శ్వేతాశ్వతరోపనిషద్

ఏష హ దేవః ప్రదిశో ఽను సర్వాః పూర్వో హ జాతః స ఉ గర్భే అన్తః స ఏవ జాతః స జనిష్యమానః ప్రత్యఙ్ జనాస్ తిష్ఠతి సర్వతోముఖః

ఈ దేవుడు అన్ని దిక్కుల్లో వ్యాపించి ఉన్నాడు. అన్ని కంటే ముందుగా జన్మించాడు. గర్భంలో ఉన్నవాడే, జన్మించినవాడే, భవిష్యత్తులో జన్మించబోయే వాడే. అన్ని ప్రాణుల ఎదుట నిలబడి, అన్ని దిక్కుల్లో ముఖాలతో ఉన్నాడు.

యో దేవో అగ్నౌ యో అప్సు యో విశ్వం భువనమ్ ఆవివేశ య ఓషధీషు యో వనస్పతీషు తస్మై దేవాయ నమో నమః

అగ్నిలో ఉన్న దేవుడు, నీటిలో ఉన్న దేవుడు, ఈ సర్వ లోకాలను ప్రవేశించినవాడు, ఔషధాల్లో, వృక్షాల్లో ఉన్నవాడు—ఆ దేవునికి మేము పునః పునః వందనం చేస్తాము.

య ఏకో జాలవాన్ ఈశత ఈశనీభిః సర్వాంల్ లోకాన్ ఈశత ఈశనీభిః య ఏవైక ఉద్భవే సంభవే చ య ఏతద్ విదుర్ అమృతాస్ తే భవన్తి

తన శక్తితో ఆవరించబడి, ఒక్కడే అన్ని లోకాలను పాలించే వాడు. ఉద్భవంలోనూ, సృష్టిలోనూ ఒక్కడే. ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవారు అమరులవుతారు.

ఏకో హి రుద్రో న ద్వితీయాయ తస్థే య ఇమాంల్ లోకాన్ ఈశత ఈశనీభిః ప్రత్యఙ్ జనాస్ తిష్ఠతి సంచుకోచాన్తకాలే సంసృజ్య విశ్వా భువనాని గోపాః

ఒక్క రుద్రుడే నిలబడి ఉన్నాడు, రెండవవాడు లేడు. తన శక్తులతో ఈ లోకాలను పాలిస్తాడు. అన్ని ప్రాణుల ఎదుట నిలబడి, సృష్టించి, సంరక్షించి, చివరికి వాటిని తనలో లీనమవుతాడు.

విశ్వతశ్చక్షుర్ ఉత విశ్వతోముఖో విశ్వతోబాహుర్ ఉత విశ్వతస్పాత్ సం బాహుభ్యాం ధమతి సం పతత్రైర్ ద్యావాభూమీ జనయన్ దేవ ఏకః

అన్ని వైపులా కళ్ళు, ముఖాలు, చేతులు, కాళ్లు కలిగి ఉన్న ఆ దేవుడు, తన చేతులతో, రెక్కలతో ఆకాశాన్ని, భూమిని కలిపి సృష్టిస్తాడు.

యో దేవానాం ప్రభవశ్ చోద్భవశ్ చ విశ్వాధిపో రుద్రో మహర్షిః హిరణ్యగర్భం జనయామాస పూర్వం స నో బుద్ధ్యా శుభయా సంయునక్తు

దేవతలకు మూలమైనవాడు, సృష్టికర్త అయినవాడు, ఈ జగత్తు అంతటినీ పాలించే రుద్రుడు, మహర్షి, ఆదిలో హిరణ్యగర్భుని సృష్టించినవాడు. ఆయన మనకు మంగళకరమైన జ్ఞానాన్ని కలిగించుగాక.

యా తే రుద్ర శివా తనూర్ అఘోరాపాపకాశినీ తయా నస్ తనువా శంతమయా గిరిశన్తాభిచాకశీహి

ఓ రుద్రా! భయంకరంగా లేని నీ శాంతమైన రూపంతో, పాపాన్ని దూరంగా ఉంచే నీ దయతో, ఓ పర్వతవాసా! మమ్మల్ని కాపాడుతూ నీ కరుణను ప్రసరింపజేయుము.

యామ్ ఇషుం గిరిశన్త హస్తే బిభర్ష్య్ అస్తవే శివాం గిరిత్ర తాం కురు మా హింసీః పురుషం జగత్

ఓ పర్వతాధిపతి! నీవు రక్షణ కోసం చేతిలో పట్టుకున్న బాణాన్ని మంగళకరంగా మార్చు. మానవుణ్ణి గానీ, జగత్తును గానీ హానిచేయకూడదు.

తతః పరం బ్రహ్మ పరం బృహన్తం యథానికాయం సర్వభూతేషు గూఢం విశ్వస్యైకం పరివేష్టితారమ్ ఈశం తం జ్ఞాత్వామృతా భవన్తి

ఆ తరువాత పరబ్రహ్మం, అత్యున్నతమైనది, విస్తృతమైనది, అన్ని జీవుల్లో వారి స్వరూపానుసారం అంతర్లీనంగా ఉన్నది, జగత్తు అంతటినీ ఆవరించి ఉన్న ఏకైకేశ్వరుడు. ఆయనను తెలుసుకున్నవారు అమృతత్వాన్ని పొందుతారు.

వేదాహమ్ ఏతం పురుషం మహాన్తమ్ ఆదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్ తమ్ ఏవ విదిత్వాతి మృత్యుమ్ ఏతి నాన్యః పన్థా విద్యతే ఽయనాయ

నేను ఆ మహాపురుషుణ్ణి, సూర్యుని వంటి ప్రకాశవంతుడిని, అంధకారానికి అతీతుడిని తెలుసుకున్నాను. ఆయనను మాత్రమే తెలుసుకుంటే మరణాన్ని దాటి పోవచ్చు; విముక్తికి వేరే మార్గం లేదు.

యస్మాత్ పరం నాపరమ్ అస్తి కించిద్ యస్మాన్ నాణీయో న జ్యాయో ఽస్తి కించిత్ వృక్ష ఇవ స్తబ్ధో దివి తిష్ఠత్య్ ఏకస్ తేనేదం పూర్ణం పురుషేణ సర్వమ్

ఆయనకన్నా పైగా మరొకటి లేదు, చిన్నదీ పెద్దదీ మరొకటి లేదు. వృక్షంలా ఆకాశంలో నిలిచి ఉన్నాడు. ఆయన వల్ల ఈ సర్వజగత్తు పరిపూర్ణమై ఉంది.

తతో యద్ ఉత్తరతరం యద్ అరూపమ్ అనామయమ్ య ఏతద్ విదుర్ అమృతాస్ తే భవన్తి అథేతరే దుఃఖమ్ ఏవాపియన్తి

దాని కన్నా ఉన్నతమైనది, రూపరహితమైనది, వ్యాధిలేనిది – దాన్ని తెలుసుకున్నవారు అమరులవుతారు; ఇతరులు మాత్రం బాధను అనుభవిస్తారు.

సర్వాననశిరోగ్రీవః సర్వభూతగుహాశయః సర్వవ్యాపీ స భగవాంస్ తస్మాత్ సర్వగతః శివః

అతడు అన్నిరకాల ముఖాలు, తలలు, మెడలు కలిగి ఉన్నాడు; అన్ని జీవుల హృదయాల్లో నివసిస్తాడు; అన్నింటిలో వ్యాపించి ఉన్నాడు; అందువల్ల ఆ శివుడు ఎక్కడికైనా వ్యాపించి ఉన్నవాడు.

మహాన్ ప్రభుర్ వై పురుషః సత్త్వస్యైష ప్రవర్తకః సునిర్మలామ్ ఇమాం ప్రాప్తిమ్ ఈశానో జ్యోతిర్ అవ్యయః

పురుషుడు గొప్పవాడు, శక్తిమంతుడు, సత్త్వానికి మూలమైనవాడు; ఆయన పరిపూర్ణమైన స్వామి, నిర్మలమైనవాడు, ఈ ప్రాప్తిని ప్రసాదించే అవినాశి జ్యోతి.

అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో ఽన్తరాత్మా సదా జనానాం హృదయే సంనివిష్టః హృదా మనీషా మనసాభికౢప్తో య ఏతద్ విదుర్ అమృతాస్ తే భవన్తి

పురుషుడు, అంతరాత్మ, అంగుళమంత పరిమాణంలో, ఎల్లప్పుడూ ప్రజల హృదయాల్లో స్థితి చెంది ఉంటాడు. హృదయంతో, బుద్ధితో, మనసుతో ఆయనను గ్రహించవచ్చు. దాన్ని తెలుసుకున్నవారు అమరులవుతారు.

సహస్రశీర్షా పురుషః సహస్రాక్షః సహస్రపాత్ స భూమిం విశ్వతో వృత్వా అత్యతిష్ఠద్ దశాఙ్గులమ్

పురుషునికి వెయ్యి తలలు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి పాదాలు ఉన్నాయి. భూమిని అన్ని వైపులా ఆవరించి, దాని కంటే పది వేళ్ల పొడవు మించి విస్తరించి ఉన్నాడు.

పురుష ఏవేదం సర్వం యద్ భూతం యచ్ చ భవ్యమ్ ఉతామృతత్వస్యేశానో యద్ అన్నేనాతిరోహతి

ఈ జగత్తులో ఉన్నదంతా, గతమైనదీ, భవిష్యత్తులో ఉండబోయేదీ, అన్నీ పురుషుడే. ఆయన అమృతత్వానికి అధిపతి, అన్నద్వారా మరింత విస్తరించువాడు.

సర్వతఃపాణిపాదం తత్ సర్వతోఽక్షిశిరోముఖం సర్వతఃశ్రుతిమల్ లోకే సర్వమ్ ఆవృత్య తిష్ఠతి

ఆయనకు అన్ని వైపులా చేతులు, పాదాలు, కళ్ళు, తలలు, నోర్లు ఉన్నాయి. లోకంలో అన్ని వైపులా వినిపించగలడు. అన్నింటినీ ఆవరించి నిలిచి ఉన్నాడు.

సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితం సర్వస్య ప్రభుమ్ ఈశానం సర్వస్య శరణం సుహృత్

అతడు అన్ని ఇంద్రియ లక్షణాల్లా కనిపిస్తాడు, కానీ ఇంద్రియాలేవీ లేవు. అతడు అందరికీ ప్రభువు, పాలకుడు, ఆశ్రయస్థానం, మిత్రుడు.

నవద్వారే పురే దేహీ హంసో లేలాయతే బహిః వశీ సర్వస్య లోకస్య స్థావరస్య చరస్య చ

తొమ్మిది ద్వారాల నగరంలో, శరీరంలో, హంస రూపంలో ఉన్న జీవుడు బయట ఆడుకుంటూ తిరుగుతాడు. అతడే స్థావరచర జగత్తు అంతటిని నియంత్రించే అధిపతి.

అపాణిపాదో జవనో గ్రహీతా పశ్యత్య్ అచక్షుః స శృణోత్య్ అకర్ణః స వేత్తి వేద్యం న చ తస్యాస్తి వేత్తా తమ్ ఆహుర్ అగ్ర్యం పురుషం మహాన్తమ్

చేతులు, కాళ్లు లేకపోయినా వేగంగా పరిగెడతాడు, పట్టుకుంటాడు; కళ్ళు లేకపోయినా చూస్తాడు, చెవులు లేకపోయినా వింటాడు. తెలిసినదంతా అతడికి తెలుసు, కానీ అతడిని ఎవరూ పూర్తిగా తెలుసుకోరు. అతడే అగ్రపురుషుడు, మహాపురుషుడు.

అణోర్ అణీయాన్ మహతో మహీయాన్ ఆత్మా గుహాయాం నిహితో ఽస్య జన్తోః తమ్ అక్రతుం పశ్యతి వీతశోకో ధాతుప్రసాదాన్ మహిమానమ్ ఈశమ్

ఆత్మ అనునది అతి సూక్ష్మమైనదీ, అతి మహత్తరమైనదీ, ప్రతి జీవిలో హృదయంలో దాగి ఉంటుంది. కోరికలు లేని, దుఃఖం లేని వాడు, మనస్సు నిర్మలత ద్వారా ఆ ప్రభువు మహిమను దర్శిస్తాడు.

వేదాహమ్ ఏతమ్ అజరం పురాణం సర్వాత్మానం సర్వగతం విభుత్వాత్ జన్మనిరోధం ప్రవదన్తి యస్య బ్రహ్మవాదినో హి ప్రవదన్తి నిత్యమ్

ఈ జరలేని, పురాతనమైన, అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మను నేను తెలుసుకున్నాను. బ్రహ్మవేత్తలు ఆయనను జననానికి అంతమిచ్చేవాడిగా, నిత్యుడిగా ఎప్పుడూ ప్రకటిస్తారు.

య ఏకో ఽవర్ణో బహుధా శక్తియోగాద్ వర్ణాన్ అనేకాన్ నిహితార్థో దధాతి వి చైతి చాన్తే విశ్వమ్ ఆదౌ స దేవః స నో బుద్ధ్యా శుభయా సంయునక్తు

ఒకటే అయిన ఆ నిర్వర్ణుడు, తన శక్తుల ద్వారా అనేక రంగులు, అనేక రూపాలు ధరించి, ప్రపంచంలో ప్రవహిస్తూ, అన్ని అర్థాలను స్థాపించి, ఆది అంత్యాలలో విహరిస్తాడు. ఆ దైవం మనందరినీ మంగళమైన జ్ఞానంతో కలిపించుగాక.

తద్ ఏవాగ్నిస్ తద్ ఆదిత్యస్ తద్ వాయుస్ తద్ ఉ చన్ద్రమాః తద్ ఏవ శుక్రం తద్ బ్రహ్మ తద్ ఆపస్ తత్ ప్రజాపతిః

అది అగ్ని, అదే సూర్యుడు, అదే వాయువు, అదే చంద్రుడు; అదే ప్రకాశం, అదే బ్రహ్మ, అదే జలాలు, అదే ప్రజాపతి.

త్వం స్త్రీ త్వం పుమాన్ అసి త్వం కుమార ఉత వా కుమారీ త్వం జీర్ణో దణ్డేన వఞ్చసి త్వం జాతో భవసి విశ్వతోముఖః

నీవు స్త్రీ, నీవే పురుషుడు; నీవు బాలుడు, నీవే బాలిక; నీవు దండంతో నడిచే వృద్ధుడు; నీవే జన్మించి, అన్ని ముఖాలతో ప్రపంచంలో వ్యాపించినవాడు.

నీలః పతఙ్గో హరితో లోహితాక్షస్ తడిద్గర్భ ఋతవః సముద్రాః అనాదిమాంస్ త్వం విభుత్వేన వర్తసే యతో జాతాని భువనాని విశ్వా

నీలవర్ణం, రెక్కలు, ఆకుపచ్చ, ఎర్ర కళ్ళు, మెరుపు గర్భం, ఋతువులు, సముద్రాలు—ఆది లేని నీవు, నీ విస్తారంలో ఉన్నావు; అన్ని లోకాలు నినుంచి పుట్టాయి.

అజామ్ ఏకాం లోహితశుక్లకృష్ణాం బహ్వీః ప్రజాః సృజమానాం సరూపాః అజో హ్య్ ఏకో జుషమాణో ఽనుశేతే జహాత్య్ ఏనాం భుక్తభోగామ్ అజో ఽన్యః

ఒక అజ జనని, ఎరుపు, తెలుపు, నలుపు రంగులతో అనేక సమాన రూపాల ప్రాణులను సృష్టిస్తుంది; ఒక అజుడు ఆమెను అనుభవిస్తూ ఆమెతో ఉండిపోతాడు; మరొక అజుడు అనుభవించిన తర్వాత ఆమెను వదిలిపెడతాడు.

ద్వా సుపర్ణా సయుజా సఖాయా సమానం వృక్షం పరిషస్వజాతే తయోర్ అన్యః పిప్పలం స్వాద్వ్ అత్త్య్ అనశ్నన్న్ అన్యో అభిచాకశీతి

రెండు పక్షులు స్నేహితులుగా ఒకే చెట్టును ఆలింగనం చేసుకుని ఉంటాయి; వాటిలో ఒకటి తీపి పండు తింటుంది, మరొకటి తినకుండా చూస్తూ ఉంటుంది.