આ સ્થળ અજાયબીઓથી ભરેલું હતું—તેમાં પવનના ખભા પર વહેતી નદીઓનું જાળ બેસાડેલું હતું, અને દિવ્ય સંતાનો આશ્ચર્ય જોવા ઉત્સુકતાથી ફરી રહ્યા હતા. ક્યારેક ત્યાં વીજળી, ચક્ર, ભાલા, તલવાર અને અન્ય શસ્ત્ર ધારણ કરનારાઓમાં સંશયની લહેર ફરી વળતી; તો ક્યારેક તુંબુરુ અને નારદના સંગીતથી મંદિરો ગુંજી ઉઠતાં. કેટલાક સ્થળે, ઘનઘોર મેઘોના વિશાળ સમૂહો આકાશમાં એકઠા થયેલા, જેમ કે યુગાંતની જળરાશિ, વિવિધ આકારોથી શોભિત અને મૌન, જાણે મૂંગા હોય એમ. ક્યાંક પહાડ પર વસતા પક્ષીઓના પાંખ જેવી કાળી સુંદર વાદળો હતી; તો ક્યાંક સૂર્યપ્રકાશની ઝરતી સોનાળી ઝાંખીથી વાદળો તેજસ્વી લાગતાં. બીજી બાજુ, ચંદ્રપ્રભાથી શોભિત વાદળો શીતલ પ્રકાશ વરસાવે; તો ક્યાંક વાદળોના મહાસાગર નિઃશબ્દ, જાણે ખાલીપાનું જાળ પથરાયું હોય. ક્યાંક પવન ખેતરના ઘાસ પર ફરીને તેને હરિયાળો બનાવતો; બીજી બાજુ, વાદળોની ચમકતી સપાટીઓ પાંદડાંની ગૂંચવણથી ઝગમગતી. ક્યાંક પવનથી ઉડેલી ધૂળથી વાતાવરણ સૂકું, જાણે મેરુ પર્વતની ખીણ હોય; તો ક્યાંક આકાશ દેવલોકના મહેલોના તેજ અને અપ્સરાઓની સુંદરતાથી શોભિત. કેટલાક ભાગમાં આકાશ ખાલી, માતાઓના ઉગ્ર નૃત્યથી ઘેરાયેલું; તો ક્યાંક મહાન યોગીઓના ગર્જનાથી ગુંજતું. ક્યાંક ઋષિઓ શાંતિથી ધ્યાનમગ્ન, કલ્યાણપ્રિય મનુષ્યોને આનંદ આપતા. બીજી બાજુ, કિનર, ગંધર્વ અને દેવીઓના સંગીતના સમૂહો ગુંજતા; તો ક્યાંક દેવતાઓ પોતાના શહેરોમાં વિહાર કરતા. ક્યાંક શહેરોના દ્વાર બંધ, ક્યાંક મહાનગરીઓ ઘેરી લેવાયેલી; બીજે, માયાથી સર્જાયેલી નગરીઓ અને ક્યાંક હજી ઉભી ન થયેલી વસાહતો. ક્યાંક ચંદ્ર ચરતો એવાં સરોવરો, ક્યાંક શાંત જળવાળાં તળાવ; ક્યાંક સિદ્ધોનું મંડળ, તો ક્યાંક ચંદ્રે હમણાં જ ઉગમાણ કર્યું હોય. ક્યાંક સૂર્યોદયની તેજસ્વિતા, ક્યાંક રાત્રિનો અંધકાર; ક્યાંક સંધ્યાકાળના રંગો, તો ક્યાંક ધૂંધથી ધૂંધળું આકાશ. ક્યાંક દેવલોકના મહેલોથી આકાશ સફેદ, ક્યાંક વાદળો વરસાદ વરસાવે; ક્યાંક આકાશ જાણે પૃથ્વી સમાન, વિશ્વોને આરામ આપતું. કેટલાક ભાગમાં દેવો અને દૈત્યોએ ઉપર-નીચે ચપળ ગતિથી ગમન કર્યું; તો ક્યાંક તેઓ દિશાઓમાં—પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર, દક્ષિણ—પ્રવાસ કરી રહ્યા હતા. ક્યાંક ધૂંધથી ઢંકાયેલા વિસ્તારને સેંકડો યોજન પસાર કરવું મુશ્કેલ, તો ક્યાંક અવિનાશી અંધકારથી ભરેલું આકાશ. ક્યાંક સૂર્ય કે અગ્નિ સમાન અક્ષય તેજ, તો ક્યાંક હિમાલયની ગર્ભમાં ચંદ્ર અને અન્ય ગ્રહોના નિવાસમાં જેવી ઠંડી. ક્યાંક ઇચ્છાપૂર્તિ વૃક્ષોના વિશાળ વનો ઊંચા શહેરો પર નૃત્ય કરે, તો ક્યાંક દૈત્યોના પરાજયથી દેવલોકના શહેરો આકાશમાંથી પડતાં. ક્યાંક દૈવી વિમાનોના અવતરણથી અગ્નિના ચિહ્નો આકાશમાં દેખાય; તો ક્યાંક સેંકડો ધૂમકેતુઓના અથડામણથી આકાશ ઉથલપાથલ. ક્યાંક શુભ ગ્રહોના સમૂહે આકાશને ઘેરી લીધું, તો ક્યાંક અંધકારથી ઢંકાયેલું, તો બીજે દિવસે જેમ તેજસ્વી. ક્યાંક ઘનઘોર વાદળો ગર્જે છે, તો ક્યાંક મૌન વાદળો ધીમે ધીમે વહે છે; ક્યાંક પવન સફેદ વાદળના ટુકડાં ફૂલના સમૂહ જેવાં ઉડાડે છે. ક્યાંક આકાશ સંપૂર્ણ ખાલી, નિર્મળ અને શાંતિથી ભરપૂર, જાણે જ્ઞાનવાનના હૃદય જેવું. ક્યાંક તોતા અને દેડકાંઓના ટોળા ગળામાંથી અવાજ કરે છે; તો ક્યાંક આકાશમાં રહેવાવાળાઓનું ક્ષેત્ર તારાઓથી શોભાયમાન છે. બીજી બાજુ, સોનાની કલગીવાળા મોર અને બીજા પક્ષીઓ, વિદ્યા ધરાઓમાં દેવીઓના વાહન અને આરામસ્થાન બને છે. ક્યાંક વાદળોમાં મોરના ગોળ નૃત્ય કરે છે; તો ક્યાંક જમીન અગ્નિ-તોતાવાળાં ટોળાવાળાં ઘાસના મેદાન જેવું કાળી દેખાય છે. ક્યાંક વાદળો યમરાજના મહિમાવાન ભેસના વાહન બને છે; તો ક્યાંક કાળા વાદળ ઘોડાઓએ ઘાસ સમજીને ભક્ષી લીધાં. ક્યાંક દેવતાઓના શહેરોથી, ક્યાંક દૈત્યોના શહેરોથી ભરેલું; કેટલાક શહેરો એકબીજાથી અપ્રાપ્ય, તો કેટલાક સંકડી ગલીઓથી છિદ્રિત. ક્યાંક ભૈરવના ભયાનક નૃત્યથી આકાશ પર્વત જેવા કુળોથી ઝગમગતું; તો ક્યાંક ગંધર્વ નગરોમાં અપ્સરાઓના સમૂહોથી ભરી ગયું. ક્યાંક હજારો વૃક્ષો પર્વતોના કંપનથી પડી જતાં સમુદ્ર સુકાઈ ગયો; તો ક્યાંક માયાથી સર્જાયેલા આકાશ-કમળના જળથી ઠંડક પ્રસરી. ક્યાંક પર્વતોના પાંખો સાથે પર્વતાધિપતિ વિનાયક સાથે નૃત્ય કરે છે; તો ક્યાંક પવનના જોરથી પર્વતો ઊંચે ઉછળેલા. ક્યાંક પવન ચાંદનીની ઝરમરવાટથી ભીંજાયેલો, ઠંડો અને આનંદદાયક; તો ક્યાંક જળ, વૃક્ષો અને પર્વતો અગ્નિથી દગ્ધ. ક્યાંક સંપૂર્ણ નિઃશબ્દતા, પવનનો પણ અણશબ્દ નહીં; તો ક્યાંક સૂર્યોદય પર્વત જેટલી જ્વાળાવાળો. ક્યાંક ઘનઘોર વરસાદી વાદળોની ગર્જના વર્ષાને ઉલ્લાસિત કરે છે; તો ક્યાંક દેવ-દૈત્યના યુદ્ધના કારણે માર્ગ અવરોધાયેલો. ક્યાંક આકાશ-હંસો મીઠા અવાજે બોલાવી લાવવામાં આવે છે; તો ક્યાંક પવન મન્દાકિનીના કાંઠે કમળોની લૂંટ કરે છે. ગંગાદી નદીઓ અને દેહધારી જીવોની હાજરીથી, અંદર ખીણોમાં માછલીઓ, શંકુ, મગર વગેરે ઉછળતા ભરે છે. ક્યાંક પાતાળ સમાન ઊંડાણ, પૃથ્વીથી પડેલી છાંયાથી કે કાગડાની ખીણ જેવી અંધકારમય જગ્યા છે; તો ક્યાંક ચંદ્ર અને સૂર્યના મંડળો પણ ગળી જાય છે. બીજી બાજુ, સ્વર્ગીય પવનથી હલનચલન પામતા ફૂલોના જંગલ છે, જ્યાં અપ્સરાઓ ઉપર પડતાં ફૂલ અને હિમવર્ષાથી ચકિત થાય છે. અંજીર વૃક્ષોની ખીણમાંથી પસાર થતી, મચ્છર અને જીવજંતુઓથી ભરેલી અને ત્રણેય લોકના જીવોથી વ્યાપ્ત, તે ઉત્તમ સ્ત્રી એ બધું પાર કરી, આકાશ છોડીને ફરી પૃથ્વી પર ઉતરવાની તૈયારી કરે છે. જ્યારે આ બે સ્ત્રીઓ આકાશમાંથી પર્વતોના ગામ તરફ ઉતરવા લાગી, તેમનું મન અને જ્ઞાન એકાગ્ર હતું, ત્યારે તેમણે નીચે પૃથ્વી નિહાળી. તેમણે એક પુરુષના હૃદયના કમળને જોયું, જે બ્રહ્માંડ જેટલું વિશાળ હતું, આઠ પાંખડીઓ દિશાઓ તરફ ફેલાયેલી, પર્વત જેવાં રેશમોથી ભરેલું અને પોતાના આનંદથી શોભિત હતું.