നവദ്വാരേ പുരേ ദേഹീ ഹംസോ ലേലായതേ ബഹിഃ വശീ സര്വസ്യ ലോകസ്യ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച
ഒമ്പത് വാതിലുകളുള്ള നഗരത്തിൽ, ശരീരത്തിൽ, ഹംസൻപോലുള്ള ജീവൻ പുറത്തേക്ക് കളിച്ചാടുന്നു; അവൻ സ്താവരചരജഗത്തിന്റെ അധിപതിയാണ്.
അപാണിപാദോ ജവനോ ഗ്രഹീതാ പശ്യത്യ് അചക്ഷുഃ സ ശൃണോത്യ് അകര്ണഃ സ വേത്തി വേദ്യം ന ച തസ്യാസ്തി വേത്താ തമ് ആഹുര് അഗ്ര്യം പുരുഷം മഹാന്തമ്
കൈകളും കാലുകളും ഇല്ലാതെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുകയും പിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കണ്ണില്ലാതെ കാണുന്നു, ചെവിയില്ലാതെ കേൾക്കുന്നു; അറിയേണ്ടതെല്ലാം അവൻ അറിയുന്നു, പക്ഷേ ആരും അവനെ അറിയുന്നില്ല; അവനെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മഹാപുരുഷനെന്ന് പറയുന്നു.
അണോര് അണീയാന് മഹതോ മഹീയാന് ആത്മാ ഗുഹായാം നിഹിതോ ഽസ്യ ജന്തോഃ തമ് അക്രതും പശ്യതി വീതശോകോ ധാതുപ്രസാദാന് മഹിമാനമ് ഈശമ്
അത് സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മവും മഹത്തിൽ മഹത്തും, ഓരോ ജീവിയുടെയും ഹൃദയത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആഗ്രഹവും ദു:ഖവും ഇല്ലാത്തവൻ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാൽ ആ ദൈവത്തിന്റെ മഹിമ കാണുന്നു.
വേദാഹമ് ഏതമ് അജരം പുരാണം സര്വാത്മാനം സര്വഗതം വിഭുത്വാത് ജന്മനിരോധം പ്രവദന്തി യസ്യ ബ്രഹ്മവാദിനോ ഹി പ്രവദന്തി നിത്യമ്
ഞാൻ ഈ വൃദ്ധനും അക്ഷയനും സർവ്വവ്യാപിയുമായ ആത്മാവിനെ അറിയുന്നു; ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ജനനത്തിന്റെ അവസാനമാണ് അവൻ എന്ന് പറയുന്നു, എന്നും അവനെ ശാശ്വതനെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
യ ഏകോ ഽവര്ണോ ബഹുധാ ശക്തിയോഗാദ് വര്ണാന് അനേകാന് നിഹിതാര്ഥോ ദധാതി വി ചൈതി ചാന്തേ വിശ്വമ് ആദൌ സ ദേവഃ സ നോ ബുദ്ധ്യാ ശുഭയാ സംയുനക്തു
ഏകനായ് നിറമില്ലാത്തവൻ, തന്റെ ശക്തികളുടെ കൂട്ടായ്മയാൽ പല നിറങ്ങളിലായി, അനേകം രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച്, സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ച്, ആദിയിൽക്കും അവസാനത്തിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആ ദൈവം നമ്മെ ശുഭമായ വിവേകത്തോടെ ഒന്നിപ്പിക്കട്ടെ.
തദ് ഏവാഗ്നിസ് തദ് ആദിത്യസ് തദ് വായുസ് തദ് ഉ ചന്ദ്രമാഃ തദ് ഏവ ശുക്രം തദ് ബ്രഹ്മ തദ് ആപസ് തത് പ്രജാപതിഃ
അവനാണ് അഗ്നി, അവനാണ് സൂര്യൻ, അവനാണ് വായു, അവനാണ് ചന്ദ്രൻ; അവനാണ് പ്രകാശം, അവനാണ് ബ്രഹ്മ, അവനാണ് ജലം, അവനാണ് പ്രജാപതി.
ത്വം സ്ത്രീ ത്വം പുമാന് അസി ത്വം കുമാര ഉത വാ കുമാരീ ത്വം ജീര്ണോ ദണ്ഡേന വഞ്ചസി ത്വം ജാതോ ഭവസി വിശ്വതോമുഖഃ
നീ സ്ത്രീയുമാണ്, നീ പുരുഷനുമാണ്; നീ ബാലനും ബാലികയും ആകുന്നു; നീ വൃദ്ധനായി ദണ്ഡം പിടിച്ച് നടന്നു, നീ ജനിച്ച് സകലദിശകളിലും മുഖമുള്ളവനായി ഭവിക്കുന്നു.
നീലഃ പതങ്ഗോ ഹരിതോ ലോഹിതാക്ഷസ് തഡിദ്ഗര്ഭ ഋതവഃ സമുദ്രാഃ അനാദിമാംസ് ത്വം വിഭുത്വേന വര്തസേ യതോ ജാതാനി ഭുവനാനി വിശ്വാ
നീലനായി, ചിറകുള്ളവനായി, പച്ചനിറത്തിൽ, ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, മിന്നലിന്റെ ഗർഭമായി, ঋതുക്കളായി, സമുദ്രങ്ങളായി — ആരംഭമില്ലാതെ, നീ അതിവിസാലതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; നിന്നിൽ നിന്നാണ് ലോകങ്ങൾ ജനിക്കുന്നത്.
അജാമ് ഏകാം ലോഹിതശുക്ലകൃഷ്ണാം ബഹ്വീഃ പ്രജാഃ സൃജമാനാം സരൂപാഃ അജോ ഹ്യ് ഏകോ ജുഷമാണോ ഽനുശേതേ ജഹാത്യ് ഏനാം ഭുക്തഭോഗാമ് അജോ ഽന്യഃ
ഒരു ജനനമില്ലാത്തവൾ ചുവപ്പ്, വെള്ള, കറുപ്പ് നിറങ്ങളാൽ അനേകം ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഒരുവൻ ആ ജനനമില്ലാത്തവളെ അനുഭവിച്ച് അവളോടൊപ്പം കിടക്കുന്നു, മറ്റൊരുവൻ അനുഭവിച്ചശേഷം അവളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
ദ്വാ സുപര്ണാ സയുജാ സഖായാ സമാനം വൃക്ഷം പരിഷസ്വജാതേ തയോര് അന്യഃ പിപ്പലം സ്വാദ്വ് അത്ത്യ് അനശ്നന്ന് അന്യോ അഭിചാകശീതി
രണ്ട് പക്ഷികൾ കൂട്ടുകാരായി ഒരേ മരത്തിൽ ചേർന്ന് ഇരിക്കുന്നു; ഒരുവൻ അതിലെ മധുരഫലം തിന്നുന്നു, മറ്റൊരുവൻ തിന്നാതെ നോക്കി നിൽക്കുന്നു.
സമാനേ വൃക്ഷേ പുരുഷോ നിമഗ്നോ അനീശയാ ശോചതി മുഹ്യമാനഃ ജുഷ്ടം യദാ പശ്യത്യ് അന്യമ് ഈശം അസ്യ മഹിമാനമ് ഇതി വീതശോകഃ
അവരോ ഒരേ മരത്തിൽ, മനുഷ്യൻ അകപ്പെട്ട്, ബലഹീനനായി ദു:ഖിച്ചു ഭ്രമിക്കുന്നു; എന്നാൽ മറ്റൊരുത്തൻ, അതായത് ഈശ്വരൻ, അവന്റെ മഹത്വം കണ്ടാൽ, ദു:ഖം വിട്ടൊഴിയുന്നു.
ഋചോ അക്ഷരേ പരമേ വ്യോമന് യസ്മിന് ദേവാ അധി വിശ്വേ നിഷേധുഃ യസ് തന് ന വേദ കിമ് ഋചാ കരിഷ്യതി യ ഇത് തദ് വിദുസ് ത ഇമേ സമാസതേ
അക്ഷരമായ പരമാകാശത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും വസിക്കുന്നു; അതിനെ അറിയാത്തവനു വേദപാഠം എന്ത് പ്രയോജനം? അതിനെ അറിയുന്നവർ അവിടെ ഒന്നിക്കുന്നു.
ഛന്ദാംസി യജ്ഞാഃ ക്രതവോ വ്രതാനി ഭൂതം ഭവ്യം യച് ച വേദാ വദന്തി അസ്മാന് മായീ സൃജതേ വിശ്വമ് ഏതത് തസ്മിംശ് ചാന്യോ മായയാ സംനിരുദ്ധഃ
ഛന്ദസ്സുകൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, ക്രതുക്കൾ, വ്രതങ്ങൾ, ഭൂതകാലം, ഭാവി, വേദങ്ങൾ പറയുന്നതെല്ലാം — ഇതെല്ലാം മായാവി സൃഷ്ടിക്കുന്നു; മറ്റൊരാൾ അവന്റെ മായയിൽ പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
മായാം തു പ്രകൃതിം വിദ്യാന് മായിനം തു മഹേശ്വരം തസ്യാവയവഭൂതൈസ് തു വ്യാപ്തം സര്വം ഇദം ജഗത്
മായയെ പ്രകൃതിയായി അറിഞ്ഞു, മായാവിയെ മഹേശ്വരനായി മനസ്സിലാക്കണം; അവന്റെ ഭാഗങ്ങൾകൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യോ യോനിം-യോനിമ് അധിതിഷ്ഠത്യ് ഏകോ യസ്മിന്ന് ഇദം സം ച വി ചൈതി സര്വമ് തമ് ഈശാനം വരദം ദേവമ് ഈഡ്യം നിചായ്യേമാം ശാന്തിമ് അത്യന്തമ് ഏതി
എല്ലാ ഗർഭങ്ങളിലെയും ഏകാധിപതിയായവൻ, എല്ലാം അവനിൽ സഞ്ചരിക്കുകയും വിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ആ അനുഗ്രഹദായകനായ, ആരാധ്യനായ ഈശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചാൽ പരമശാന്തി ലഭിക്കും.
യോ ദേവാനാം പ്രഭവശ് ചോദ്ഭവശ് ച വിശ്വാധികോ രുദ്രോ മഹര്ഷിഃ ഹിരണ്യഗര്ഭം പശ്യത ജായമാനം സ നോ ബുദ്ധ്യാ ശുഭയാ സംയുനക്തു
ദേവന്മാരുടെ ഉത്ഭവവും സ്രോതസ്സും, എല്ലാറ്റിലും വലിയവനും, രുദ്രനും, മഹർഷിയും, ഹിരണ്യഗർഭന്റെ ജനനം കാണുന്നവനും — അവൻ നമ്മെ ശുഭമായ ബുദ്ധിയോടെ ഒന്നിപ്പിക്കട്ടെ.
യോ ദേവാനാമ് അധിപോ യസ്മിംല് ലോകാ അധിശ്രിതാഃ യ ഈശേ അസ്യ ദ്വിപദശ് ചതുഷ്പദഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയും, ലോകങ്ങൾ അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇരുകാലികളെയും നാലുകാലികളെയും ഭരിക്കുന്നവൻ; ഏത് ദൈവത്തെയാണ് നാം ഹോമം അർപ്പിക്കേണ്ടത്?
സൂക്ഷ്മാതിസൂക്ഷ്മം കലിലസ്യ മധ്യേ വിശ്വസ്യ സ്രഷ്ടാരമ് അനേകരൂപം വിശ്വസ്യൈകം പരിവേഷ്ടിതാരം ജ്ഞാത്വാ ശിവം ശാന്തിമ് അത്യന്തമ് ഏതി
സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായവൻ, കലഹത്തിന്റെ നടുവിൽ, അനേകം രൂപങ്ങളാൽ വിശ്വസ്രഷ്ടാവും, എല്ലാം ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ഒരുവനുമാണ്; ശിവനെ spരിഞ്ഞാൽ പരമശാന്തി ലഭിക്കും.
സ ഏവ കാലേ ഭുവനസ്യ ഗോപ്താ വിശ്വാധിപഃ സര്വഭൂതേഷു ഗൂഢഃ യസ്മിന് യുക്താ ബ്രഹ്മര്ഷയോ ദേവതാശ് ച തമ് ഏവം ജ്ഞാത്വാ മൃത്യുപാശാംശ് ഛിനത്തി
കാലത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനായി, സർവ്വഭൂതങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിശ്വാധിപതിയാണ് അവൻ; ബ്രഹ്മർഷികളും ദേവതകളും അവനിൽ ലയിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ മരണബന്ധങ്ങൾ വിച്ഛേദിക്കപ്പെടുന്നു.
ഘൃതാത് പരം മണ്ഡമ് ഇവാതിസൂക്ഷ്മം ജ്ഞാത്വാ ശിവം സര്വഭൂതേഷു ഗൂഢം വിശ്വസ്യൈകം പരിവേഷ്ടിതാരം ജ്ഞാത്വാ ദേവം മുച്യതേ സര്വപാശൈഃ
നെയ്യിൽനിന്നും സൂക്ഷ്മമായ ശിവൻ, സർവ്വഭൂതങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, വിശ്വത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ഒരുവൻ — ദൈവത്തെ ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ടുമാറും.
ഏഷ ദേവോ വിശ്വകര്മാ മഹാത്മാ സദാ ജനാനാം ഹൃദയേ സംനിവിഷ്ടഃ ഹൃദാ മനീഷാ മനസാഭികൢപ്തോ യ ഏതദ് വിദുര് അമൃതാസ് തേ ഭവന്തി
സകലത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും മഹാത്മാവുമായ ഈ ദൈവം എല്ലായ്പ്പോഴും മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഹൃദയത്താൽ, ബുദ്ധിയാൽ, മനസ്സാൽ അവനെ സമീപിക്കാം; ഇതറിയുന്നവർ അമൃതരാവുന്നു.
യദാതമസ് തന് ന ദിവാ ന രാത്രിര് ന സന് ന ചാസച് ഛിവ ഏവ കേവലഃ തദ് അക്ഷരം തത് സവിതുര് വരേണ്യം പ്രജ്ഞാ ച തസ്മാത് പ്രസൃതാ പുരാണീ
അന്ധകാരമുള്ളപ്പോൾ അവിടെ പകലുമില്ല, രാത്രിയും ഇല്ല, സത്തുമില്ല, അസത്തുമില്ല; ശിവൻ മാത്രം അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അവൻ അക്ഷരനും, സവിറ്റാവിന്റെ ഉത്തമനും, പുരാതനമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉറവിടവുമാണ്.
നൈനമ് ഊര്ധ്വം ന തിര്യഞ്ചം ന മധ്യേ പരിജഗ്രഭത് ന തസ്യ പ്രതിമാ അസ്തി യസ്യ നാമ മഹദ് യശഃ
അവനെ മുകളിലും, അകത്തും, അറ്റത്തുമൊന്നും ആരും പിടിച്ചിട്ടില്ല; അവനു സമാനമായൊന്നുമില്ല; അവന്റെ നാമം മഹത്തായ മഹിമയുള്ളതാണു.
ന സംദൃശേ തിഷ്ഠതി രൂപമ് അസ്യ ന ചക്ഷുഷാ പശ്യതി കശ്ചനൈനം ഹൃദാ ഹൃദിസ്ഥം മനസാ യ ഏനമ് ഏവം വിദുര് അമൃതാസ് തേ ഭവന്തി
അവന്റെ രൂപം കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയില്ല; ആരും അവനെ നേരിട്ട് കാണുന്നില്ല. ഹൃദയത്തിലും മനസ്സിലും അവൻ വസിക്കുന്നതെന്നു അറിഞ്ഞവർ അമൃതരാവുന്നു.
അജാത ഇത്യ് ഏവം കശ്ചിദ് ഭീരുഃ പ്രപദ്യതേ രുദ്ര യത് ദക്ഷിണം മുഖമ് തേന മാം പാഹി നിത്യമ്
ജനിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ഭയപ്പെട്ട് ചിലർ അഭയം തേടുന്നു; ഭദ്രമായ മുഖമുള്ള രുദ്രാ, എന്നെ എല്ലായ്പ്പോഴും കാത്തുകൊൾക.
മാ നസ് തോകേ തനയേ മാ ന ആയുഷി മാ നോ ഗോഷു മാ നോ അശ്വേഷു രീരിഷഃ വീരാന് മാ നോ രുദ്ര ഭാമിതോ വധീര് ഹവിഷ്മന്തഃ സദമ് ഇത് ത്വാ ഹവാമഹേ
നമ്മുടെ മക്കളെ, ആയുസ്സിനെ, പശുക്കളെ, കുതിരകളെ, നമ്മുടെ വീരന്മാരെ ഒന്നും ദോഷം ചെയ്യരുതേ രുദ്രാ; നാം എപ്പോഴും നിനക്കു ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നു.
ദ്വേ അക്ഷരേ ബ്രഹ്മപരേ ത്വ് അനന്തേ വിദ്യാവിദ്യേ നിഹിതേ യത്ര ഗൂഢേ ക്ഷരം ത്വ് അവിദ്യാ ഹ്യ് അമൃതം തു വിദ്യാ വിദ്യാവിദ്യേ ഈശതേ യസ് തു സോ ഽന്യഃ
രണ്ടു ശാശ്വതമായ അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ട്; പരബ്രഹ്മവും അനന്തതയും, അവിടെയാണ് വിജ്ഞാനവും അജ്ഞാനവും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. അജ്ഞാനം നശ്വരമാണ്, വിജ്ഞാനം അമൃതമാണ്; അവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ വേറെയാണു.
യോ യോനിം യോനിമ് അധിതിഷ്ഠത്യ് ഏകോ വിശ്വാനി രൂപാണി യോനീശ് ച സര്വാഃ ഋഷിം പ്രസൂതം കപിലം യസ് തമ് അഗ്രേ ജ്ഞാനൈര് ബിഭര്തി ജായമാനം ച പശ്യേത്
എല്ലാ യോനികളുടെയും യോനിയിൽ ഏകാന്തമായി അധിഷ്ഠിതനായി, എല്ലാ രൂപങ്ങളും യോനികളും സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, ആദിയിൽ ജനിച്ച കപിലമുനിയെ വിജ്ഞാനത്തോടെ നിലനിറുത്തുന്നവനും, ജനിക്കുന്നവനെ കാണുന്നവനും ആണവൻ.
ഏകൈകം ജാലം ബഹുധാ വികുര്വന്ന് അസ്മിന് ക്ഷേത്രേ സംഹരത്യ് ഏഷ ദേവഃ ഭൂയഃ സൃഷ്ട്വാ പതയസ് തഥേശഃ സര്വാധിപത്യം കുരുതേ മഹാത്മാ
ഓരോ ജാലവും പലവിധമാക്കി, ഈ ലോകത്തിൽ ഈ ദൈവം അവയെ പിൻവലിക്കുന്നു; വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, അവൻ സർവ്വാധിപതിയായ മഹാത്മാവായി എല്ലാം ഭരിക്കുന്നു.
സര്വാ ദിശ ഊര്ധ്വമ് അധശ് ച തിര്യക് പ്രകാശയന് ഭ്രാജതേ യദ് വാനഡ്വാന് ഏവം സ ദേവോ ഭഗവാന് വരേണ്യോ യോനിസ്വഭാവാന് അധിതിഷ്ഠത്യ് ഏകഃ
സൂര്യനെപ്പോലെ, മുകളിലും താഴെയും ചുറ്റും എല്ലായിടത്തും പ്രകാശമാകുന്നു; അങ്ങനെ ആ ഭഗവാൻ, മഹത്വമുള്ള ദൈവം, എല്ലായോനികളുടെ സ്വഭാവത്തിൽ ഏകാന്തമായി അധിഷ്ഠിതനാണ്.