ਯੁਜੇ ਵਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵ੍ਯਂ ਨਮੋਭਿਰ੍ ਵਿ ਸ਼੍ਲੋਕ ਏਤੁ ਪਥ੍ਯੇਵ ਸੂਰੇਃ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਅਮृਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾ ਆ ਯੇ ਧਾਮਾਨਿ ਦਿਵਿਯਾਨਿ ਤਸ੍ਥੁਃ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਭਜਨ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰਥ ਵਾਂਗ ਚੱਲੇ। ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਸਮਾਨੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਸੁਣਦੇ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਯਤ੍ਰਾਭਿਮਥ੍ਯਤੇ ਵਾਯੁਰ੍ ਯਤ੍ਰਾਧਿਰੁਧ੍ਯਤੇ ਸੋਮੋ ਯਤ੍ਰਾਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸਂਜਾਯਤੇ ਮਨਃ
ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਰਗੜ ਕੇ ਜਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਥੇ ਮਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਵਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਸਵੇਨ ਜੁषੇਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵ੍ਯਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਯੋਨਿਂ ਕृਣਵਸੇ ਨਹਿ ਤੇ ਪੂਰ੍ਤਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍
ਸੂਰਜ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਂਭੋ। ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਦਾ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਭੇਟ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਤ੍ਰਿਰੁਨ੍ਨਤਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸਮਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਹृਦੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨਸਾ ਸਂਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਡੁਪੇਨ ਪ੍ਰਤਰੇਤ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭਯਾਵਹਾਨਿ
ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਠੀਕ ਰੱਖੋ; ਦਿਲ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਕੇ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯੇਹ ਸ ਯੁਕ੍ਤਚੇष੍ਟਃ ਕ੍ਸ਼ੀਨੇ ਪ੍ਰਾਣੇ ਨਾਸਿਕਯੋਚ੍ਛ੍ਵਸੀਤ ਦੁष੍ਟਾਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਵਾਹਮ੍ ਏਨਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਮਨੋ ਧਾਰਯੇਤਾਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ
ਸਾਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਜਦ ਸਾਸ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਨਾ ਲਓ। ਜਿਵੇਂ ਉਲਝੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸਮੇ ਸ਼ੁਚੌ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਹ੍ਨਿਵਾਲੁਕਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦਜਲਾਸ਼੍ਰਯਾਦਿਭਿਃ ਮਨੋऽਨੁਕੂਲੇ ਨ ਤੁ ਚਕ੍ਸ਼ੁਪੀਡਨੇ ਗੁਹਾਨਿਵਾਤਾਸ਼੍ਰਯਣੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍
ਸਾਫ, ਸਮਤਲ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਥਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਰੇਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਸ਼ੋਰ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹੋਣ। ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਨਾ ਗੁਫਾ ਜਾਂ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਉਥੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ।
ਨੀਹਾਰਧੂਮਾਰ੍ਕਾਨਲਾਨਿਲਾਨਾਂ ਖਦ੍ਯੋਤਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸ੍ਫਟਿਕਾਸ਼ਸ਼ੀਨਾਮ੍ ਏਤਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਪੁਰਃਸਰਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਿਕਰਾਣਿ ਯੋਗੇ
ਕੁਹਾਸਾ, ਧੂੰਆਂ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਜੁਗਨੂ, ਬਿਜਲੀ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਤੇ ਚੰਦ—ਇਹ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪृਥ੍ਵ੍ਯਪ੍ਤੇਜੋऽਨਿਲਖੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤੇ ਪਞ੍ਚਾਤ੍ਮਕੇ ਯੋਗਗੁਣੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਨ ਤਸ੍ਯ ਰੋਗੋ ਨ ਜਰਾ ਨ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਾਗ੍ਨਿਮਯਂ ਸ਼ਰੀਰਮ੍
ਜਦ ਯੋਗ ਦੇ ਗੁਣ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ—ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਯੋਗ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਗ, ਨਾ ਬੁਢਾਪਾ, ਨਾ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਲਘੁਤ੍ਵਮ੍ ਆਰੋਗ੍ਯਮ੍ ਅਲੋਲੁਪਤ੍ਵਂ ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਾਦਃ ਸ੍ਵਰਸੌष੍ਠਵਂ ਚ ਗਨ੍ਧਃ ਸ਼ੁਭੋ ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਮ੍ ਅਲ੍ਪਂ ਯੋਗਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਥਮਾਂ ਵਦਨ੍ਤਿ
ਹਲਕਾਪਣ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਲੋਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਘੱਟ ਪਿਸਾਬ-ਪਖਾਣਾ—ਇਹ ਯੋਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥੈਵ ਬਿਮ੍ਬਂ ਮृਦਯੋਪਲਿਪ੍ਤਂ ਤੇਜੋਮਯਂ ਭ੍ਰਾਜਤੇ ਤਤ੍ ਸੁਧਾਨ੍ਤਮ੍ ਤਦ੍ ਵਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੇਹੀ ਏਕਃ ਕृਤਾਰ੍ਥੋ ਭਵਤੇ ਵੀਤਸ਼ੋਕਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਆਇਨਾ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦੀਪੋਪਮੇਨੇਹ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਅਜਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵੈਰ੍ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਸ਼ੈਃ
ਜਦ ਆਤਮ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸੁਰਤ—ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਸਦੀਵੀ, ਤੇ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਦੀਪ ਵਾਂਗ—ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏष ਹ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਦਿਸ਼ੋ ऽਨੁ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੂਰ੍ਵੋ ਹ ਜਾਤਃ ਸ ਉ ਗਰ੍ਭੇ ਅਨ੍ਤਃ ਸ ਏਵ ਜਾਤਃ ਸ ਜਨਿष੍ਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ ਜਨਾਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਰ੍ਵਤੋਮੁਖਃ
ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਗਰਭ ਵਿਚ ਹੈ; ਉਹ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਯੋ ਦੇਵੋ ਅਗ੍ਨੌ ਯੋ ਅਪ੍ਸੁ ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਭੁਵਨਮ੍ ਆਵਿਵੇਸ਼ ਯ ਓषਧੀषੁ ਯੋ ਵਨਸ੍ਪਤੀषੁ ਤਸ੍ਮੈ ਦੇਵਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗ ਵਿਚ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੋ ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚ ਹੈ—ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯ ਏਕੋ ਜਾਲਵਾਨ੍ ਈਸ਼ਤ ਈਸ਼ਨੀਭਿਃ ਸਰ੍ਵਾਂਲ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਈਸ਼ਤ ਈਸ਼ਨੀਭਿਃ ਯ ਏਵੈਕ ਉਦ੍ਭਵੇ ਸਂਭਵੇ ਚ ਯ ਏਤਦ੍ ਵਿਦੁਰ੍ ਅਮृਤਾਸ੍ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਉਹ ਇਕਲਾ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਵਧਣ ਵਿਚ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੋ ਹਿ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯ ਤਸ੍ਥੇ ਯ ਇਮਾਂਲ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਈਸ਼ਤ ਈਸ਼ਨੀਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ ਜਨਾਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਂਚੁਕੋਚਾਨ੍ਤਕਾਲੇ ਸਂਸृਜ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਭੁਵਨਾਨਿ ਗੋਪਾਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਇਕਲਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਉਤ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖੋ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਬਾਹੁਰ੍ ਉਤ ਵਿਸ਼੍ਵਤਸ੍ਪਾਤ੍ ਸਂ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਧਮਤਿ ਸਂ ਪਤਤ੍ਰੈਰ੍ ਦ੍ਯਾਵਾਭੂਮੀ ਜਨਯਨ੍ ਦੇਵ ਏਕਃ
ਉਸ ਦੇ ਅੱਖ, ਮੂੰਹ, ਬਾਂਹ ਤੇ ਪੈਰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਸ਼੍ ਚੋਦ੍ਭਵਸ਼੍ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਧਿਪੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਮਹਰ੍षਿਃ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ ਨੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ੁਭਯਾ ਸਂਯੁਨਕ੍ਤੁ
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰੁਦਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ।
ਯਾ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸ਼ਿਵਾ ਤਨੂਰ੍ ਅਘੋਰਾਪਾਪਕਾਸ਼ਿਨੀ ਤਯਾ ਨਸ੍ ਤਨੁਵਾ ਸ਼ਂਤਮਯਾ ਗਿਰਿਸ਼ਨ੍ਤਾਭਿਚਾਕਸ਼ੀਹਿ
ਹੇ ਰੁਦਰ, ਤੇਰੀ ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਜੋ ਡਰਾਉਣੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਮੰਦ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਪਾ।
ਯਾਮ੍ ਇषੁਂ ਗਿਰਿਸ਼ਨ੍ਤ ਹਸ੍ਤੇ ਬਿਭਰ੍ष੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਵੇ ਸ਼ਿਵਾਂ ਗਿਰਿਤ੍ਰ ਤਾਂ ਕੁਰੁ ਮਾ ਹਿਂਸੀਃ ਪੁਰੁषਂ ਜਗਤ੍
ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਤੀਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰ ਦੇ; ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੀਂ।
ਤਤਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਬृਹਨ੍ਤਂ ਯਥਾਨਿਕਾਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਗੂਢਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯੈਕਂ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਾਰਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਮृਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਬ੍ਰਹਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵੱਡਾ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹੈ, ਉਸ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਾਹਮ੍ ਏਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਤਮਸਃ ਪਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਤਮ੍ ਏਵ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਮृਤ੍ਯੁਮ੍ ਏਤਿ ਨਾਨ੍ਯਃ ਪਨ੍ਥਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ऽਯਨਾਯ
ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਂ ਨਾਪਰਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਾਣੀਯੋ ਨ ਜ੍ਯਾਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ ਇਵ ਸ੍ਤਬ੍ਧੋ ਦਿਵਿ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਏਕਸ੍ ਤੇਨੇਦਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਪੁਰੁषੇਣ ਸਰ੍ਵਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਤੇ ਨਾ ਵੱਡਾ; ਉਹ ਇਕਲਿਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ਯਦ੍ ਉਤ੍ਤਰਤਰਂ ਯਦ੍ ਅਰੂਪਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍ ਯ ਏਤਦ੍ ਵਿਦੁਰ੍ ਅਮृਤਾਸ੍ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਥੇਤਰੇ ਦੁਃਖਮ੍ ਏਵਾਪਿਯਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਹੋਰੋਂ ਉੱਚਾ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਨਨਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਗੁਹਾਸ਼ਯਃ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪੀ ਸ ਭਗਵਾਂਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਿਹਰੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਹਨ; ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਮਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ ਵੈ ਪੁਰੁषਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯੈष ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਮ੍ ਈਸ਼ਾਨੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਅਵ੍ਯਯਃ
ਪੁਰਖ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਤਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਮਾਲਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਇਹ ਪਹੁੰਚ, ਅਟੱਲ ਜੋਤ, ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ऽਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਸਦਾ ਜਨਾਨਾਂ ਹृਦਯੇ ਸਂਨਿਵਿष੍ਟਃ ਹृਦਾ ਮਨੀषਾ ਮਨਸਾਭਿਕॢਪ੍ਤੋ ਯ ਏਤਦ੍ ਵਿਦੁਰ੍ ਅਮृਤਾਸ੍ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ
ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਤਨਾ ਪੁਰਖ, ਅੰਦਰਲਾ ਆਤਮਾ, ਸਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਦਿਲ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰ੍षਾ ਪੁਰੁषਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਪਾਤ੍ ਸ ਭੂਮਿਂ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋ ਵृਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਯਤਿष੍ਠਦ੍ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍
ਪੁਰਖ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਹਨ; ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਦਸ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁष ਏਵੇਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਭੂਤਂ ਯਚ੍ ਚ ਭਵ੍ਯਮ੍ ਉਤਾਮृਤਤ੍ਵਸ੍ਯੇਸ਼ਾਨੋ ਯਦ੍ ਅਨ੍ਨੇਨਾਤਿਰੋਹਤਿ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪੁਰਖ ਹੀ ਹੈ—ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਪਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਃਪਾਣਿਪਾਦਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਤੋऽਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋਮੁਖਂ ਸਰ੍ਵਤਃਸ਼੍ਰੁਤਿਮਲ੍ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ; ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੁਣਾਭਾਸਂ ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ਈਸ਼ਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਰਣਂ ਸੁਹृਤ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਰਖਵਾਲਾ, ਆਸਰਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।