एकस्मिन् वृक्षे पुरुषः, मोहाविष्टः, शक्तिहीनः, शोकसंविग्नः तिष्ठति। स तु यदा तत्रान्यं परमेश्वरं महात्मानं च पश्यति, तदा तस्य दुःखं निवर्तते। अयं परमेश्वरः अक्षरे परम व्योम्नि, यत्र सर्वे देवाः निवसन्ति, तत्र स्थितः। यदि तं न वेद, तर्हि कः सः स्तोत्रस्य लाभः? ये तं विदुः, ते एव तत्र संमिलन्ति। ऋचः यज्ञाः क्रियाः व्रतानि, भूतं भविष्यच्च, वेदैः यत् उद्घोष्यते, एतत् सर्वं मायया जगद् रूपेण महान् ईश्वरः सृजति, अन्यः तु तस्य मायया बध्यते। मायां प्रकृतिं विद्धि, मायिनं तु महेश्वरं; तस्यांशैः इदं विश्वं व्याप्यते। स एव सर्वयोनि-नियन्ता, यस्मिन् सर्वं चराचरं निलीयते; तस्मै वरदाय, पूज्याय, नमस्कृत्य, परमां शान्तिम् आप्नोति। यो देवानां कारणं, आदिं, महत्तरं, ऋषिं च, स एव रुद्रः; हिरण्यगर्भस्य जन्म साक्षात् पश्यन्तु, सः नः शुभया बुद्ध्या संयुनक्तु। स देवाधिपतिः, यस्मिन् लोकाः प्रतिष्ठिताः; स द्विपदां चतुष्पदां च ईश्वरः; कस्मै देवाय हविः विधेम? सः सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरः, मोहस्य मध्ये स्थितः, विश्वस्य स्रष्टा, नानारूपधारी, सर्वं व्याप्य स्थितः; शिवं ज्ञात्वा, परमां शान्तिम् आप्नोति। स एव कालस्य मध्ये जगतः पालकः, सर्वेश्वरः, सर्वेषु भूतेषु गुह्यः; यस्मिन् मुनयः देवाश्च एकत्र मिलन्ति; तं ज्ञात्वा, मृत्युपाशं छिन्दति। शिवं, घृतात् सूक्ष्मतरं, सर्वभूतेषु गुह्यं, विश्वव्यापिनं, दिव्यं ज्ञात्वा, सर्वपाशैः विमुच्यते। एषः दिव्यः, सर्वस्य निर्माता, महात्मा, सदा जनानां हृदि स्थितः; हृदया, बुद्ध्या, मनसा च उपास्यः; ये तं जानन्ति, ते अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। यदा तस्य तमसि, न दिनं न रात्रिः, न सत् न असत्; शिवः एव केवलः, सः अक्षरः, सः उत्तमः सवितुः, यस्मात् प्राचीनं ज्ञानं उत्पन्नम्। न कश्चन तं उपरि, तिर्यक्, मध्ये वा अवगच्छति; न तस्य प्रतिमा अस्ति; यस्य नाम महिमानं वदन्ति। न तस्य रूपं दृश्यते; न कश्चन तं चक्षुषा पश्यति। ये तं हृदि निविष्टं हृदया, मनसा च जानन्ति, ते अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। कश्चन भीतः, अजं मन्यते, तं शरणं गच्छति; हे रुद्र, तव शुभेन मुखेन मां सदा पालय। न नः पुत्रान् हिंसीः, न आयुः, न पशून्, न अश्वान्; हे रुद्र, न वीरान् वधीर्, हे स्तुत्य, त्वां हविषा सदा आह्वयामः। द्वे नित्ये अक्षरे विद्ये, परमं ब्रह्म, अनन्तं, यत्र विज्ञानम् अविद्या च निहिते; क्षरं तु अविद्या, अमृतं तु विद्या; यः तयोः ईशः, स अन्यः। स एव सर्वयोनि-नियन्ता, सर्वरूपधारी, सर्वयोनि-कर्ता, आदौ उत्पन्नं कपिलं मुनिं ज्ञानयुक्तं पश्यति। सर्वं जालं नानारूपं कृत्वा, एष देवः क्षेत्रे तानि पुनः संहरति; सृज्य पुनः, सः अधिपतिः, महात्मा, सर्वस्य अधिपत्यं करोति। सः सर्वतः प्रकाशते, सर्वदिक् दीप्तिमान्, सूर्यवत्, सः भगवाञ् देवः सर्वयोनि-प्रकृतिषु एकः अधिपतिः। विश्वयोनि स्वस्य स्वभावं पचति, यत् पाच्यं तत् विकरोति; सः एव इदं विश्वं अधिपतिः, सर्वगुणान् नियच्छति। यत् गुह्यं उपनिषत्सु निहितं, तत् ब्रह्म ब्रह्मणा ब्रह्मणः मूलं ज्ञातम्; ये देवाः ऋषयः च पूर्वं तद्विदुः, ते अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति, तेनैक्यं गच्छन्ति। स गुणयुक्तः, कर्ता, कर्मफलभुक्, भोगी, नानारूपः, त्रिगुणत्रिपथगः, प्राणेश्वरः, स्वकर्मानुसारं गच्छति। अङ्गुष्ठमात्रः, सूर्यसङ्काशरूपः, इच्छाशक्तियुक्तः, अहङ्कारवान्, बुद्धिगुणेन स्वगुणेन च, सूक्ष्मः, केशाग्रशतभागवत् दृश्यते। जीवः शतधा केशाग्रस्य शतधा विभक्तस्य भागः ज्ञेयः; सः अनन्तशक्तिमान्। स न स्त्री, न पुरुषः, न नपुंसकः; यथा यथाशरीरं गृह्णाति, तथा तेन सह संयोगं प्राप्नोति। इच्छया, स्पर्शेन, दृष्ट्या, मोहात्, अन्नेन, आपः, वृष्ट्या च, देही कर्मानुसारं जायते, वर्धते, यथाक्रमेण नानारूपाणि धारयति। देही स्वगुणैः, कर्मगुणैः, आत्मगुणैः च, स्थूलसूक्ष्मरूपाणि स्वयमेव व्रणोति; अन्यः तु तयोः संयोगस्य कारणं दृश्यते। अनाद्यन्तं देवम्, जगतः स्रष्टारं, नानारूपं, एकं विश्वव्यापिनं, ज्ञात्वा, सर्वपाशैः विमुच्यते। ये तं सत्तया गृह्यन्तं, नीडरहितं, सत्-असत्-कर्तारं, शुभं, अंगकर्तारं देवम् विदुः, ते शरीरं त्यजन्ति। केचित् प्राज्ञाः स्वभावं वदन्ति, अन्ये कालं, बहवः मोहात्; एषा तु दिव्यस्य महिमा, येन इदं विश्वं ब्रह्मचक्रं च प्रवर्तते। येन सर्वं सदा आवृतं, सः ज्ञः, कालेशः, गुणी, सर्ववित्; तेनैव कर्म प्रवर्त्यते, पृथिव्यादीनि पञ्च महाभूतानि चिन्तनीयानि। सः कर्म कृत्वा, पुनः संहृत्य, सत्यान्न सत्येन तत्त्वैक्यं प्राप्य, एकेन, द्वाभ्यां, त्रिभिः, अष्टाभिः, कालेन, आत्मसूक्ष्मगुणैः च, तदैक्यं प्राप्नोति। गुणयुक्तानि कर्माणि आरभ्य, सर्वावस्थाः नियच्छति; यदा तानि नश्यन्ति, तदा कृते कर्मणि नाशः; कर्मक्षये, तत्त्वं प्राप्नोति, न अन्यः। सः आदिः, संयोगस्य कारणं च, त्रिकालातीतः, स्वयं कालरहितः; सः विश्वरूपः, सत्त्वस्य मूलं, पूज्यः, स्वचित्तस्थितः, प्रथमं पूजनीयः। सः वृक्षरूपात्, कालरूपात्, आकारात् च परः, यस्मात् इदं विश्वं विक्रियते; श्रीपतिं, धर्मकृतं, पापनाशिनं, आत्मन्यवस्थितं, अमृतं, सर्वाश्रयं ज्ञात्वा। वयं तं परमं महादेवमधीमहि, तं परमं देवेषु, अधिपतिषु अधिपतिं, सर्वातीतं, तं दिव्यं, जगत्पतिं, पूज्यं, विद्मः। तस्य न कर्म, न साधनं, न च तस्य समः वा अतिशयः अस्ति; तस्य परा शक्तिः नानाविधा श्रूयते, ज्ञानबलक्रियाः तस्य स्वाभाविकाः। तस्य नास्य जगति अधिपः, न शासिता, न लिङ्गं; सः कारणं, साधनानां, तेषां च अधिपतिः; न तस्य कर्ता, न अधिपः। यथा उर्णनाभिः तन्तुभिः, स्वभावेन, एकः दिव्यः, प्रकृतिजैः तन्तुभिः स्वं आवृणोति; सः ब्रह्म नः पातु।