ప్రాచీన బ్రహ్మాన్ని గౌరవంతో మిమ్మల్ని అనుసంధానిస్తూ, ఈ పావనమైన హిమ్నాన్ని రథంలా దాని మార్గంలో పంపుతున్నాను. అమరులు, ఆ దివ్య లోకాల్లో నిలిచిన వారు, అందరూ దీనిని వినండి. అక్కడ, అగ్ని ఘర్షణతో ప్రज్వలించబడే చోట, వాయువు కదిలించబడే చోట, సోమరసం పరవళ్లు తొక్కే చోట—అక్కడే మనస్సు జన్మిస్తుంది. సూర్యుని సృష్టిశక్తితో, ఆ ప్రాచీన బ్రహ్మాన్ని ఆరాధించండి; అక్కడే మీరు గర్భాన్ని ఏర్పరుస్తారు, ఎందుకంటే మీ ఆహుతి వ్యర్థం కాదు. శరీరాన్ని మూడు చోట్ల నిటారుగా, స్థిరంగా ఉంచాలి; హృదయం, ఇంద్రియాలు, మనస్సును ఒకేచోట కేంద్రీకరించాలి. యోగి, తన మనస్సును బ్రహ్మం మార్గదర్శకత్వంలో నౌకలా ఉపయోగించి, భయంకరమైన సంసార సాగరాన్ని దాటి వెళ్ళాలి. శ్వాసను నియంత్రించాలి, శ్రమతో దాన్ని తగ్గించాలి; ముక్కు ద్వారా ఊపిరి పోయకుండా చూడాలి. అశాంతమైన గుర్రాలను అదుపులో ఉంచే రథసారథిలా, జ్ఞాని తన మనస్సును స్థిరంగా, కదలకుండా ఉంచాలి. శుభ్రమైన, సమతలమైన, రాళ్లు, అగ్ని, ఇసుక లేని ప్రదేశంలో, శబ్దం, నీరు, ఇతర అడ్డంకులు లేని, మనస్సుకు హర్షదాయకమైన, కళ్లకు శ్రమ కలిగించని, గుహలో కాని, గాలి ప్రవహించే చోట కాని కాకుండా యోగిని సాధన చేయాలి. మబ్బులు, పొగ, సూర్యుడు, అగ్ని, వాయువు, జ్యోతి పురుగులు, మెరుపు, స్ఫటికం, చంద్రుడు—ఇవి మొదట కనిపించే రూపాలు, ఇవే యోగంలో బ్రహ్మాన్ని సూచిస్తాయి. భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం అనే యోగ లక్షణాలు కలిగినప్పుడు, యోగాగ్ని ద్వారా ఏర్పడిన శరీరానికి వ్యాధి లేదు, వృద్ధాప్యం లేదు, మరణం లేదు. శరీరం తేలికగా ఉండటం, ఆరోగ్యం, వాంఛ లేకపోవడం, చర్మం ప్రకాశించడం, మధురమైన స్వరం, సుగంధం, తక్కువ మలమూత్రాలు—ఇవన్నీ యోగ అభివృద్ధికి ప్రథమ సంకేతాలు. మట్టితో కప్పబడిన అద్దం శుభ్రంగా చేసినప్పుడు ఎలా మెరిసిపోతుందో, అలాగే ఆత్మను యథార్థంగా తెలుసుకున్నవాడు పరిపూర్ణుడై, దుఃఖాన్ని విడిచిపెడతాడు. ఆత్మను తెలుసుకుని, బ్రహ్మ తత్వాన్ని గ్రహించినప్పుడు—అది అజన్మ, నిత్య, అన్ని వాస్తవాలకూ శుద్ధమైనదిగా, దీపంలా ప్రకాశించేదిగా—ఆ దేవుని తెలుసుకున్నవాడు అన్ని బంధనాలనుంచి విముక్తి పొందుతాడు. ఈ భగవంతుడు అన్ని దిశల్లో విస్తరించి ఉన్నాడు; ఆయన సృష్టికి ముందు నుండే ఉన్నాడు; గర్భంలో ఉన్నాడు, జన్మిస్తాడు, భవిష్యత్తులోను జన్మిస్తాడు; అన్ని ప్రాణుల ముందర నిలబడి, అన్ని ముఖాలతో దర్శిస్తాడు. అగ్నిలో, జలంలో, సర్వలోకాల్లో, వృక్షాలలో, ఓషధుల్లో ప్రవేశించిన ఆ దేవునికి మేము పునఃపునః నమస్కరిస్తున్నాము. ఆయన తన స్వశక్తితో ఆవృతుడై, అన్ని లోకాలను తన శక్తులతో పాలిస్తాడు; సృష్టిలో, లయంలో ఆయనే ఆది. ఇదీ తెలిసినవారు అమరత్వాన్ని పొందుతారు. రుద్రుడే ఒక్కడే నిలుస్తాడు; రెండవవాడు లేడు. ఆయన తన శక్తులతో ఈ లోకాలను పాలిస్తాడు. అన్ని ప్రాణుల ముందర నిలబడి, సృష్టించి, రక్షించి, చివరికి తనలోకి లయమయ్యేలా చేస్తాడు. అన్ని కళ్ళతో, అన్ని ముఖాలతో, అన్ని చేతులతో, అన్ని కాళ్లతో, ఆ ఒక్క దేవుడు ఆకాశాన్ని, భూమిని కలిపి సృష్టించి, తన చేతులు, రెక్కలతో ఊదిపించెడు వాడు. దేవతలకు మూలమైన, జగత్కర్త అయిన మహర్షి రుద్రుడు, సృష్టిలో ఆది కాలంలో హిరణ్యగర్భుడిని సృష్టించాడు. ఆయన మమ్మల్ని మంగళప్రదమైన జ్ఞానంతో అనుసంధానించాలి. ఓ రుద్రా! నీ మంగళాకరమైన, భయాన్ని కలిగించని, పాపాన్ని చూపని రూపంతో మమ్మల్ని కాపాడుము; ఓ పర్వతవాసా! నీ శాంతమైన స్వరూపంతో మమ్మల్ని ప్రకాశింపజేయుము. పర్వతాధిపతి! రక్షణ కోసం నీ చేతిలో ఉన్న బాణాన్ని మంగళప్రదంగా మార్చు; భూతానికి, లోకానికి హాని కలిగించవద్దు. అత్యున్నతమైన, విస్తారమైన, అన్ని జీవులలో వారి రూపానుసారం దాగి ఉన్న పరబ్రహ్మను తెలుసుకున్నవారు అమరత్వాన్ని పొందుతారు. నేను ఆ మహాపురుషుడిని—సూర్యునిలా ప్రకాశించే, అంధకారానికి అతీతుడైన వాడిని—తెలుసుకున్నాను. ఆయనను మాత్రమే తెలుసుకుంటే మరణాన్ని దాటి వెళ్ళవచ్చు; విముక్తికి వేరే మార్గం లేదు. ఆయన కన్నా పైగా, చిన్నదీ, పెద్దదీ ఏదీ లేదు; వృక్షంలా, ఆకాశంలో ఒక్కడే నిలబడి, ఈ సర్వప్రపంచాన్ని తాను నింపి ఉన్నాడు. ఆ పరమ, రూపరహితమైన, కల్మషరహితమైనదానిని తెలిసినవారు అమరత్వాన్ని పొందుతారు; ఇతరులు కేవలం దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తారు. అతనికి అన్ని ముఖాలు, తలలు, మెడలు; అన్నిదానిలోనూ నివసించేవాడు; అన్నింటినీ వ్యాపించేవాడు; అందుచేత శివుడు ఎక్కడికక్కడ ఉన్నాడు. ఆ పురుషుడు మహత్తరుడు, శక్తిశాలి, సృష్టికి మూలకారణం; జగత్పతి, శుద్ధుడు, ప్రకాశవంతుడు, నశించని జ్యోతి అందించే వాడు. ఆ పురుషుడు, thumb పరిమాణంలో, ప్రతి మనిషి హృదయంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు; హృదయం, బుద్ధి, మనస్సుతో ఆయనను గ్రహించవచ్చు; ఆయనను తెలిసినవారు అమరత్వాన్ని పొందుతారు. ఆ పురుషుడికి వెయ్యి తలలు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి పాదాలు; భూమిని అన్ని వైపులా ఆవరించి, దాని దాటి పది వేళ్ల పొడవునా విస్తరించి ఉన్నాడు. ఆయనే ఈ సమస్తం—గతమూ, భవిష్యత్తూ; ఆయనే అమరత్వానికి అధిపతి; అన్నింటిని భక్షణం ద్వారా ఎదుగుతాడు. అతనికి అన్నిచేతులు, కాళ్లు, కళ్ళు, తలలు, నోర్లు; లోకంలో అన్నిచోట్ల వినిపించే వాడు; అన్నిటినీ కప్పుకొని నిలుస్తాడు. అతను అన్ని ఇంద్రియ లక్షణాల్లా కనిపించేవాడు, అయినా ఇంద్రియరహితుడు; ప్రభువు, పాలకుడు, శరణ్యుడు, స్నేహితుడు. తొమ్మిది ద్వారాల నగరంలో, ఆత్మ—హంస—బయటకు చలిస్తూ, లీలగా సంచరిస్తుంది; స్థావరజంగమాలకు అధిపతి. చేతులూ, కాళ్లూ లేకుండా, వేగంగా పరిగెత్తి, పట్టుకుంటాడు; కళ్ళు లేకుండా చూస్తాడు, చెవులు లేకుండా వింటాడు; తెలిసినదాన్ని గ్రహిస్తాడు, కానీ ఎవ్వరూ ఆయనను పూర్తిగా తెలుసుకోరు; ఆయననే మహాపురుషుడిగా పిలుస్తారు. ఆత్మ అత్యంత సూక్ష్మంగా, మహత్తరంగా, ప్రతి ప్రాణిలో హృదయంలో దాగి ఉంటుంది; కోరికలూ, దుఃఖాలూ లేని వాడు, మనశుద్ధితో ఆ ప్రభువు వైభవాన్ని దర్శిస్తాడు. నేను ఈ అనాది, శాశ్వత, సర్వవ్యాపి ఆత్మను తెలుసుకున్నాను; బ్రహ్మవేత్తలు ఆయననే జననాంతర విరామంగా, నిత్యుడిగా ప్రకటిస్తారు. ఒక్కరే, వర్ణరహితుడైన వాడు, శక్తుల సమ్మిళనంతో అనేకవర్ణాలుగా మారి, వివిధ అర్థాలను స్థాపించి, సృష్టిలో అంతరంగంగా, అంత్యంలో సంచరిస్తాడు; ఆ దివ్యుడు మమ్మల్ని మంగళప్రదమైన జ్ఞానంతో అనుసంధానించాలి. ఆయనే అగ్ని, ఆయనే సూర్యుడు, ఆయనే వాయువు, ఆయనే చంద్రుడు; ఆయనే ప్రకాశవంతుడు, ఆయనే బ్రహ్మా, ఆయనే జలాలు, ఆయనే ప్రజాపతి. నీవే స్త్రీ, నీవే పురుషుడు; నీవే బాలుడు, నీవే బాలిక; నీవే దండంతో నడిచే వృద్ధుడు; నీవే జన్మించి అన్ని ముఖాలతో మారిపోతావు. నలుపు, రెక్కలు, ఆకుపచ్చ, ఎర్ర కళ్ళు, మెరుపు గర్భిణి, ఋతువులు, సముద్రాలు—ఆదిగా, అంతరహితంగా, విస్తారంగా ఉన్న నీవే, యావత్ లోకాలకు జనకుడవు. ఓజస్సుతో, ఎరుపు, తెలుపు, నల్ల వర్ణాలుగా, ఆ అవ్యజన్మా అనేక రూపాలతో అనేక ప్రాణులను సృష్టిస్తుంది; ఒకరు ఆమెను అనుభవించి ఆనందిస్తారు, మరొకరు అనుభవించి వదిలేస్తారు. రెండు పక్షులు, స్నేహితులు, ఒకే వృక్షంపై కూర్చొని ఉంటాయి; ఒకటి తీపి ఫలాన్ని ఆస్వాదిస్తుంది, మరొకటి తినకుండా చూస్తూనే ఉంటుంది. ఈ విధంగా, శ్వేతాశ్వతర ఉపనిషత్తు మంత్రాల ప్రకారం, పరబ్రహ్మ తత్వం, ఆత్మ స్వరూపం, యోగ సాధన, పరమాత్మ వైభవం, జగత్తులోని ఎన్నో రూపాల్లో ఆయన వ్యాపించడం, జీవాత్మ-పరమాత్మ సంబంధం మనకు వెల్లడవుతాయి. ఈ జ్ఞానాన్ని గ్రహించినవారు ముక్తిని, అమరత్వాన్ని పొందుతారు.