यो देवः ज्ञातः सन् सर्वाणि बन्धानि विनाशयति; तस्य दुःखक्षये सति जन्ममृत्यू नश्यतः। तं ध्यायन्, तृतीयकाले शरीरात् वियुक्तः, सर्वकामः सन् विश्वस्य ऐश्वर्यम् अधिगच्छति। एष एव ज्ञेयः, आत्मनि नित्यं प्रतिष्ठितः; एतस्मात् परं किंचिदपि न विद्यते। भोक्तारं भोग्यम् प्रेरयितारं च चिन्तयित्वा, त्रिविधं ब्रह्मैतत् प्रतिपादितम्। यथा वह्नेः रूपं गर्भे न दृश्यते, न तस्य लक्षणं विनश्यति, पुनः च दारुभिः तस्मात् वह्निः प्राप्त्यते—एवं शरीरस्थोऽपि स ओंकारेण दृश्यते। स्वशरीरं अधरारण्यं कृत्वा, ओंकारं उत्तरारण्यं च, ध्यानमन्थनाभ्यासेन तं देवम् अन्तर्हितमिव पश्येत्। यथा तिलेषु तैलम्, दध्नि नवनीतम्, आपः स्रोतःसु, अरणिषु वह्निः, एवं आत्मा आत्मनि गृह्यते। यः सत्येन तपसा च तम् पश्यति, स एव एनम् पश्यति। सर्वव्यापिनं आत्मानं, क्षीरे घृतमिव स्थापयित्वा, आत्मविद्यया तपसा च मूलम्, एष ब्रह्म परमं, एष उपनिषदि परा विद्या। यः सत्यार्थं चित्तैकाग्रः सन् प्रथमं सवितरि मनः समर्पयति, अग्निं प्रज्वाल्य प्रकाशं भूमौ आनीयते। चित्तैकाग्रेण, दिव्यसवितुः शक्त्या, वयं ज्योतिर्लोकं प्रति नीयामहे। चित्तैकाग्र्या प्रज्ञया देवाः, तद् भास्वरं विस्तीर्णं ज्योतिः इच्छन्तः, सवितारं प्रति यान्ति, यः सृजन् तान् सृष्टवान्। धीराः स्वं मनः चित्तं च सर्वज्ञाय महर्षये युञ्जते; ऋत्विक् यज्ञकर्माणि स्थापयति, दिव्यसूर्यस्य स्तुतिः प्रतिष्ठिता। आदिमं ब्रह्म त्वां सम्यक् युञ्जे; अयं स्तवः रथ इव मार्गे प्रसरतु। अमृताः सर्वे शृण्वन्तु, ये दिविषु स्थिताः। यत्र अग्निः मन्थनेन प्रज्वलति, यत्र वायुः प्रवर्तते, यत्र सोमः प्रवहति—तत्र मनः जायते। सवितुः प्रेरणया आद्यं ब्रह्म पालय; तत्र गर्भं स्थापय, तव हविः न नश्यति। शरीरं त्रिषु स्थानेषु सम्यक् स्थापयित्वा, हृदयं, इन्द्रियाणि, मनश्च संयोज्य, धीराः मनसा ब्रह्मनावेन सर्वाणि भयावहानि नद्यः तरन्ति। प्राणं निगृह्य, यत्नेन संयम्य, प्राणे क्षीणे, नासाभ्यां न श्वासयेत्। अश्वान् इव चञ्चलान् मनः धीरः स्थिरं धारयेत्। शुद्धे समशिले स्थले, शिलारहिते, वह्निरहिते, बालुकाहीनि, न शब्देन, न आपां न अन्यैः विक्षेपैः, मनसः प्रियं, नेत्रे न क्लेशदं, न गुहायां, न वातवर्त्मनि, तत्र साधकः अभ्यासम् कुर्यात्। प्रथमं योगे ब्रह्मणः रूपाणि दृश्यन्ते—मलिनं, धूमं, सूर्यं, वह्निं, वातं, ज्वलन्तीन्, विद्युत्, स्फटिकं, चन्द्रमः। योगगुणाः—पृथिव्यादि पञ्चभूतसम्भूताः—उदिताः सति, योगाग्निदेहस्य, न रोगः, न जरा, न मृत्युः। लाघवम्, आरोग्यम्, रतिसङ्गरहितम्, प्रसन्नवर्णता, सुखस्वरता, मधुरगन्धता, न्यूनमूत्रपुरीषता—एते योगस्य प्रथमलक्षणानि। यथा मृद्भाण्डे प्रतिबिम्बितं दर्पणम् शुद्धे स्फुरति, एवं आत्मस्वरूपं दृष्ट्वा embodied आत्मा तृप्तः सन् शोकारहितः भवति। आत्मज्ञानात् ब्रह्मणः सारं विजानन्, अजम्, नित्यं, सर्वेषु शुद्धम्, दीपवत्, तं देवम् ज्ञात्वा सर्वबन्धैः विमुक्तः भवति। सः देवः सर्वदिक् व्याप्य स्थितः; सः सर्वेभ्यः पूर्वं जातः; गर्भे अपि स्थितः; जायते, पुनः जायिष्यते; सः सर्वेषां प्राणिनां मुखानि पश्यन् तिष्ठति। सः अग्नौ देवः, आप्सु देवः, सर्वं विश्वं प्रविष्टः, ओषधिषु वृक्षेषु च स्थितः—तस्मै देवाय पुनः पुनः नमः। सः एव, स्वशक्त्या आच्छन्नः, सर्वाणि लोकानि शक्तिभिः पालयति; स एव आदौ, सृष्ट्यां च स्थितः। तम् एतम् ज्ञात्वा अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। रुद्रः एव एकः, द्वितीयः नास्ति; सः सर्वान् लोकान् शक्तिभिः पालयति। सः सर्वेषां प्राणिनां मुखानि पश्यन्, सृष्ट्वा रक्षित्य, अन्ते संहरति। सर्वत्र नेत्राणि, मुखानि, बाहवः, पादाः च यस्य; स एकः देवः स्वपक्षैः स्वबाहुभिः दिवं पृथिवीं च सृजति। यो देवतानां मूलम्, जगतः अधिपः, महायोगी रुद्रः, आदौ हिरण्यगर्भं सृष्टवान्; सः नः शुभया प्रज्ञया युयोजात्। हे रुद्र! तव या शिवा रूपा, न भीषणा, न पापदर्शिनी, तया शान्तया तनुना, गिरिशिखरवासिन्, नः प्रकाशय। या तव बाणः, गिरिश्रेष्ठ, रक्षणाय हस्ते धृतः, तं शिवं कुरु, न लोकं न मानुषं हिंसीः। तदा परमं ब्रह्म, परम्, विस्तीर्णम्, सर्वभूतेषु रूपानुसारं गुहाहितम्, विश्वं व्याप्य स्थितम्, तं ईश्वरं ज्ञात्वा जनाः अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। अहं तं महापुरुषं वेद, सूर्यवत् तेजस्विनं, तमसः परम्; तमेव ज्ञात्वा मृत्युम् अतिक्रान्ति; मोक्षस्य अन्यः पन्था नास्ति। तस्मात् परं न अस्ति, नान्यत् सूक्ष्मतरं वा स्थूलतरं; सः वृक्षवत् आकाशे एकाकी तिष्ठति, तेन इदं सर्वं विश्वं पूरितम्। यत् परं, अमूर्तम्, निर्लेपम्—यः तद् वेद, सः अमृतत्वं प्राप्नोति; अन्ये दुःखमेव अनुभवन्ति। सर्वत्र मुखानि, शिरांसि, ग्रीवाः यस्य; सः सर्वेषु हृदयेषु स्थितः; सः सर्वं व्याप्य स्थितः; तस्मात् शिवः सर्वत्र अस्ति। पुरुषः महत्तमः, तेजस्वी, सृष्टेः कारणम्; ईश्वरः, शुद्धः, ज्योतिः, तद् अव्ययम् प्रतिपादयति। अन्तरात्मा पुरुषः, अङ्गुष्ठमात्रः, सर्वेषां हृदि नित्यं स्थितः; हृदयेन, बुद्ध्या, मनसा च ज्ञायते; तं ज्ञात्वा अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। सहस्रशिराः, सहस्राक्षः, सहस्रपादः पुरुषः; सर्वतः पृथिवीं आवृत्य, दशाङ्गुलं उन्नीय स्थितः। सः पुरुषः एव इदं सर्वम्—भूतं भविष्यच्च; सः अमृतस्य अधिपः, अन्नेन अतिरिच्यते। सर्वत्र हस्तपादः, नेत्रशिरोमुखानि; सर्वत्र शृणोति; सर्वं आच्छाद्य स्थितः। सः सर्वेन्द्रियगुणाभासः, निर्गुणः; सः ईश्वरः, नियन्ता, शरणं, सखा च सर्वेषां।