ਨਵਦ੍ਵਾਰੇ ਪੁਰੇ ਦੇਹੀ ਹਂਸੋ ਲੇਲਾਯਤੇ ਬਹਿਃ ਵਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਵਰਸ੍ਯ ਚਰਸ੍ਯ ਚ
ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਦੇਹੀ ਹੰਸ ਬਾਹਰ ਖੇਡਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਅਪਾਣਿਪਾਦੋ ਜਵਨੋ ਗ੍ਰਹੀਤਾ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ ਸ਼ृਣੋਤ੍ਯ੍ ਅਕਰ੍ਣਃ ਸ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵੇਦ੍ਯਂ ਨ ਚ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਵੇਤ੍ਤਾ ਤਮ੍ ਆਹੁਰ੍ ਅਗ੍ਰ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮ੍
ਹੱਥ ਪੈਰ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਵੇਖਦਾ, ਕੰਨਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਣੋਰ੍ ਅਣੀਯਾਨ੍ ਮਹਤੋ ਮਹੀਯਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਗੁਹਾਯਾਂ ਨਿਹਿਤੋ ऽਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਃ ਤਮ੍ ਅਕ੍ਰਤੁਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵੀਤਸ਼ੋਕੋ ਧਾਤੁਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ ਮਹਿਮਾਨਮ੍ ਈਸ਼ਮ੍
ਆਤਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਕਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਮਾਲਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਾਹਮ੍ ਏਤਮ੍ ਅਜਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਵਿਭੁਤ੍ਵਾਤ੍ ਜਨ੍ਮਨਿਰੋਧਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਹਿ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਮੈਂ ਇਸ ਬਿਨਾ ਉਮਰ ਦੇ, ਪੁਰਾਣੇ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜਨਮ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਯ ਏਕੋ ऽਵਰ੍ਣੋ ਬਹੁਧਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਯੋਗਾਦ੍ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਅਨੇਕਾਨ੍ ਨਿਹਿਤਾਰ੍ਥੋ ਦਧਾਤਿ ਵਿ ਚੈਤਿ ਚਾਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਆਦੌ ਸ ਦੇਵਃ ਸ ਨੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ੁਭਯਾ ਸਂਯੁਨਕ੍ਤੁ
ਜੋ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਇਨਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਿਰ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜੋੜੇ।
ਤਦ੍ ਏਵਾਗ੍ਨਿਸ੍ ਤਦ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ ਤਦ੍ ਵਾਯੁਸ੍ ਤਦ੍ ਉ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਤਦ੍ ਏਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਦ੍ ਆਪਸ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਹੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਉਹੀ ਹਵਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੰਦ ਹੈ; ਉਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਤ੍ਵਂ ਪੁਮਾਨ੍ ਅਸਿ ਤ੍ਵਂ ਕੁਮਾਰ ਉਤ ਵਾ ਕੁਮਾਰੀ ਤ੍ਵਂ ਜੀਰ੍ਣੋ ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਞ੍ਚਸਿ ਤ੍ਵਂ ਜਾਤੋ ਭਵਸਿ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਃ
ਤੂੰ ਔਰਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਰਦ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮੁੰਡਾ ਹੈਂ ਤੇ ਕੁੜੀ ਵੀ; ਤੂੰ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੈਂ ਜੋ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਨੀਲਃ ਪਤਙ੍ਗੋ ਹਰਿਤੋ ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਤਡਿਦ੍ਗਰ੍ਭ ऋਤਵਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਃ ਅਨਾਦਿਮਾਂਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਵਿਭੁਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਤਸੇ ਯਤੋ ਜਾਤਾਨਿ ਭੁਵਨਾਨਿ ਵਿਸ਼੍ਵਾ
ਕਾਲਾ, ਪੰਖ ਵਾਲਾ, ਹਰਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਭ, ਰੁੱਤਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ—ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੈਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਅਜਾਮ੍ ਏਕਾਂ ਲੋਹਿਤਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਾਂ ਬਹ੍ਵੀਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜਮਾਨਾਂ ਸਰੂਪਾਃ ਅਜੋ ਹ੍ਯ੍ ਏਕੋ ਜੁषਮਾਣੋ ऽਨੁਸ਼ੇਤੇ ਜਹਾਤ੍ਯ੍ ਏਨਾਂ ਭੁਕ੍ਤਭੋਗਾਮ੍ ਅਜੋ ऽਨ੍ਯਃ
ਇਕ ਅਜਨਮਾ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਕਾਲਾ, ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸੇ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਇਕ ਅਜਨਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਅਜਨਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾ ਸੁਪਰ੍ਣਾ ਸਯੁਜਾ ਸਖਾਯਾ ਸਮਾਨਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰਿषਸ੍ਵਜਾਤੇ ਤਯੋਰ੍ ਅਨ੍ਯਃ ਪਿਪ੍ਪਲਂ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵ੍ ਅਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨਸ਼੍ਨਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਅਭਿਚਾਕਸ਼ੀਤਿ
ਦੋ ਪੰਛੀ, ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਦੋਸਤ, ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਕ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਨਾ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਨੇ ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਪੁਰੁषੋ ਨਿਮਗ੍ਨੋ ਅਨੀਸ਼ਯਾ ਸ਼ੋਚਤਿ ਮੁਹ੍ਯਮਾਨਃ ਜੁष੍ਟਂ ਯਦਾ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਅਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾਨਮ੍ ਇਤਿ ਵੀਤਸ਼ੋਕਃ
ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਭਟਕਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਦੂਜੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਚੋ ਅਕ੍ਸ਼ਰੇ ਪਰਮੇ ਵ੍ਯੋਮਨ੍ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਵਾ ਅਧਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਨਿषੇਧੁਃ ਯਸ੍ ਤਨ੍ ਨ ਵੇਦ ਕਿਮ੍ ऋਚਾ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਯ ਇਤ੍ ਤਦ੍ ਵਿਦੁਸ੍ ਤ ਇਮੇ ਸਮਾਸਤੇ
ਅਟੱਲ, ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਰਿਚਾ ਕੀ ਕਰੇਗੀ? ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਯਜ੍ਞਾਃ ਕ੍ਰਤਵੋ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਯਚ੍ ਚ ਵੇਦਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾਯੀ ਸृਜਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਏਤਤ੍ ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯੋ ਮਾਯਯਾ ਸਂਨਿਰੁਦ੍ਧਃ
ਮੰਤ੍ਰ, ਯਜ, ਕਰਮ, ਵ੍ਰਤ, ਪੁਰਾਣਾ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਜੋ ਵੇਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਾਯਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ ਮਾਯਿਨਂ ਤੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਸ੍ਯਾਵਯਵਭੂਤੈਸ੍ ਤੁ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਇਦਂ ਜਗਤ੍
ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ; ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪਕ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯੋ ਯੋਨਿਂ-ਯੋਨਿਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਏਕੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਇਦਂ ਸਂ ਚ ਵਿ ਚੈਤਿ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਤਮ੍ ਈਸ਼ਾਨਂ ਵਰਦਂ ਦੇਵਮ੍ ਈਡ੍ਯਂ ਨਿਚਾਯ੍ਯੇਮਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ
ਜੋ ਹਰ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਚਲਦਾ ਤੇ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾਤਾਰ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਤਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਸ਼੍ ਚੋਦ੍ਭਵਸ਼੍ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਧਿਕੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਮਹਰ੍षਿਃ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਂ ਪਸ਼੍ਯਤ ਜਾਯਮਾਨਂ ਸ ਨੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ੁਭਯਾ ਸਂਯੁਨਕ੍ਤੁ
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖੋ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜੋੜੇ।
ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਅਧਿਪੋ ਯਸ੍ਮਿਂਲ੍ ਲੋਕਾ ਅਧਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਯ ਈਸ਼ੇ ਅਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਪਦਸ਼੍ ਚਤੁष੍ਪਦਃ ਕਸ੍ਮੈ ਦੇਵਾਯ ਹਵਿषਾ ਵਿਧੇਮ
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਜੋ ਦੋ ਪੈਰ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੀਏ?
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਕਲਿਲਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸ੍ਰष੍ਟਾਰਮ੍ ਅਨੇਕਰੂਪਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯੈਕਂ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਾਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ
ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ, ਗੁੰਝਲ ਵਿਚ, ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅੰਤਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ ਏਵ ਕਾਲੇ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਧਿਪਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਗੂਢਃ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੁਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਯੋ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ ਚ ਤਮ੍ ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਪਾਸ਼ਾਂਸ਼੍ ਛਿਨਤ੍ਤਿ
ਉਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਗਤ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਮਿਲੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਘृਤਾਤ੍ ਪਰਂ ਮਣ੍ਡਮ੍ ਇਵਾਤਿਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਗੂਢਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯੈਕਂ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਾਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਸ਼ੈਃ
ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਘੀ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਜਗਤ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ—ਦਿਵਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਏष ਦੇਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਦਾ ਜਨਾਨਾਂ ਹृਦਯੇ ਸਂਨਿਵਿष੍ਟਃ ਹृਦਾ ਮਨੀषਾ ਮਨਸਾਭਿਕॢਪ੍ਤੋ ਯ ਏਤਦ੍ ਵਿਦੁਰ੍ ਅਮृਤਾਸ੍ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਇਹ ਦਿਵਤਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਦਿਲ, ਬੁਧੀ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਾਤਮਸ੍ ਤਨ੍ ਨ ਦਿਵਾ ਨ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ ਨ ਸਨ੍ ਨ ਚਾਸਚ੍ ਛਿਵ ਏਵ ਕੇਵਲਃ ਤਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤਤ੍ ਸਵਿਤੁਰ੍ ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਸृਤਾ ਪੁਰਾਣੀ
ਜਦ ਉਹ ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਤ, ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਹੋਣਾ; ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਟੱਲ, ਉਹ ਸਾਵਿਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬੁਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਨੈਨਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚਂ ਨ ਮਧ੍ਯੇ ਪਰਿਜਗ੍ਰਭਤ੍ ਨ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਅਸ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ ਮਹਦ੍ ਯਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਉਪਰੋਂ, ਨਾ ਪਾਸੋਂ, ਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੜਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨ ਸਂਦृਸ਼ੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਰੂਪਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨੈਨਂ ਹृਦਾ ਹृਦਿਸ੍ਥਂ ਮਨਸਾ ਯ ਏਨਮ੍ ਏਵਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਅਮृਤਾਸ੍ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਉਸ ਦੀ ਸੂਰਤ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਜਾਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਭੀਰੁਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਯਤ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮੁਖਮ੍ ਤੇਨ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਕੁਝ ਡਰਪੋਕ ਮਨੁੱਖ 'ਅਜਨਮਾ' ਸਮਝ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਸੁਰਤ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਮਾ ਨਸ੍ ਤੋਕੇ ਤਨਯੇ ਮਾ ਨ ਆਯੁषਿ ਮਾ ਨੋ ਗੋषੁ ਮਾ ਨੋ ਅਸ਼੍ਵੇषੁ ਰੀਰਿषਃ ਵੀਰਾਨ੍ ਮਾ ਨੋ ਰੁਦ੍ਰ ਭਾਮਿਤੋ ਵਧੀਰ੍ ਹਵਿष੍ਮਨ੍ਤਃ ਸਦਮ੍ ਇਤ੍ ਤ੍ਵਾ ਹਵਾਮਹੇ
ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਨੂੰ, ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੀਂ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਸਾਡੇ ਵਿਰਲੇ ਬੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਮਾਰੀਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਦ੍ਵੇ ਅਕ੍ਸ਼ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਨਨ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯੇ ਨਿਹਿਤੇ ਯਤ੍ਰ ਗੂਢੇ ਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਮृਤਂ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯੇ ਈਸ਼ਤੇ ਯਸ੍ ਤੁ ਸੋ ऽਨ੍ਯਃ
ਦੋ ਅਬਾਦੀ ਅੱਖਰ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਾਸਵੰਤ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਮਰ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਯੋ ਯੋਨਿਂ ਯੋਨਿਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਏਕੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਯੋਨੀਸ਼੍ ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ ऋषਿਂ ਪ੍ਰਸੂਤਂ ਕਪਿਲਂ ਯਸ੍ ਤਮ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਜ੍ਞਾਨੈਰ੍ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਜਾਯਮਾਨਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍
ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਣਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇਕੱਲਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਣਨੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉੱਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਏਕੈਕਂ ਜਾਲਂ ਬਹੁਧਾ ਵਿਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਂਹਰਤ੍ਯ੍ ਏष ਦੇਵਃ ਭੂਯਃ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਤਯਸ੍ ਤਥੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਕੁਰੁਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਇਕ ਜਾਲ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਇਸ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ਼੍ ਚ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍ ਭ੍ਰਾਜਤੇ ਯਦ੍ ਵਾਨਡ੍ਵਾਨ੍ ਏਵਂ ਸ ਦੇਵੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਰੇਣ੍ਯੋ ਯੋਨਿਸ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਏਕਃ
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ — ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਤੇ ਪਾਸੋਂ — ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਸਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਡਾ, ਪੂਜਣਯੋਗ, ਇਕੱਲਾ ਸਾਰੀਆਂ ਜਣਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।