ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅರಿಯುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಯಜ್ಞದ ಅಗ್ನಿಯ ಬಳಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಒಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯನು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ: “ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ನನಗೆ ಕೀರ್ತಿ ದೊರಕಲಿ. ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದಲೂ ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಲಿ. ಓ ಶ್ರೀ, ನಾನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ, ನೀನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು. ನೂರು ಹಜಾರಾರು ಶಾಖೆಗಳಿರುವ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ನಾನು ಶುದ್ಧನಾಗಲಿ. ಹೇಗೆ ನದಿಗಳು ಕೆಳಗಡೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆಯೋ, ಮಾಸಗಳು ವರ್ಷಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಶಿಷ್ಯರು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಆಗಲಿ. ನೀನು ನನ್ನ ಪಕ್ಕದವಳಾಗಿರುವೆ, ನನ್ನನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಗಿಸಬೇಡ, ತೊರೆಯಬೇಡ.” ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ನಂತರ, ಉಪದೇಶಕರು ವೇದದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: “ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಎಂಬ ಮೂರು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಮಹಾಚಾಮಸ್ಯ ಗುರುವು ನಾಲ್ಕನೆಯದನ್ನು, ಮಹಃ ಅನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಅದು ಆತ್ಮ, ಉಳಿದ ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಅಂಗಗಳು. ಭೂಃ ಈ ಲೋಕ, ಭುವಃ ಮಧ್ಯಲೋಕ, ಸ್ವಃ ಪರಲೋಕ. ಮಹಃ ಸೂರ್ಯನು; ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭೂಃ ಅಗ್ನಿ, ಭುವಃ ವಾಯು, ಸ್ವಃ ಸೂರ್ಯ, ಮಹಃ ಚಂದ್ರನು; ಚಂದ್ರನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭೂಃ ಋಗ್ವೇದ, ಭುವಃ ಸಾಮವೇದ, ಸ್ವಃ ಯಜುರ್ವೇದ. ಮಹಃ ಬ್ರಹ್ಮನ್; ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭೂಃ ಪ್ರಾಣ, ಭುವಃ ಅಪಾನ, ಸ್ವಃ ವ್ಯಾನ, ಮಹಃ ಅನ್ನ; ಅನ್ನದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಗಳು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹವಿಸು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.” ಮನುಷ್ಯನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ, ಕಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಪುರುಷನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಿಹ್ವೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿ, ಕೂದಲು ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಕಪಾಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಭೂಃ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಭುವಃ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಃ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ, ಮಹಃ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿತವನು ಸ್ವಾಮ್ಯ, ಮನಸ್ಸಿನ, ವಾಣಿಯ, ದೃಷ್ಟಿಯ, ಶ್ರವಣದ, ಜ್ಞಾನದ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಆಕಾಶ ದೇಹ, ಸತ್ಯ ಸ್ವರೂಪ, ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಆನಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದ, ಶಾಂತಿ, ಪೂರ್ಣತೆ, ಅಮೃತತ್ವ—all these are its qualities. ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸು, ಓ ಪ್ರಾಚೀನ. ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ಮಧ್ಯಲೋಕ, ಸ್ವರ್ಗ, ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದ ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಜಲ, ಸಸ್ಯ, ಮರಗಳು, ಆಕಾಶ, ಆತ್ಮ ಇವೆ. ಒಳಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ, ವ್ಯಾನ, ಅಪಾನ, ಉದಾನ, ಸಮಾನ; ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ಚರ್ಮ; ಮಾಂಸ, ಮಾಂಸಪೇಶಿ, ಸ್ನಾಯು, ಎಲು, ಮಜ್ಜೆ ಇವೆ. ಮುನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದರು: “ಎಲ್ಲವೂ ಐದು ಭಾಗ; ಐದು ಭಾಗದಿಂದ ಐದು ಭಾಗ ತುಂಬಿದೆ.” ಓಂ ಎಂಬುದು ಬ್ರಹ್ಮನ್; ಓಂ ಎಲ್ಲವೂ. ಓಂ ಎಂಬುದರಿಂದವೇ ಪಾಠವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಾಮಗಾನಗಳು ಓಂ ನಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಶಸ್ತ್ರಪಾಠಗಳು ಓಂ ನಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಅನುಮತಿ ಓಂ ನಿಂದ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಉಪದೇಶಿಸಲು “ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ದಮನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ಅತಿಥಿ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ; ವಂಶಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪದೇಶ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಚ ರಥೀತರ ಪುತ್ರನು “ಸತ್ಯವೇ ಮುಖ್ಯ” ಎಂದನು; ತಪೋನಿತ್ಯ ಪೌರುಶಿಷ್ಟನು “ತಪಸ್ಸೇ ಮುಖ್ಯ” ಎಂದನು; ನಕ ಮುದ್ಗಲಪುತ್ರನು “ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶವೇ ತಪಸ್ಸು” ಎಂದನು. ನಾನು ಈ ಲೋಕವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕಂಪಿಸುವವನು; ನನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಂತೆ ಎತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಶುದ್ಧ, ಉನ್ನತ, ಧನ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಸುಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಅಮೃತನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು. ಇದೇ ತ್ರಿಶಂಕುವಿನ ವೇದಸಂಬಂಧಿ ಪಾಠ. ವೇದಪಾಠದ ನಂತರ, ಗುರು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ: “ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು. ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡ. ಗುರುನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟು, ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಬೇಡ. ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡ. ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡ. ಸುಖವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡ. ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡ. ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡ. ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡ. ತಾಯಿ ದೇವತೆ ಎಂಬಂತೆ, ತಂದೆ ದೇವತೆ ಎಂಬಂತೆ, ಗುರು ದೇವತೆ ಎಂಬಂತೆ, ಅತಿಥಿ ದೇವತೆ ಎಂಬಂತೆ ಗೌರವಿಸು. ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸು, ಬೇರೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಉತ್ತಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸು, ಬೇರೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಆಸನ ನೀಡು, ಗೌರವಿಸು. ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ದಾನಮಾಡು; ನಿಶ್ಚಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಉದಾರತೆ, ಲಜ್ಜೆ, ಭಯ, ವಿವೇಕದಿಂದ ದಾನಮಾಡು. ಯಾವ ಕಾರ್ಯ ಅಥವಾ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ ಬಂದರೆ— ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯೋಗ್ಯರಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿರಲಿ, ನಿರ್ಲೋಭರಾಗಿರಲಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಾಗಿರಲಿ—ಅವರು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಹಾಗೆ ನೀನು ಕೂಡ ನಡೆಯು. ಇದು ಉಪದೇಶ, ಇದು ಬೋಧನೆ, ಇದು ವೇದದ ರಹಸ್ಯ, ಇದು ಆದೇಶ. ಹೀಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು, ಹೀಗೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಮಿತ್ರನು, ವರుణನು, ಆರ್ಯಮನು, ಇಂದ್ರನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ವಿಷ್ಣು—ಈ ದೇವತೆಗಳು ನಮಗೆ ಮಂಗಳಕರರಾಗಿರಲಿ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಾಯುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಹ್ಮನ್. ನೀನೇ ನಾನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ನಾನು ಸತ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಧರ್ಮ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅದು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ, ಗುರುನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ಓಂ ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ, ಶಾಂತಿ. ಹೀಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞನಿಗೆ ಪರಮ ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಎಂದರೆ ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅನಂತ. ಈ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ, ಪರಮ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವನು. ಅವನನ್ನು ಅರಿತವನು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದು. ಆತ್ಮದಿಂದ ಆಕಾಶ, ಆಕಾಶದಿಂದ ವಾಯು, ವಾಯುವಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ನೀರು, ನೀರಿನಿಂದ ಭೂಮಿ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸಸ್ಯ, ಸಸ್ಯದಿಂದ ಅನ್ನ, ಅನ್ನದಿಂದ ಪುರುಷ—all emerge in sequence. ಪುರುಷನು ಅನ್ನಮಯ; ಅವನಿಗೆ ತಲೆ, ಬಲಭಾಗ, ಎಡಭಾಗ, ದೇಹ, ನೆಲೆ, ಬೂದು ಎಂಬಂತೆ ರೂಪವಿದೆ. ಅನ್ನದಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಅನ್ನದಿಂದಲೇ ಅವರು ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅನ್ನದಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅನ್ನವೇ ಜೀವಿಗಳ ಪಿತಾಮಹ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ವಿಶ್ವೌಷಧಿ. ಅನ್ನವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಪೂಜಿಸಿದವನು ಎಲ್ಲ ಅನ್ನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅನ್ನದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಬೆಳೆದು, ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅನ್ನದಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅನ್ನಮಯ ಕೋಶದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಣಮಯ ಆತ್ಮ ಇದೆ; ಅದು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಅದರ ತಲೆ ಪ್ರಾಣ, ಬಲಭಾಗ ವ್ಯಾನ, ಎಡಭಾಗ ಅಪಾನ, ದೇಹ ಆಕಾಶ, ನೆಲೆ ಭೂಮಿ. ದೇವತೆಗಳು, ಮಾನವರು, ಪಶುಗಳು—all live by breath, for prಾಣವೇ ಜೀವ. ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಪೂಜಿಸಿದವನು ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಣಮಯ ಕೋಶದೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೋಮಯ ಆತ್ಮ ಇದೆ; ಅದು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಅದರ ತಲೆ ಯಜುರ್ವೇದ, ಬಲಭಾಗ ಋಗ್ವೇದ, ಎಡಭಾಗ ಸಾಮವೇದ, ದೇಹ ಉಪದೇಶ, ನೆಲೆ ಅಥರ್ವಾಂಗಿರಸ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪದಗಳು, ಮನಸ್ಸು ತಲುಪಲಾಗದೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತವೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದವನ್ನು ಅರಿತವನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮನೋಮಯ ಕೋಶದೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಆತ್ಮ ಇದೆ; ಅದು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಅದರ ತಲೆ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಬಲಭಾಗ ನಿಯಮ, ಎಡಭಾಗ ಸತ್ಯ, ದೇಹ ಏಕಾಗ್ರತೆ, ನೆಲೆ ಮಹತ್ವ. ಜ್ಞಾನವೇ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಅರಿತವನು, ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಕೋಶದೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆನಂದಮಯ ಆತ್ಮ ಇದೆ; ಅದು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಅದರ ತಲೆ ಪ್ರೀತಿ, ಬಲಭಾಗ ಆನಂದ, ಎಡಭಾಗ ಮಹಾನಂದ, ದೇಹ ಆನಂದ, ನೆಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನ್. ಯಾರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಇಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಇಲ್ಲದವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಇದೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆತನು “ನಾನು ಅನೇಕರಾಗಲಿ, ಹುಟ್ಟಲಿ” ಎಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು, ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಆತನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ-ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ, ನಿರ್ವಚನೀಯ-ಅನಿರ್ವಚನೀಯ, ಆಧಾರ-ಅನಾಧಾರ, ಜ್ಞಾನ-ಅಜ್ಞಾನ, ಸತ್ಯ-ಅಸತ್ಯ—all became. ಸತ್ಯವೇ ಎಲ್ಲವೂ; ಇರುವುದೆಲ್ಲ ಸತ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಾನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಅದಕ್ಕೇ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಸುಸಂಸ್ಕೃತವೇ ಸಾರ. ಸಾರವನ್ನು ಪಡೆದವನು ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆನಂದವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಯಾರು ಉಸಿರಾಡಬಹುದು? ಆನಂದವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನಿರಾಕಾರ, ಅನಿರ್ವಚನೀಯ, ಅನಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದವನು ನಿರ್ಭಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭೇದವನ್ನು ಕಂಡವನಿಗೆ ಭಯ. ದ್ವೈತವನ್ನು ಕಂಡವನಿಗೆ ಭಯ. ಈ ಪರಮಾತ್ಮನ ಭಯದಿಂದಲೇ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ, ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರ, ಯಮ—all function out of His awe. ಆನಂದದ ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಮಾನವನ ಪರಮ ಆನಂದ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಮಾನವ ಗಂಧರ್ವರ ಆನಂದ; ಮತ್ತೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ದೈವ ಗಂಧರ್ವರದು; ಮತ್ತೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಪಿತೃಗಳದು; ಮತ್ತೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ದೇವತೆಗಳದು; ಮತ್ತೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಇಂದ್ರನದು; ಮತ್ತೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯದು; ಮತ್ತೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಜಾಪತಿಯದು; ಮತ್ತೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮನದು. ಯಾರು ಇಂತಹ ಆನಂದವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಈ ಅಹಾರಮಯ, ಪ್ರಾಣಮಯ, ಮನೋಮಯ, ವಿಜ್ಞಾನಮಯ, ಆನಂದಮಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ತಲುಪಲಾಗದೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದವನ್ನು ಅರಿತವನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ “ನಾನು ಧರ್ಮ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೇಕೆ?” “ಪಾಪ ಮಾಡಿದೆನು” ಎಂಬ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಈ ಆತ್ಮಗಳಿಂದ ತಮಗೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದೀಗ, ಭೃಗು ಎಂಬ ವರುಣನ ಪುತ್ರನು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, “ಪ್ರಭೋ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನನಗೆ ಬೋಧಿಸು” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ವರುಣನು ಹೇಳಿದನು: “ಅನ್ನ, ಪ್ರಾಣ, ದೃಷ್ಟಿ, ಶ್ರವಣ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ. ಇದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾರೆ—ಅದರ ಅರಿವು ಪಡೆ. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ್.” ಭೃಗು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಮೊದಲಿಗೆ ಅವನು “ಅನ್ನವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್” ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಪುನಃ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮತ್ತಷ್ಟು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡು ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ “ಪ್ರಾಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್” ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಮತ್ತೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, “ಮನವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್” ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಮತ್ತೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, “ಜ್ಞಾನವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್” ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಮತ್ತೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, “ಆನಂದವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್” ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಇದು ಭೃಗು-ವರುಣರ ಜ್ಞಾನ, ಪರಮಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತವನು ಅನ್ನ, ಸಂತಾನ, ಧನ, ಕೀರ್ತಿ—all attain. ಅನ್ನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು—ಇದು ವ್ರತ. ಪ್ರಾಣವೇ ಅನ್ನ, ದೇಹ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು. ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ದೇಹ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಅನ್ನದಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತವನು ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅನ್ನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು—ಇದು ವ್ರತ. ನೀರೇ ಅನ್ನ, ಬೆಳಕು ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ, ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಅನ್ನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು—ಇದು ವ್ರತ. ಭೂಮಿಯೇ ಅನ್ನ, ಆಕಾಶ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಯಾರಾದರೂ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ್ರೆ ನಿರಾಕರಿಸಬಾರದು—ಇದು ವ್ರತ. ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಲಾದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನ್ನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಅತಿಥಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಹಾರ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ದಾನ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರ, ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬರುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ಪ್ರಾರಂಭ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ: ಮಾತಿನಲ್ಲಿ “ರಕ್ಷಣೆ”, ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ “ಆದಾಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ”, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ “ಕ್ರಿಯೆ”, ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ “ಚಲನೆ”, ಗುದದಲ್ಲಿ “ಮೋಕ್ಷ”—ಇವು ಮಾನವ ಗುಣಗಳು. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ: ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೃಪ್ತಿ, ಮಿಂಚಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ, ಸಂತಾನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನ, ಅಮೃತತ್ವ, ಆನಂದ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ “ಎಲ್ಲವೂ”—ಇವು ದೇವಗುಣಗಳು. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. “ಯಥಾ ಧ್ಯಾತಃ ತಥಾ ಭವತಿ”—ಹೆಚ್ಚು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದವನು ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದವನು ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿನಾಶವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವವನು, ಸೂರ್ಯದಲ್ಲಿರುವವನು—ಒಬ್ಬನೇ. ಇಲ್ಲಿ, ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮ ಒಂದೇ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವು ಭೋಗ್ಯ-ಭೋಕ್ತೃ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮುಕ್ತ.