తైత్తిరీయోపనిషద్

అన్నం న పరిచక్షీత । తద్వ్రతమ్ । ఆపో వా అన్నమ్ । జ్యోతిరన్నాదమ్ । అప్సు జ్యోతిః ప్రతిష్ఠితమ్ । జ్యోతిష్యాపః ప్రతిష్ఠితాః । తదేతదన్నమన్నే ప్రతిష్ఠితమ్ । స య ఏతదన్నమన్నే ప్రతిష్ఠితం వేద ప్రతితిష్ఠతి । అన్నవానన్నాదో భవతి । మహాన్భవతి ప్రజయా పశుభిర్బ్రహ్మవర్చసేన మహాన్ కీర్త్యా

అన్నాన్ని ఎప్పుడూ తిరస్కరించకూడదు — ఇదే వ్రతం. నిజంగా, నీరే అన్నం; జ్యోతియే అన్నాన్ని తినేవాడు. నీటిలో జ్యోతి స్థిరంగా ఉంది; జ్యోతిలో నీరు స్థిరంగా ఉంది. ఈ విధంగా అన్నం అన్నంలోనే స్థిరంగా ఉంది. ఎవరు దీనిని తెలుసుకుంటారో వారు స్థిరంగా నిలుస్తారు; వారికి అన్నం సమృద్ధిగా ఉంటుంది, అన్నాన్ని తినేవారవుతారు; సంతానం, పశువులు, బ్రహ్మతేజస్సు, మహత్తరమైన కీర్తి కలిగి గొప్పవారవుతారు.

అన్నం బహు కుర్వీత । తద్వ్రతమ్ । పృథివీ వా అన్నమ్ । ఆకాశోఽన్నాదః । పృథివ్యామాకాశః ప్రతిష్ఠితః । ఆకాశే పృథివీ ప్రతిష్ఠితా । తదేతదన్నమన్నే ప్రతిష్ఠితమ్ । స య ఏతదన్నమన్నే ప్రతిష్ఠితం వేద ప్రతితిష్ఠతి । అన్నవానన్నాదో భవతి । మహాన్భవతి ప్రజయా పశుభిర్బ్రహ్మవర్చసేన మహాన్కీర్త్యా

అన్నాన్ని ఎక్కువగా తయారు చేయాలి — ఇదే వ్రతం. నిజంగా, భూమియే అన్నం; ఆకాశమే అన్నాన్ని తినేవాడు. భూమిలో ఆకాశం స్థిరంగా ఉంది; ఆకాశంలో భూమి స్థిరంగా ఉంది. ఈ విధంగా అన్నం అన్నంలోనే స్థిరంగా ఉంది. ఎవరు దీనిని తెలుసుకుంటారో వారు స్థిరంగా నిలుస్తారు; వారికి అన్నం సమృద్ధిగా ఉంటుంది, అన్నాన్ని తినేవారవుతారు; సంతానం, పశువులు, బ్రహ్మతేజస్సు, మహత్తరమైన కీర్తి కలిగి గొప్పవారవుతారు.

న కఞ్చన వసతౌ ప్రత్యాచక్షీత । తద్వ్రతమ్ । తస్మాద్యయా కయా చ విధయా బహ్వన్నం ప్రాప్నుయాత్ । అరాధ్యస్మా అన్నమిత్యాచక్షతే । ఏతద్వై ముఖతోఽన్నఁరాద్ధమ్ । ముఖతోఽస్మా అన్నఁరాధ్యతే । ఏతద్వై మధ్యతోఽన్నఁరాద్ధమ్ । మధ్యతోఽస్మా అన్నఁరాధ్యతే । ఏదద్వా అన్తతోఽన్నఁరాద్ధమ్ । అన్తతోఽస్మా అన్నఁరాధ్యతే

ఎవరైనా ఆశ్రయం కోరితే వారిని తిరస్కరించకూడదు — ఇదే వ్రతం. అందుకే, ఎలాగైనా ఎక్కువ అన్నాన్ని సంపాదించగలిగితే, 'అతని దగ్గర అన్నం దొరుకుతుంది' అని అంటారు. ఇది నోటివద్ద నుంచి లభించిన అన్నం; నోటివద్ద నుంచి అతని దగ్గర అన్నాన్ని కోరుతారు. ఇది మధ్య భాగం నుంచి లభించిన అన్నం; మధ్య భాగం నుంచి కూడా అతని దగ్గర అన్నాన్ని కోరుతారు. ఇది చివరి భాగం నుంచి లభించిన అన్నం; చివరి భాగం నుంచి కూడా అతని దగ్గర అన్నాన్ని కోరుతారు.

తథా పృథివ్యాకాశోపాసకస్య వసతౌ వసతినిమిత్తం కంచన కంచిదపి న ప్రత్యాచక్షీత, వసత్యర్థమాగతం న నివారయేదిత్యర్థః। వాసే చ దత్తే అవశ్యం హి అశనం దాతవ్యమ్। తస్మాద్యయా కయా చ విధయా యేన కేన చ ప్రకారేణ బహ్వన్నం ప్రాప్నుయాత్ బహ్వన్నసంగ్రహం కుర్యాదిత్యర్థః। యస్మాదన్నవన్తో విద్వాంసః అభ్యాగతాయ అన్నార్థినే అరాధి సంసిద్ధమ్ అస్మై అన్నమ్ ఇత్యాచక్షతే, న నాస్తీతి ప్రత్యాఖ్యానం కుర్వన్తి, తస్మాచ్చ హేతోః బహ్వన్నం ప్రాప్నుయాదితి పూర్వేణ సంబన్ధః। అపి చ అన్నదానస్య మాహాత్మ్యముచ్యతే -- యథా యత్కాలం ప్రయచ్ఛత్యన్నమ్, తథా తత్కాలమేవ ప్రత్యుపనమతే। కథమితి తదేతదాహ -- ఏతద్వై అన్నం ముఖతః ముఖ్యే ప్రథమే వయసి ముఖ్యయా వా వృత్త్యా పూజాపురఃసరమభ్యాగతాయాన్నార్థినే రాద్ధం సంసిద్ధం ప్రయచ్ఛతీతి వాక్యశేషః। తస్య కిం ఫలం స్యాదితి, ఉచ్యతే -- ముఖతః పూర్వే వయసి ముఖ్యయా వా వృత్త్యా అస్మై అన్నదాయ అన్నం రాధ్యతే; యథాదత్తముపతిష్ఠత ఇత్యర్థః। ఏవం మధ్యతో మధ్యమే వయసి మధ్యమేన చ ఉపచారేణ; తథా అన్తతః అన్తే వయసి జఘన్యేన చ ఉపచారేణ పరిభవేన తథైవాస్మై రాధ్యతే సంసిధ్యత్యన్నమ్।। య ఏవం వేద । క్షేమ ఇతి వాచి । యోగక్షేమ ఇతి ప్రాణాపానయోః । కర్మేతి హస్తయోః । గతిరితి పాదయోః । విముక్తిరితి పాయౌ । ఇతి మానుషీః సమాజ్ఞాః । అథ దైవీః । తృప్తిరితి వృష్టౌ । బలమితి విద్యుతి

భూమి, ఆకాశాన్ని ధ్యానం చేసే వారికి ఆశ్రయం కోసం వచ్చినవారిని ఎప్పుడూ తిరస్కరించకూడదు. ఆశ్రయం ఇచ్చినప్పుడు తప్పకుండా అన్నం కూడా ఇవ్వాలి. అందుకే, ఎలాగైనా ఎక్కువ అన్నాన్ని సంపాదించాలి. అన్నం ఉన్న జ్ఞానులు, అన్నం కోసం వచ్చిన అతిథికి 'అతనికి అన్నం సిద్ధంగా ఉంది' అని అంటారు, 'లేదు' అని ఎప్పుడూ చెప్పరు. అందుకే ఎక్కువ అన్నాన్ని సంపాదించాలి. అన్నదాన మహిమను కూడా వివరించారు — ఎప్పుడు అన్నం ఇస్తే, అదే సమయంలో మనకు తిరిగి వస్తుంది. నోటివద్ద, మధ్యలో, చివరిలో — ఏ వయస్సులో, ఏ స్థితిలో ఇచ్చినా, అదే విధంగా మనకు ఫలితం లభిస్తుంది. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో — వాక్కులో క్షేమం ఉంది; ప్రాణాలలో యోగక్షేమం ఉంది; చేతుల్లో కర్మ ఉంది; కాళ్లలో నడక ఉంది; పాయువులో విముక్తి ఉంది — ఇవే మానవ లక్షణాలు. ఇప్పుడు దైవ లక్షణాలు: వర్షంలో తృప్తి ఉంది; మెరుపులో బలం ఉంది.

య ఏవం వేద య ఏవమన్నస్య యథోక్తం మాహాత్మ్యం వేద తద్దానస్య చ ఫలమ్, తస్య యథోక్తం ఫలముపనమతే। ఇదానీం బ్రాహ్మణ ఉపాసనప్రకారః ఉచ్యతే -- క్షేమ ఇతి వాచి। క్షేమో నామ ఉపాత్తపరిరక్షణమ్। బ్రాహ్మ వాచి క్షేమరూపేణ ప్రతిష్ఠితమిత్యుపాస్యమ్। యోగక్షేమ ఇతి, యోగః అనుపాత్తస్యోపాదానమ్। తౌ హి యోగక్షేమౌ ప్రాణపానయోః బలవతోః సతోర్భవతః యద్యపి, తథాపి న ప్రాణాపాననిమిత్తావేవ; కిం తర్హి, బ్రాహ్మనిమిత్తౌ। తస్మాద్బ్రాహ్మ యోగక్షేమాత్మనా ప్రాణాపానయోః ప్రతిష్ఠితమిత్యుపాస్యమ్। ఏవముత్తరేష్వన్యేషు తేన తేన ఆత్మనా బ్రాహ్మైవోపాస్యమ్। కర్మణో బ్రాహ్మనిర్వత్ర్యత్వాత్ హస్తయోః కర్మాత్మనా బ్రాహ్మ ప్రతిష్ఠితమిత్యుపాస్యమ్। గతిరితి పాదయోః। విముక్తిరితి పాయౌ। ఇత్యేతా మానుషీః మనుష్యేషు భవా మానుష్యాః సమాజ్ఞాః, ఆధ్యాత్మిక్యః సమాజ్ఞా జ్ఞానాని విజ్ఞానాన్యుపాసనానీత్యర్థః। అథ అనన్తరం దైవీః దైవ్యః దేవేషు భవాః సమాజ్ఞా ఉచ్యన్తే। తృప్తిరితి వృష్టౌ। వృష్టేరన్నాదిద్వారేణ తృప్తిహేతుత్వాద్బ్రాహ్మైవ తృప్త్యాత్మనా వృష్టౌ వ్యవస్థితమిత్యుపాస్యమ్; తథా అన్యేషు తేన తేనాత్మనా బ్రాహ్మైవోపాస్యమ్। తథా బలరూపేణ విద్యుతి।। యశ ఇతి పశుషు । జ్యోతిరితి నక్షత్రేషు । ప్రజాతిరమృతమానన్ద ఇత్యుపస్థే । సర్వమిత్యాకాశే । తత్ప్రతిష్ఠేత్యుపాసీత । ప్రతిష్ఠావాన్ భవతి । తన్మహ ఇత్యుపాసీత । మహాన్భవతి । తన్మన ఇత్యుపాసీత । మానవాన్భవతి

ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, అన్నం గొప్పదనం, దాన ఫలితాన్ని తెలుసుకుంటారో, వారికి అదే ఫలితం లభిస్తుంది. ఇప్పుడు బ్రాహ్మణుడి ధ్యాన విధానం: వాక్కులో క్షేమం — అంటే సంపాదించినదాన్ని కాపాడటం; బ్రహ్మాన్ని వాక్కులో క్షేమంగా ధ్యానించాలి. ప్రాణాలలో యోగక్షేమం — అంటే సంపాదించడమూ, కాపాడడమూ; ఇవి బ్రహ్మంగా ధ్యానించాలి. చేతుల్లో కర్మ, కాళ్లలో నడక, పాయువులో విముక్తి — ఇవే మానవ లక్షణాలు, అంతర్గత జ్ఞాన ధ్యానాలు. ఇప్పుడు దైవ లక్షణాలు: వర్షంలో తృప్తి — వర్షం వల్ల అన్నం, తృప్తి కలుగుతుంది; బ్రహ్మాన్ని తృప్తిగా ధ్యానించాలి. అలాగే మెరుపులో బలం. పశువుల్లో కీర్తి; నక్షత్రాల్లో జ్యోతి; ఉపస్థంలో సంతానం, అమృతత్వం, ఆనందం; ఆకాశంలో సమస్తం. దానిని ఆధారంగా ధ్యానించాలి; ఆధార ధ్యానం వల్ల ఆధారవంతుడవుతాడు. మహత్త్వాన్ని ధ్యానిస్తే గొప్పవాడవుతాడు; మనస్సును ధ్యానిస్తే మనస్సుతో నిండిపోతాడు.

యశోరూపేణ పశుషు। జ్యోతిరూపేణ నక్షత్రేషు। ప్రజాతిః అమృతమ్ అమృతత్వప్రాప్తిః పుత్రేణ ఋణవిమోక్షద్వారేణ ఆనన్దః సుఖమిత్యేతత్సర్వముపస్థనిమిత్తం బ్రాహ్మైవ అనేనాత్మనా ఉపస్థే ప్రతిష్ఠితమిత్యుపాస్యమ్। సర్వం హి ఆకాశే ప్రతిష్ఠితమ్; అతో యత్సర్వమాకాశే తద్బ్రాహ్మైవేత్యుపాస్యమ్; తచ్చాకాశం బ్రాహ్మైవ। తస్మాత్ తత్ సర్వస్య ప్రతిష్ఠేత్యుపాసీత। ప్రతిష్ఠాగుణోపాసనాత్ ప్రతిష్ఠావాన్ భవతి। ఏవం సర్వేష్వపి। యద్యత్రాధిగతం ఫలమ్, తత్ బ్రాహ్మైవ; తదుపాసనాంత్తద్వాన్భవతీతి ద్రష్టవ్యమ్; శ్రుత్యన్తరాచ్చ -- ' తం యథా యథోపాసతే తదేవ భవతి ' ఇతి। తన్మహ ఇత్యుపాసీత। మహః మహత్త్వగుణవత్ తదుపాసీత। మహాన్భవతి ఇత్యుపాసీత। మననం మనః। మానవాన్భవతి మననసమర్థో భవతి।। తన్నమ ఇత్యుపాసీత । నమ్యన్తేఽస్మై కామాః । తద్బ్రహ్మేత్యుపాసీత । బ్రహ్మవాన్భవతి । తద్బ్రహ్మణః పరిమర ఇత్యుపాసీత । పర్యేణ మ్రియన్తే ద్విషన్తః సపత్నాః । పరి యేఽప్రియా భ్రాతృవ్యాః । స యశ్చాయం పురుషే । యశ్చాసావాదిత్యే । స ఏకః

పశువుల్లో కీర్తిగా, నక్షత్రాల్లో జ్యోతిగా, సంతానం, అమృతత్వం, ఆనందంగా ఉపస్థంలో బ్రహ్మాన్ని ధ్యానించాలి. సమస్తం ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉంది; అందువల్ల ఆకాశంలో ఉన్నదంతా బ్రహ్మమే, దానిని అలాగే ధ్యానించాలి; ఆకాశమే బ్రహ్మం. అందువల్ల దానిని సమస్తానికి ఆధారంగా ధ్యానించాలి; ఆధార ధ్యానం వల్ల ఆధారవంతుడవుతాడు. అన్ని విషయాల్లోనూ, ఎక్కడ ఫలం లభిస్తుందో అది బ్రహ్మమే; ఆ ధ్యానం వల్ల ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. 'ఎలా ధ్యానిస్తే, అలా అవుతాడు' అని వేదాంతం చెబుతుంది. మహత్త్వాన్ని ధ్యానిస్తే గొప్పవాడవుతాడు; మనస్సును ధ్యానిస్తే మననశక్తి కలుగుతుంది. నమస్కారాన్ని ధ్యానిస్తే, కోరికలు అతని ముందు వంగిపోతాయి. బ్రహ్మాన్ని ధ్యానిస్తే, బ్రహ్మగుణాలు కలుగుతాయి. బ్రహ్మవల్ల నాశనాన్ని ధ్యానిస్తే, శత్రువులు, ప్రత్యర్థులు నశిస్తారు. మనిషిలో ఉన్నవాడు, సూర్యునిలో ఉన్నవాడు ఒకడే.

తన్నమ ఇత్యుపాసీత నమనం నమః నమనగుణవత్ తదుపాసీత। నమ్యన్తే ప్రహ్వీభవన్తి అస్మై ఉపాసిత్రే కామాః కామ్యన్త ఇతి భోగ్యా విషయా ఇత్యర్థః। తద్బ్రాహ్మేత్యుపాసీత। బ్రాహ్మ పరిబృఢతమమిత్యుపాసీత। బ్రాహ్మవాన్ తద్గుణో భవతి। తద్బ్రాహ్మణః పరిమర ఇత్యుపాసీత బ్రాహ్మణః పరిమరః పరిమ్రియన్తేఽస్మిన్పఞ్చ దేవతా విద్యుద్వృష్టిశ్చన్ద్రమా ఆదిత్యోఽగ్నిరిత్యేతాః। అతః వాయుః పరిమరః, శ్రుత్యన్తరప్రసిద్ధేః। స ఏవాయం వాయురాకాశేనానన్య ఇత్యాకాశో బ్రాహ్మణః పరిమరః; తస్మాదాకాశం వాయ్వాత్మానం బ్రాహ్మణః పరిమర ఇత్యుపాసీత। ఏనమ్ ఏవవిదం ప్రతిస్పర్ధినో ద్విషన్తః; అద్విషన్తోఽపి సపత్నా యతో భవన్తి, అతో విశేష్యన్తే ద్విషన్తః; సపత్నా ఇతి। ఏనం ద్విషన్తః సపత్నాః తే పరిమ్రియన్తే ప్రాణాన్ జహతి। కిం చ, యే చ అప్రియా అస్య భ్రాతృవ్యా అద్విషన్తోఽపి తే చ పరిమ్రియన్తే।। 'ప్రాణో వా అన్నం శరీరమన్నాదమ్ ' ఇత్యారభ్య ఆకాశాన్తస్య కార్యస్యైవ అన్నాన్నాదత్వముక్తమ్। ఉక్తం నామ -- కిం తేన? తేనైతత్సిద్ధం భవతి -- కార్యవిషయ ఏవ భోజ్యభోక్తృత్వకృతః సంసారః, న త్వాత్మనీతి। ఆత్మని తు భ్రాన్త్యా ఉపచర్యతే। నన్వాత్మాపి పరమాత్మనః కార్యమ్, తతో యుక్తః తస్య సంసార ఇతి; న, అసంసారిణ ఏవ ప్రవేశశ్రుతేః। 'తత్సృష్ట్వా తదేవానుప్రావిశత్ ' ఇత్యాకాశాదికారణస్య హి అసంసారిణ ఏవ పరమాత్మనః కార్యేష్వనుప్రవేశః శ్రూయతే। తస్మాత్కార్యానుప్రవిష్టో జీవ ఆత్మా పర ఏవ అసంసారీ; సృష్ట్వా అనుప్రావిశదితి సమానకర్తృత్వోపపత్తేశ్చ। సర్గప్రవేశక్రియయోశ్చైకశ్చేత్కర్తా, తతః క్త్వాప్రత్యయో యుక్తః। ప్రవిష్టస్య తు భావాన్తరాపత్తిరితి చేత్, న; ప్రవేశస్యాన్యార్థత్వేన ప్రత్యాఖ్యాతత్వాత్। 'అనేన జీవేన ' ఇతి విశేషశ్రుతేః ధర్మాన్తరేణానుప్రవేశ ఇతి చేత్, న; 'తత్సత్యమ్ ''స ఆత్మా ''తత్త్వమసి ' ఇతి సామానాధికరణ్యాత్। దృష్టం జీవస్య సంసారిత్వమితి చేత్, న; ఉపలబ్ధురనుపలభ్యత్వాత్। సంసారధర్మావిశిష్ట ఆత్మోపలభ్యత ఇతి చేత్, న; ధర్మాణాం ధర్మిణోఽవ్యతిరేకాత్ కర్మత్వానుపపత్తేః। ఉష్ణప్రకాశయోర్దాహ్రప్రకాశ్యత్వానుపపత్తివత్ త్రాసాదిదర్శనాద్దుఃఖిత్వాద్యనుమీయత ఇతి చేత్, న; త్రాసాదేర్దుఃఖస్య చ ఉపలభ్యమానత్వాత్ నోపలబ్ధృధర్మత్వమ్। కాపిలకాణాదాదితర్కశాస్త్రవిరోధ ఇతి చేత్, న; తేషాం మూలాభావే వేదవిరోధే చ భ్రాన్తత్వోపపత్తేః। శ్రుత్యుపపత్తిభ్యాం చ సిద్ధమ్ ఆత్మనోఽసంసారిత్వమ్, ఏకత్వాచ్చ। కథమేకత్వమితి, ఉచ్యతే -- స యశ్చాయం పురుషే యశ్చాసావాదిత్యే స ఏకః ఇత్యేవమాది పూర్వవత్సర్వమ్।। స య ఏవంవిత్ । అస్మాల్లోకాత్ప్రేత్య । ఏతమన్నమయమాత్మానముపసఙ్క్రమ్య । ఏతం ప్రాణమయమాత్మానముపసఙ్క్రమ్య । ఏతం మనోమయమాత్మానముపసఙ్క్రమ్య । ఏతం విజ్ఞానమయమాత్మానముపసఙ్క్రమ్య । ఏతమానన్దమయమాత్మానముపసఙ్క్రమ్య । ఇమాఁల్లోకన్కామాన్నీ కామరూప్యనుసఞ్చరన్ । ఏతత్ సామ గాయన్నాస్తే । హా 3 వు హా 3 వు హా 3 వు

నమస్కారాన్ని ధ్యానించాలి — నమస్కారం అంటే వంగడం; ధ్యానించే వాడికి కోరికలు వశమవుతాయి. బ్రహ్మాన్ని ధ్యానించాలి — బ్రహ్మం అత్యున్నతమైనది. బ్రహ్మగుణాలు కలుగుతాయి. బ్రహ్మవల్ల నాశనాన్ని ధ్యానించాలి — బ్రహ్మనాశనం అంటే ఐదు దేవతలు — మెరుపు, వర్షం, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని — నశించడం; వాయువు బ్రహ్మనాశనం, ఇది వేదాంతంలో ప్రసిద్ధి. ఇదే వాయువు, ఆకాశంతో ఏకత్వంగా ఉండి, బ్రహ్మనాశనం. అందువల్ల వాయువు రూపమైన ఆకాశాన్ని బ్రహ్మనాశనంగా ధ్యానించాలి. ఈ విధంగా ధ్యానించే వాడిని ద్వేషించే వారు, ప్రత్యర్థులు నశిస్తారు; ప్రాణం విడిచిపెడతారు; ఇష్టపడని వారు కూడా నశిస్తారు. 'ప్రాణమే అన్నం, శరీరమే అన్నాన్ని తినేవాడు' మొదలుకొని ఆకాశం వరకు అన్నం-తినేవాడు సంబంధం మాత్రమే ఉంది. దీని ద్వారా తెలిసేది — అనుభవించే-తినేవాడు సంబంధం కేవలం కార్యాలకు మాత్రమే, ఆత్మకు కాదు. ఆత్మలో ఇది భ్రమ వల్లే ఊహించబడుతుంది. కానీ ఆత్మ కూడా పరమాత్మ యొక్క కార్యమే కదా, కాబట్టి స samsāra ఉండాలి కదా అని అనుకుంటే, కాదు — పరమాత్మ కార్యాల్లో ప్రవేశించినా, అతడు అసంగుడే అని వేదం చెబుతుంది: 'తాను సృష్టించి, తానే ప్రవేశించాడు.' అందువల్ల, కార్యాల్లో ప్రవేశించిన జీవాత్మ కూడా పరమాత్మే, అసంగుడే. సృష్టి, ప్రవేశం రెండింటికీ ఒకే కర్త. ప్రవేశం వల్ల మార్పు వస్తుందా అంటే, కాదు; ప్రవేశానికి వేరే అర్థం ఉంది. జీవుడు samsāri అనిపిస్తే, అది నిజం కాదు; ఎందుకంటే, దర్శించే వాడు దర్శింపబడడు. ఆత్మ samsāra లక్షణాలతో కనిపిస్తే, అది కాదు; లక్షణాలు ఆధారాన్ని విడిచి ఉండవు. భయం, బాధ అనుభవిస్తే, అవే అనుభవించబడతాయి, కానీ అనుభవించే వాడి లక్షణం కావు. వేదాంతానికి విరుద్ధంగా ఇతర మతాల తర్కం ఉంటే, అవి ఆధారంలేక వేదానికి వ్యతిరేకంగా ఉండే వాస్తవం. వేదం, తర్కం ద్వారా ఆత్మ అసంగుడే, ఏకత్వమే అని స్థిరమైంది. ఈ ఏకత్వం ఎలా? 'మనిషిలో ఉన్నవాడు, సూర్యునిలో ఉన్నవాడు ఒకడే' అని వేదం చెబుతుంది. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, ఈ లోకాన్ని విడిచి, అన్నమయాత్మను, ప్రాణమయాత్మను, మనోమయాత్మను, విజ్ఞానమయాత్మను, ఆనందమయాత్మను పొందినవారు, అన్ని లోకాలలో, అన్ని రూపాల్లో, అన్ని కోరికలను అనుభవిస్తూ, ఈ సామవేదాన్ని పాడుతూ ఉంటారు: 'హా 3 వు, హా 3 వు, హా 3 వు.'

అహమన్నమహమన్నమహమన్నమ్ । అహమన్నాదో3ఽహమన్నాదో3ఽఅహమన్నాదః । అహఁశ్లోకకృదహఁశ్లోకకృదహఁశ్లోకకృత్ । అహమస్మి ప్రథమజా ఋతా3స్య । పూర్వం దేవేభ్యోఽమృతస్య నా3భాయి । యో మా దదాతి స ఇదేవ మా3ఽఽవాః । అహమన్నమన్నమదన్తమా3ద్మి । అహం విశ్వం భువనమభ్యభవా3మ్ । సువర్ణజ్యోతీః । య ఏవం వేద । ఇత్యుపనిషత్

నేనే అన్నం, నేనే అన్నం, నేనే అన్నం; నేనే అన్నాన్ని తినేవాడిని, నేనే అన్నాన్ని తినేవాడిని, నేనే అన్నాన్ని తినేవాడిని; నేనే శ్లోకాలను rachించే వాడిని, నేనే శ్లోకాలను rachించే వాడిని, నేనే శ్లోకాలను rachించే వాడిని. నేనే సత్యానికి మొదటి పుట్టిన వాడిని; దేవతలకు ముందుగా, అమృతానికి నాభి వద్ద ఉన్న వాడిని. ఎవరు నన్ను ఇస్తారో, వారు నన్ను కాపాడతారు. నేనే అన్నంగా, అన్నాన్ని తినేవాడిని కూడా తినేస్తాను. నేనే ఈ ప్రపంచాన్ని అంతటినీ ఆవరించాను. నేనే సూర్యుని వలె ప్రకాశించే వాడిని. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో — ఇదే ఉపనిషత్తు.