં બધું શાંત થઈ જાય. એ ઉજળા, અનંત વિસ્તારમાં, શું ઉપર, શું નીચે, શું પાર—કશું સ્થિર નથી; એ વાત જાણવી હોય તો, બ્રાહ્મણ, કહો! કેમ કે અહીં કોઈ નિશ્ચિત સ્થાન નથી. આ અનંત, અવિમિત expanseમાં, બ્રહ્માના બ્રહ્માંડ-અંડાં, તેમના આવરણ સાથે, આકાશમાં નાના બબલ્સ જેવું ઝળહળે છે. બધાં વસ્તુઓ સ્વતંત્રતા વગર here-and-there ખસે છે; બ્રહ્માંડ-અંડાનું પૃથ્વી ભાગ 'નીચે' કહેવાય છે, પણ બાકી બધું તો શૂન્ય છે. આકાશમાં એક ગોળ માટીના કણ પર ફરતા કીટ માટે, દસ દિશાઓ—પગ નીચે, પીઠ ઉપર—એ રીતે જ નિર્ધારિત થાય છે. કેટલાં લોકોને તેમના હૃદયની પૃથ્વી વૃક્ષો અને કીચડથી ઢંકાઈ ગઈ છે; અને સ્વચ્છ આકાશ સૂર્ય, ચંદ્ર, દેવ અને દાનવોથી ઘેરાયેલું છે. ગામ, શહેર, પર્વતોવાળું આ જગત રેતીના તત્ત્વમાંથી ઉદ્ભવ્યું છે, અને એ અક્ષય આવરણથી ઢંકાયેલું છે, જેમ પાકેલી હરડે તેના છાલથી ઢંકાય છે. વિંધ્યના જંગલમાં હાથીઓ જેમ ફરતા હોય, એ રીતે એ પરમ expanseમાં બ્રહ્માંડોની નદીઓ વહે છે. એમાં બધું છે; એમાંથી બધું છે; એ જ બધું છે, અને એ જ સર્વત્ર વ્યાપક છે—even the smallest particleમાં પણ. શુદ્ધ ચેતનાથી બનેલા પરમ પ્રકાશના મહાસાગરમાં, બ્રહ્માંડ નામે તરંગો સતત ઉદ્ભવે છે અને શાંત થઈ જાય છે. કેટલાંક અંડાં અંદરથી ખાલી છે, અને એ બધા વિચારોના વિલયની રાત જેવું રહે છે; જેમ પાણીના મહાસાગરમાં તરંગો, એ ocean of emptinessમાં વિલય પામે છે. કેટલાંમાં, ચક્રના અંતે, અંદર એક ગુંજતી ધ્વનિ ઉદ્ભવે છે, પણ એ બીજાઓ દ્વારા સાંભળાતી કે જાણીતી નથી, કેમ કે બીજાઓ પોતાનાં સ્વરૂપમાં તલિન છે. કેટલાકમાં, શરૂઆતમાં જ, સર્જનાની ઇચ્છા ઉદ્ભવે છે, જેમ બીજમાં નમાવવાથી નાજુક અંકુર ઉગે છે. મહા વિલય સમયે, કેટલાંક જીવ, જેમના આશ્રય સૂર્યકિરણોથી વિખરાઈ જાય છે, ગરમીમાં બરફના ટીપાં જેવું ઓગળી જાય છે. કેટલાં, destined realmsમાં ન પહોંચી શક્યા હોય, એક યુગ સુધી પડતા રહે છે, અને વિખરાઈને ફરી જન્મ લે છે—માત્ર ચેતના-રૂપે. કેટલાં સ્થિર રહે છે, જેમ કે આકાશમાં લટકતી વાળનું ગોળ, અને તેમનાં ભાગ્ય પવનની લહેર જેવી ઉદ્ભવે છે. વેદના અભ્યાસથી, બીજાં માટે અલગ માર્ગ દર્શાવવામાં આવે છે; કેટલાંમાં શરૂઆત લાંબી હોય છે, અને તેમનાં જીવન-ક્રમ અલગ રીતે સ્થાપિત થાય છે. કેટલાં બ્રહ્મા જેવા, કેટલાં વિષ્ણુ જેવા સર્જક, કેટલાં પ્રજાપતિ, કેટલાં કોઈ સ્વામી વગરના જીવ; કેટલાં અદભુત સર્જનાના સ્વામી, કેટલાં પશુ-રૂપમાં; કેટલાં એક જ મહાસાગરમાં, પાણી કે બીજું કંઈ નથી. કેટલાં પથ્થર અને ધાતુના ગોળ, કેટલાં કીડાની પથમાં; કેટલાં સંપૂર્ણ દૈવી સ્વરૂપ, કેટલાં અર્ધ માનવ સ્વરૂપ. કેટલાં હંમેશા અંધકારમાં ઘેરાયેલા છે, અને એવા જીવોથી વસેલા છે; કેટલાં કટકટા, જેમ અંજીર ફળ જેવી મહિમા ધરાવે છે. કેટલાંક હંમેશાં અંદરથી ખાલી, અને તેમનું સ્વરૂપ શૂન્યતાની શાંતિમાંથી ઉદ્ભવે છે; બીજાં, જે આ જગતમાં પૂર્ણ છે, એમને એ શૂન્યતાની કલ્પના પણ નથી, જેમ આકાશના પર્વતો શાંત રહે છે. એમાં એવી આંતરિક વિશાળતા છે, એવી મહાન expanse, જે વિષ્ણુ અને અન્ય દેવો પણ આપે નહીં, જેમ જીવન આપે છે. દરેક બ્રહ્માંડ-અંડામાં પૃથ્વીનો એક ભાગ છે, જે પોતાની જ સ્વભાવથી ચુંબક જેવો, તત્ત્વોને ખેંચે છે, જેમ રત્ન લોહીને આકર્ષે છે. તે સર્જનાનું મૂળ આપણા મનથી પર છે; તેથી, જ્ઞાની, હું એ જગતનું વર્ણન કરવાની શક્તિ નથી રાખતો. જેમ નશામાં યક્ષો એકબીજાને જોઈ શક્યા વગર જંગલના અંધકારમાં નાચે છે, એ રીતે, પરમ skyમાં અવિમિત, મહાન જગતો ઉદ્ભવે છે અને ઝળહળે છે. આ રીતે વિચારતા, બંનેએ જગત છોડ્યું અને પોતાનું મહેલ જોયું, જે ઊંઘમાં પડેલી શાંત શહેર જેવું લાગતું હતું. તેમણે રાજમહેલમાં ફૂલના હારથી ઘેરાયેલું મહારાજાનું મૃતદેહ જોયું, અને એની બાજુમાં મનના રમણાંથી બનેલું સુક્ષ્મ શરીર બેઠેલું હતું. આ સ્થળમાં લોકો ત્રણ અંધકારમય રાતની ઊંઘમાં ડૂબેલા હતા, અને હવામાં ધૂપ, ચંદન, કંપૂર અને કુંકુમની સુગંધ ફેલાઈ હતી. એ જોઈને, પોતાના પતિના જગત-ચક્રમાં ફરી પ્રવેશવાની ઇચ્છાથી, લીલાએ માત્ર વિચારથી બનેલા શરીર સાથે એ skyમાં પડી ગઈ. એણે પોતાના પતિના વિચારથી બનેલા જગત-ચક્રમાં પ્રવેશ કર્યો, જગતના આવરણ અને બ્રહ્માંડ-અંડાની પાંદડી ફોડી. એ દેવી સાથે, ફરીથી એ બ્રહ્માંડ-અંડાના વિશાળ મંડપમાં પહોંચી, જે ફરીથી આવરણથી ઢંકાયેલું હતું, અને એ જ રીતે ઝડપથી પ્રવેશ કરી. લીલાએ પતિના વિચારથી જન્મેલા જગતને જોયું, જે અસ્તિત્વના કાદવ-કૂણમાં ઊભેલું હતું—જેમ હંસ કાળાં પાણીમાં ઝાંખી થયેલા પર્વત-કમળને જુએ, એ રીતે.