आस्तां, श्रुणुत। तैत्तिरीय उपनिषदि ब्रह्मविद्या या विवृता, सा एकस्मिन् सन्दर्भे एवमादिकं प्रवहति— न कदापि अन्नं निन्देत, अयं हि व्रतः। प्राण एव अन्नं, शरीरं च अन्नादः। प्राणे शरीरं प्रतिष्ठितम्, शरीरमपि प्राणे प्रतिष्ठितम्। एवं अन्नं अन्ने प्रतिष्ठितम्। यः एतद्विद्वान् अन्नस्य अन्ने प्रतिष्ठां वेद, स एव स्थिरः भवति, अन्नमयो भवति, अन्नादो भवति, प्रजया पशुभिः ब्रह्मवर्चसा कीर्त्या च महती भवति। न कदापि अन्नं प्रत्याचक्षीत, अयं व्रतः। आपः एव अन्नं, तेजश्च अन्नादः। आप्सु तेजः प्रतिष्ठितम्, तेजसि च आपः प्रतिष्ठिताः। एवं अन्नं अन्ने प्रतिष्ठितम्। यः एतद्विद्वान् अन्नस्य अन्ने प्रतिष्ठां वेद, स एव स्थिरः, अन्नमयो, अन्नादः, प्रजया पशुभिः ब्रह्मवर्चसा कीर्त्या च महती भवति। बहु अन्नं प्रजनयेत, अयं व्रतः। भूमिरेव अन्नं, आकाशश्च अन्नादः। भूमौ आकाशः प्रतिष्ठितः, आकाशे च भूमिः प्रतिष्ठिता। एवं अन्नं अन्ने प्रतिष्ठितम्। यः एतद्विद्वान् अन्नस्य अन्ने प्रतिष्ठां वेद, स एव स्थिरः, अन्नमयो, अन्नादः, प्रजया पशुभिः ब्रह्मवर्चसा कीर्त्या च महती भवति। न कञ्चन अतीथिं प्रत्याचक्षीत, अयं व्रतः। तस्मात् येन केनचित् उपायेन यावदन्नं प्राप्नुयात्, तस्मात् तम् एव अन्नं याचन्ते। तद् अन्नं मुखतः प्राप्तम्; तस्मात् मुखतः अन्नं याच्यते। तद् अन्नं मध्ये प्राप्तम्; तस्मात् मध्ये अन्नं याच्यते। तद् अन्नं अन्ततः प्राप्तम्; तस्मात् अन्ततः अन्नं याच्यते। एवमेव, यः पृथिव्याः च आकाशस्य च उपासकः, सः अतीथिं न प्रत्याचक्षीत शरणार्थिनं, न वासार्थिनं निरस्येत्। शरणं दत्ते चेत्, अन्नं दातव्यमेव। तस्मात् येन केनचित् उपायेन बहु अन्नं संगृह्णीयात्। ये हि प्राज्ञाः अन्नवन्तः, अतीथिं दृष्ट्वा वदन्ति—‘अस्य अन्नं सिद्धम्’ इति, न तु ‘नास्ति’ इति। तस्मात् बहु अन्नं प्राप्नुयात्। अत्र अन्नदानस्य महत्त्वमपि उच्यते—यथा यः काले अन्नं ददाति, तेनैव काले तस्मै प्रतिनिवर्तते। कथम्? मुखतः दत्तं अन्नं—यौवने, श्रेष्ठोपायेन, सत्कारपूर्वकं, अतीथये याचते। तस्य फलम्—यौवने एव, श्रेष्ठोपायेन एव, प्रतिनिवर्तते। मध्ये—मध्यमवयस्य, मध्यमोपायेन; अन्ते—वृद्धावस्थायाम्, न्यूनोपायेन अपि, तदा अपि प्रतिनिवर्तते। यः एवं वेद—‘अभयं वाक्’; ‘प्राणापानयोः प्राप्तिः च अभयता च’; ‘कर्म हस्तयोः’; ‘गमनं पदयोः’; ‘मुक्तिः गुदे’—एतानि मानवधर्माणि। इदानीं दैवीः—‘तृप्तिः वर्षासु’; ‘बलं विद्युत्’ इति। यः एवं वेद, अन्नस्य महत्त्वं च फलं च, तस्य यथोक्तं फलं सिध्यति। इदानीं उपासकस्य ध्यानविधिः उच्यते—‘अभयं वाक्’—अभयम् इति प्राप्तस्य रक्षणम्; ब्रह्म वाक्स्वरूपेण अभयत्वेन उपासनीयम्। ‘प्राप्तिः च अभयता च’—अपि च प्राणापानयोः, न केवलं तयोः, ब्रह्मणि एव उपासनीये। तथा अन्यत्र अपि—कर्म ब्रह्मणि हस्तयोः, गमनं पदयोः, मुक्तिर्गुदे, इत्येवं मानवधर्माः, अन्तरङ्गज्ञानध्यानानि। दैवीः—‘तृप्तिः वर्षासु’—अत्र तृप्तिकारकत्वात् वर्षासु ब्रह्मणि तृप्तिरुपासनीया; बलं विद्युत्सु; कीर्तिः पशुषु; ज्योतिः नक्षत्रेषु; प्रजा, अमृतत्वं, आनन्दः रेतसि; सर्वं आकाशे। तद् अधिष्ठानत्वेन उपासनीयम्; अधिष्ठानगुणध्यानात् अधिष्ठानवान् भवति। महत्त्वं तदिति उपासनीयम्; महती भवति। मनस्तदिति उपासनीयम्; मनस्वी भवति। यथा कीर्तिः पशुषु; ज्योतिः नक्षत्रेषु; प्रजा, अमृतत्वं, आनन्दः रेतसि—एवं ब्रह्म तत्र प्रतिष्ठितम् उपास्यं भवति। सर्वं हि आकाशे प्रतिष्ठितम्; यत् किम् च आकाशे, तत् ब्रह्म, तद् एव उपास्यं; स एव आकाशः ब्रह्म।