ਇੱਕ ਰੁੱਖ ’ਤੇ ਦੋ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਆਤਮਾ, ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖੀ ਹੈ ਤੇ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੂਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਅਟੱਲ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਜਪ, ਯਗ, ਜਾਂ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਪਰ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਜਪ, ਯਗ, ਕਰਮ, ਵਰਤ, ਪੁਰਾਣਾ-ਭਵਿੱਖ, ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਮਾਇਆਵਾਨ ਨੇ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਆਤਮਾ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਮਝੋ ਤੇ ਮਾਇਆਵਾਨ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪਰਮੇਸ਼्वर; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹੀ ਹਰ ਜਣਨ-ਸਥਾਨ ਦਾ ਅਧੀਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਦਾ ਤੇ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਾਤਾ, ਪੂਜਨਯੋਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਤੇ ਆਦਿ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਗਭ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਦੇਖੋ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ। ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੋਪਾਏ ਤੇ ਚੌਪਾਏ ਸਭ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹਵਨ-ਹੋਮ ਕਰੀਏ? ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਖਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੱਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਘੀ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁੱਖਮ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੱਕ ਦਿਲ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਤ, ਨਾ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਨਾ-ਹੋਣਾ; ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ—ਉਹ ਅਟੱਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤੇ, ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਅੱਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਲ ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਡਰਪੋਕ ਮਨੁੱਖ, "ਅਜਨਮਾ" ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਮੰਗਲਮਈ ਚਿਹਰੇ ਰਾਹੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਉਮਰ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਜਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੀਂ; ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਡੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ, ਹੇ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੇ; ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਅਮਰ ਅੱਖਰ ਹਨ—ਸੁਪਰੀਮ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਅਨੰਤ—ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਾਸਵੰਤ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਮਰ ਗਿਆਨ ਹੈ; ਤੇ ਦੋਹਾਂ ’ਤੇ ਜੋ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਭ ਜਣਨ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਜਣਨ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਦਿ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਜਾਲ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਰਚ ਕੇ, ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮੁੜ ਰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਭ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ-ਹੇਠਾਂ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਪੂਜਨਯੋਗ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸਭ ਜਣਨ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਜਣਨ-ਸਥਾਨ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਕਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗੁਪਤ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਗਏ, ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਰੂਪ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਵਾਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਵਾਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਭਾਗ ਦੇ ਵੀ ਸੌ ਭਾਗ ਕਰ ਕੇ ਜਾਣੋ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਅਨੰਤ ਸਮਰਥ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਮਰਦ, ਨਾ ਔਰਤ, ਨਾ ਨਪੁੰਸਕ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਜਿਹੜਾ ਸਰੀਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ, ਸਪਰਸ਼, ਵੇਖਣ, ਮੋਹ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਾਣੀ, ਵਰਖਾ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਆਤਮਾ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਵਧਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰਾਹੀਂ ਅਨੇਕ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁੱਖਮ ਰੂਪ ਚੁਣਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਉਸ ਜੁੜਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਕੋ-ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼्वर ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਹੋਣ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ-ਹੋਣ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਮੰਗਲਮਈ, ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੀ, ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਦਾ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਹੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਸੱਚ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਅੱਠ ਰਾਹੀਂ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੁੱਖਮ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਹਾਲਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਦ ਇਹ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਮੁਕ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਹ ਸੱਚੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਉਹੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਪ ਅਕਾਲ; ਉਹ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਹੋਣ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਪੂਜਨਯੋਗ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ। ਉਹ ਰੁੱਖ, ਸਮਾਂ, ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਲਿਆਂਦਾ, ਪਾਪ ਮਿਟਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਮਰ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਿਵਯ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪੂਜਨਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਉਸਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ, ਨਾ ਉਪਕਰਨ; ਨਾ ਕੋਈ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਉੱਤੇ; ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਕਰਮ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਲਕ, ਨਾ ਰਾਜਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ; ਉਹ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਪਕਰਨਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਨਾ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਰਚਨਹਾਰ ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਆਪਣੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਿਵਯ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਮੂਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਸਾਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯਤਾ, ਤੇ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ, ਬੰਧਨਾਂ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।