જ્યાંકાંયે નદીઓ જેવી રેખાઓ, ડાળીઓ અને ઓસની બિંદુઓ ફેલાઈ હતી, ત્યાં રાત્રે માખીઓ ભમતી હતી અને મચ્છર જેવા અણગણ્ય જીવોનું ઝુંડ એ સ્થાનને ભરતું હતું. એ જગ્યા અંદરના તંતુઓના સમૂહોથી ગૂંચવાયેલી, દેવતાઓ દ્વારા બનાવાયેલા છિદ્રોથી આવૃત, અને પાણીની ધારો દ્વારા વહેતી, દિવસના પ્રકાશથી તેજસ્વી હતી. એ સ્થાને રસથી ભીંજાયેલું માળખું, આકાશમાં હંસો વિહરતા, રાત્રિના સંકોચનનું પાત્ર, અને પાતાળના કાદવમાં ડૂબેલા ફણીઓના સ્વામી સમાન કમળના તંતુઓથી શોભિત હતું. ક્યારેક એ વિશાળ વિસ્તાર મહાસાગર સુધી હલાવી દેતો, દિશાઓને દોળાવી દેતો; નીચે તો એ અનંત દૈત્યો અને દાનવો માટે કાંટો સમાન હતો, જે ફણીઓ વચ્ચે વસતા. એનું હૃદય, મહાબીજ, દૈત્ય-ઘાવના કુમળા વેલથી આવૃત હતું, જે બીજનો સ્ત્રોત અને મિલનથી આનંદ પામતું, અને પર્વતપતિ પૃથ્વી સુધી વ્યાપેલું હતું. ત્યાં વિશાળ પ્રદેશ, જે જંબુદ્વીપ તરીકે પ્રખ્યાત છે, એના મધ્યસ્થ પરિકર, નદીઓ તંતુરૂપે, અને શહેરો-ગામો પુષ્પકેસર સમાન છે. એ સાત સુંદર, ઉંચા કુળ-પર્વતોના બીજોથી શોભાયમાન છે, અને એના આકાશને મહાન મધ્યસ્થ બીજ, એટલે કે હૃદયસ્થ મેરુ પર્વત સ્પર્શે છે. આ પ્રદેશ તળાવો, હિમકણો, જંગલો અને જંગલી પ્રાણીઓના ગોળથી ભરપૂર છે; અને એના પોતાના કિરણમંડળમાં વાદળ સમાન અનેક માનવો વસે છે. એ ભૂમિ, જે અનેક યોજનમાં ફેલાયેલી છે, ચારે બાજુથી સમુદ્ર, માખીઓના ઝુંડ અને શાંત દિશાઓથી ઘેરાયેલી છે. એ આઠ દિશાના કમળપાંખડીઓ પર આરામ પામે છે, કમળ અને માખીઓના ગુંજનથી ગુંજતી, અને નવ ભાઈ-રાજાઓ દ્વારા નવ ભાગમાં વિભાજિત છે. લાખ યોજન જેટલી વિસ્તૃત, ધૂળના કણોથી ભરેલી, અનેક પ્રદેશોની વ્યવસ્થાથી સ્થિર અને ઓસથી ભીની છે. એ દ્વીપની બહાર, એના દ્વિગણિત કદનો મીઠા પાણીનો સમુદ્ર એક વળાંકી ગયેલા હાથની જેમ ઘેરીને છે. એથી આગળ, ફરીથી દ્વિગણિત કદમાં, શાકદ્વીપનું કંગણાકાર જળમંડળ ફેલાયલું છે, જે જગતની વેલ સમાન વિસ્તરે છે. પછી, એથી પણ દ્વિગણિત કદમાં, એ તાજા, ઠંડા દૂધના મહાસાગરથી ઘેરાયેલું છે. એથી આગળ, ફરી દ્વિગણિત કદમાં, અનેક જાતિના લોકોથી શોભાયમાન કુશદ્વીપનો મંડળ છે. એથી આગળ, દહીંના મહાસાગરથી ઘેરાયેલ, જે હંમેશા દેવસમૂહને પોષે છે. ત્યારબાદ, સમાન કદના ક્રૌંચદ્વીપના વર્તુળથી ઘેરાયેલું છે, જે ખાટખડાથી નવા રાજધાની સમાન છે. પછી, સમાન કદના ઘી-મહાસાગરથી ઘેરાયેલું છે, અને એથી આગળ અમરઓથી ભરેલ શાલમલિદ્વીપનો વર્તુળ છે. ત્યારબાદ, દેવોના મહાસાગરથી ઘેરાયેલું, જે ફૂલો જેટલું સફેદ છે અને શેષના શરીરથી શોભાયમાન છે, જાણે હરિનું રૂપ ધારણ કર્યું હોય. પછી, સમાન કદના ગોમેદક દ્વીપ અને ખાંડના વર્તુળથી ઘેરાયેલું છે, જે હિમાલય જેવી શુદ્ધતા ધરાવે છે. પછી, પુષ્કરદ્વીપના દ્વિગણિત કદના વર્તુળ અને પછી મધુર જળના સમાન કદના મહાસાગરથી ઘેરાયેલું છે. આ સાત મહાસાગરોના વર્તુળોમાં, દક્ષિણપશ્ચિમ દિશામાં, તે પાણીમાં બળતણ જેવી અગ્નિની જ્વાળાથી ચમકતું હતું. પછી, દસ કરોડ યોજન જેટલી વિશાળતા ધરાવતું, તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી અને વક્ર, દેવો માટે ભોગ્ય હતું. આ રીતે, સાત મહાસાગર-દ્વીપ અને સોનાની ધરા પ્રમાણે, એ પછી નીચે દસગણા પાટાળ સુધી વિસ્તરે છે. તેમાં ઊંડાણપૂર્વક દટાયેલા વર્તુળો, ઊંચા અને ગુફાઓના સમૂહ જેવી રચના, પાટાળ તરફ વળાંક લેતી, ભયજનક સ્વરૂપ ધરાવે છે. આ બધાથી, પછી દસગણા ઊંચે, આકાશ ચારેય દિશાઓ સાથે, ગુફાઓના સમૂહથી ભયાનક છે. એની વણઝરાળ વાદળી કમળોની માળા, અડધા સુકાઈ ગયેલી અને અંધકારરૂપ, વિવિધ રત્નમય શિખરો, શેતફૂલો, કમળો અને જળકમળોથી શોભાયમાન છે. એ લોકાલોક પર્વતમાળા દ્વારા ઘેરાયેલું છે, જેના ઊંચા શિખરો ત્રણેય લોકના ભાગ્યની વાળ જેવી વણાયેલા છે. આ બધાની બહાર, દસગણા વિશાળ, અજાણ્યા જીવોના વન છે, જે સર્વનું રક્ષણ કરે છે. એ પછી, દસગણા વિશાળ, ચારે બાજુએ ફેલાયેલું, જાણે શુદ્ધ જળ આકાશમાં વ્યાપે છે. આ બધાની બહાર, દસગણા વિશાળ, ધધકતા અગ્નિના સમૂહથી આવૃત, જે મેરુ અને અન્ય પર્વતોને પણ ઓગાળી શકે છે. એ પછી, દસગણા વિશાળ, મેરુ અને અન્ય અડગ પર્વતોને પણ ઘાસના તણખલા કે ધૂળ જેવી આસાનીથી હલાવી શકે છે. આ બધાની આસપાસ વાયુથી ઘેરાયેલું છે, જે પર્વતોને વિખેરી શકે અને અગ્નિને વહન કરી શકે છતાં, પોતાની શૂન્યતાથી શાંત રહે છે. એ પછી, દસગણા વિશાળ, ચારે બાજુથી આકાશથી ઘેરાયેલું છે, જે શૂન્ય અને એકરૂપ છે. પછી, સો યોજન જેટલું ઘન અને દૃઢ, બ્રહ્માંડના ખંડથી આવૃત, સોનાના સૂર્યકિરણથી શોભાયમાન છે. આ રીતે, સમુદ્ર, મહાપર્વતો, દિશાપાલો, દેવનગરો, આકાશ અને પૃથ્વીથી રચાયેલ જગતને જોયા પછી, તેણીએ પૃથ્વી પર પોતાના ઘરના મંડપને જોયું. ત્યાં, બે સિદ્ધા સ્ત્રીઓએ પોતાનું ઘર જોયું, જે જગતથી અદૃશ્ય બ્રહ્મપદનું મંડપ હતું. એમાં ચિંતિત દાસીઓથી ભરેલું, સ્ત્રીઓના ચહેરા આંસુથી ભીંજાયેલા, અને ઘરની રચના મોટાભાગે ખંડિત, જાણે સુકાઈ ગયેલી પાંખડીઓવાળું કમળ હતું. એ ઘર જાણે ઉત્સવો વિહોણું શહેર, અગસ્ત્યના પ્રભાવ પછીનો મહાસાગર, ઉનાળામાં સુકાઈ ગયેલું બાગ, કે વીજળીથી તૂટી ગયેલું વૃક્ષ હતું. તે જાણે પવનથી ફાટેલું વાદળ, તડકાથી બળી ગયેલું કમળ, ઓઈલ ઓછું પડતું દીપક હતું, અને તેને જોવા વાળાને દુઃખ પહોંચાડતું હતું.