પુષ્કર દ્વીપની રેખાથી, જે દ્વિગણિત છે, અને પછી મીઠા પાણીના મહાસાગરની વિશાળ રેખાથી, જગતની માપનાની વાત શરૂ થાય છે. એ સાત મહાસાગર રેખાઓમાં, દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં, જ્વાળામુખીના અગ્નિબિંદુઓથી ચમકતી હતી, પાણીમાં અગ્નિની જેમ દહન કરતી. પછી, દસ કરોડના વિસ્તારથી, તપેલા સોનાની કાંતિથી ઝળહળતી, વક્ર અને ભવ્ય, દેવતાઓના આનંદ માટે યોગ્ય એવી જગ્યા હતી. આ રીતે, સાત મહાસાગર દ્વીપો અને સોનાના ભૂમિની માપ પ્રમાણે, નીચે દસગણિત વિસ્તરણ પાતાળના ક્ષેત્ર સુધી પહોળી હતી. તેમાં ઊંડા રિંગથી, ઊંચા ગોહલ જેવા, પાતાળ તરફ જતા માર્ગ પર વળાંકવાળી, ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતી હતી. આ બધાથી, દસગણિત ઊંચાઈએ, આકાશ ચાર દિશામાં, ગોહલના સમૂહથી ભયજનક હતું. આકાશમાં, અર્ધ સુકાયા નિલકમળોની માળા, અંધકારના રૂપમાં, વિવિધ રત્નમય શિખરો, શાલ, કમળ અને જલકમળોથી શોભિત હતી. લોકાલોક પર્વતના વિશાળ પરિઘથી ઘેરાયેલું, જેના ઊંચા શિખર ત્રણ લોકના ભાગ્યના વાળ જેવા વણાયેલા હતા. આ બધાથી પર, દસગણિત વિશાળ, ‘અજ્ઞાત પ્રાણીઓના વિહાર’ નામનું વન છે, જે સર્વનું રક્ષણ કરે છે. એ બધાથી પર, દસગણિત વિશાળ, શૂદ્ધ પાણી જેવું, આકાશમાં સર્વ દિશામાં ફેલાયેલું છે. એ બધાથી પર, દસગણિત વિશાળ, જ્વલંત અગ્નિના સમૂહથી ઘેરાયેલું, જે મેરુ અને અન્ય પર્વતોને પણ પીગળી શકે છે. એ બધાથી પર, દસગણિત વિશાળ, અચળ મેરુ અને અન્યને પણ ઘાસ અથવા ધૂળ જેવું હલાવી શકે છે. ચારેય બાજુથી પવનથી ઘેરાયેલું છે, જે પર્વતોને ફાટાડી શકે અને અગ્નિ ઉઠાવી શકે, પણ પોતાની શૂન્યતા કારણે મૌન રહે છે. એ બધાથી પર, દસગણિત વિશાળ, ચારેય બાજુથી શૂન્ય અને એકરૂપ આકાશથી ઘેરાયેલું છે. પછી, સો યોજનના વિસ્તારથી, ઘન અને દૃઢ, બ્રહ્માંડના અંશથી આવરાયેલું, સોનાની સૂર્યમય શિખરથી શોભિત છે. આ રીતે, મહાસાગર, મહાપર્વત, દિશાના રક્ષક, દેવ શહેરો, આકાશ અને પૃથ્વીથી રચાયેલ જગતને જોઈ, તેણીએ પૃથ્વી પર પોતાના ઘરનું કક્ષ જોઈ. પછી, બે સિદ્ધ સ્ત્રીઓએ પોતાનું ઘર જોયું, જે દુનિયા માટે અદૃશ્ય, બ્રહ્મનનું સ્થાન હતું. ત્યાં ચિંતિત સેવકો, સ્ત્રીઓના મુખ પર આંસુ, ઘર અતિશય બગડેલ, સુકાયેલા કમળ જેવી સ્થિતિ હતી. એ ઘર, ઉત્સવો વિહોણું શહેર, અગસ્ત્યના પ્રભાવ પછીનો મહાસાગર, ઉનાળે બળી ગયેલું બગીચું, વીજળીથી ઝડપાયેલી વૃક્ષ જેવું લાગતું હતું. પવનથી ફાટેલો વાદળ, તુષારથી બળી ગયેલું કમળ, ઓઈલ ઓછું દીવો, જોનારને દુઃખ આપતું હતું. માલિકના વિયોગથી, એ ઘર વૃદ્ધ વૃક્ષોના જંગલ જેવું, મૃત્યુના નજીકના મુખની કાંતિથી સુકાયેલા પાંદડા, વરસાદના વિમુખ પ્રદેશ, ધૂળથી ઢંકાયેલું હતું. પછી, શુદ્ધ જ્ઞાનના લાંબા અભ્યાસથી, એ સુંદર સ્ત્રી સાચા સંકલ્પ અને ઈચ્છાથી, દેવી જેવી બની. તેણે વિચાર્યું, ‘મારા સગાઓ મને સામાન્ય સ્ત્રી રૂપે જોઈ શકે.’ પછી, ઘરે રહેલા લોકો એ બંને સ્ત્રીઓને જોઈ, જેમ લક્ષ્મી અને ગૌરી તેજસ્વી ગૃહમાં સાથે ઝળહળે છે. માથેથી પગ સુધી, વિવિધ સુગંધિત, તાજા માળાથી શોભિત, વસંતની દેવીની ખુશીથી ભરેલા વન જેવા હતાં. તેમણે સમગ્ર ઔષધિ વનને અમૃતથી ભર્યું, ઠંડક, આનંદ અને આરામ આપ્યું, જેમ બે ચાંદ્રમા ઉગે. લાંબા, લહેરાતા, વેલ જેવા વાળ અને ચંચલ આંખોથી, તેમણે ચમેલી અને નિલકમળના ગુચ્છો વિખેર્યા. તેમના શરીરની કાંતિ, ગળેલા સોનાથી ભરેલી નદીઓ જેવી વહેતી, વનને સોનામાં ફેરવી દીધું. કુદરતી કળા અને રમણીયતા સાથે, લક્ષ્મીનું રૂપ પોતાના સૌંદર્યના સાગરમાં તરંગિત થયું. વેલ જેવી ચાલતી બાહું અને લાલ ઝળહળતા હાથથી, તેમણે ઈચ્છાપૂર્ણ વૃક્ષોની નવી સોનાની વન scatter કરી. કુમળા ફૂલ અને તાજા પાંદડા જેવા, જમીનથી અસ્પર્શિત, blooming કમળની માળા જેવા, પગથી ફરી ચાલ્યા. તેમના દૃષ્ટિ અમૃતથી, સુકાયેલા પામ અને તમાલા વૃક્ષોમાં નવા કળા ફૂટ્યા, જેમ ચાંદની કાંતિ ઓછી થઈ હોય. ‘વનદેવીને નમસ્કાર’ કહી, ફૂલો અર્પણ કરીને, જયેષ્ઠ શર્મા પોતાના પરિવાર સાથે વિદાય થયા. ફૂલોની અર્પણ વનદેવીના પગે મૂકી, જેમ કમળપાંદના તળાવ પર હિમની ઝાપટ પડે. ‘વનદેવી વિજયી રહે, જે અમારા દુઃખ દૂર કરવા આવી છે; શ્રેષ્ઠ લોકોના કાર્ય મુખ્યત્વે અન્યની રક્ષા માટે હોય છે.’ દેવીઓએ બ્રાહ્મણ દંપતી પર પ્રેમ કર્યો, જે પોતાના વંશના સ્તંભ, મહેમાનગતિના ધરી, દ્વિજ સમુદાયના આધાર હતા. ‘આજે, અમારા માતાપિતા, પુત્ર, પશુ અને સગાઓ સાથે ઘર છોડી સ્વર્ગ ગયા છે; હવે ત્રણ લોક અમારા માટે ખાલી છે.’ વૃક્ષ પર બેઠેલા પક્ષીઓ, દરેક ક્ષણે વિખેરાય છે; ખાલી ઘરમાં, મૃત્યુ માટે શોક કરતા, મીઠી અવાજે વિલાપ કરે છે. પર્વત, ગોહલમાંથી ઉદભવેલા ગૂંચવાયેલા ગૂંજી રહેલા અવાજથી, અને ઝરણાની જેમ વહેતા ઘણાં આંસુથી, રડતો છે. ઝરણાઓ, તેમના વસ્ત્રો છૂટેલા અને ઉર ખોલેલા, પડતી વખતે રડતી, ગરમ ઉચ્છ્વાસથી વિખેરાયેલી, અને સર્વ દિશામાં દયનિય રીતે ભટકી રહી છે. આ રીતે, એ દૃશ્ય, એ અનુભૂતિઓ, અને એ દૈવી ઉપસ્થિતિથી, સમગ્ર જગત, ઘર અને વન, એક અનોખી, દિવ્ય અને કરુણ વાતાવરણમાં ઝળહળતું હતું.