ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਤੁਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਥ ਆਪਣੀ ਰਾਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਣੀ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਸੰਤਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਘਸਣ ਨਾਲ ਜਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮਾ ਰਸ ਉੱਫਣਦਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਮਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੇਟ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸੀਧਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰੱਖੋ; ਦਿਲ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਠੇ ਜੋੜੋ। ਗਿਆਨੀ ਮਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਵਾਲੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈਵੇ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਹਿਰ ਰਥੀ ਬੇਕਾਬੂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਫ, ਸਮਤਲ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਥਰ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਰੇਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ੋਰ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਥਕਾਵੇ ਨਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਗੁਫਾ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਆਸਨ ਲਗਾਏ। ਯੋਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਧੁੰਦ, ਧੂੰਆਂ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਜੁਗਨੂ, ਬਿਜਲੀ, ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਤੇ ਚੰਦ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ—ਪૃਥਵੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਵਿੱਚੋਂ ਬਣੀ ਯੋਗ ਦੀਆਂ ਗੁਣਵਤਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਬੁਢਾਪਾ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣ ਹਨ—ਹਲਕਾਪਨ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤਤਾ, ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ, ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼, ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ, ਤੇ ਘੱਟ ਮਲਮੂਤਰ। ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਦਰਪਣ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੀਵ ਪੂਰਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ—ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਸਦੀਵੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ—ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ; ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ—ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਕੋ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਆਰੰਭ ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਇਕਲਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅੱਖਾਂ, ਚਿਹਰੇ, ਬਾਂਹਾਂ, ਤੇ ਪੈਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ; ਉਹ ਇਕੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀਰਣਯਗਰਭਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ—ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜੇ। ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੇਰਾ ਉਹ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸਰੂਪ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦੁਖ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾ। ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਤੇਰਾ ਉਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਕਰ, ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਘੇਰੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਲੋਕ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕੀਦਾ ਹੈ—ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ; ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਚਾ, ਨਿਰਰੂਪ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਚਿਹਰੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਲ੍ਹਾਂ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰੇ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਿਵ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪੁਰਖ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਾਰੀ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰਲਾ ਪੁਰਖ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਿਹਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦਿਲ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਖ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਹਨ; ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੌਂਫੇਰੇ ਘੇਰੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਦਸ ਅੰਗੁਲਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ—ਜੋ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਕੋ ਪੁਰਖ ਹੈ; ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰੇ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਰਣ, ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਧਾਰੀ ਹੰਸ, ਖੇਡਦਿਆਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਦਾ। ਉਸਦੇ ਨਾ ਹੱਥ ਤੇ ਨਾ ਪੈਰ, ਪਰ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੜਦਾ ਤੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਿਨਾ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਾ, ਬਿਨਾ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਸੁਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਖਮ, ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ, ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਅਜਰ, ਪੁਰਾਤਨ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਮਰ ਹੈ। ਇਕੋ ਉਹ ਨਿਰਰੰਗ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਰੰਗ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜੋੜੇ। ਉਹੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੂਰਜ, ਉਹੀ ਵਾਯੂ, ਉਹੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ; ਉਹੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਹੀ ਜਲ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਹੀ ਇਸਤਰੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪੁਰਖ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੁੰਡਾ ਤੇ ਕੁੜੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਬੁੱਢਾ ਹੈਂ ਜੋ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਹੈਂ। ਕਾਲਾ, ਪੰਖੀ, ਹਰਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਗਰਭ, ਰੁੱਤਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ—ਬਿਨਾ ਆਰੰਭ ਦੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਜਨਮੀ, ਲਾਲ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਕਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਅਜਨਮੀ ਉਸਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ ਕੋਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਅਜਨਮੀ ਭੋਗ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਪੰਛੀ, ਇਕਠੇ, ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਇੱਕੋ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਨਾ ਖਾ ਕੇ ਸਿਰਫ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼, ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਨੰਤਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ, ਤੇ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।