വേദാഹമ് ഏതം പുരുഷം മഹാന്തമ് ആദിത്യവര്ണം തമസഃ പരസ്താത് തമ് ഏവ വിദിത്വാതി മൃത്യുമ് ഏതി നാന്യഃ പന്ഥാ വിദ്യതേ ഽയനായ
ഞാൻ ഈ മഹാപുരുഷനെ, സൂര്യനുപോലെയുള്ള പ്രകാശവാനെയും ഇരുണ്ടതിന്റെ അതീതനെയും അറിയുന്നു; അവനെ മാത്രം അറിയുമ്പോൾ മരണത്തെ അതിക്രമിക്കാം — മോക്ഷത്തിനായി വേറെ വഴിയില്ല.
യസ്മാത് പരം നാപരമ് അസ്തി കിംചിദ് യസ്മാന് നാണീയോ ന ജ്യായോ ഽസ്തി കിംചിത് വൃക്ഷ ഇവ സ്തബ്ധോ ദിവി തിഷ്ഠത്യ് ഏകസ് തേനേദം പൂര്ണം പുരുഷേണ സര്വമ്
അവനെക്കാൾ മുകളിലോ ചുരുങ്ങിയതോ വലിയതോ ഒന്നുമില്ല; ഒരു വൃക്ഷംപോലെ ആകാശത്തിൽ ഏകാന്തമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അവനാൽ ഈ സർവ്വം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തതോ യദ് ഉത്തരതരം യദ് അരൂപമ് അനാമയമ് യ ഏതദ് വിദുര് അമൃതാസ് തേ ഭവന്തി അഥേതരേ ദുഃഖമ് ഏവാപിയന്തി
അതിൽ നിന്നും അത്യുന്നതവും രൂപരഹിതവും രോഗരഹിതവുമായതിനെ അറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു; മറ്റുള്ളവർ ദു:ഖം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നു.
സര്വാനനശിരോഗ്രീവഃ സര്വഭൂതഗുഹാശയഃ സര്വവ്യാപീ സ ഭഗവാംസ് തസ്മാത് സര്വഗതഃ ശിവഃ
അവനാണ് എല്ലാ മുഖങ്ങളും തലകളും കഴുത്തുകളും ഉള്ളവൻ; എല്ലാ ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ; അതുകൊണ്ട് ശിവൻ എല്ലായിടത്തും സന്നിഹിതനാണ്.
മഹാന് പ്രഭുര് വൈ പുരുഷഃ സത്ത്വസ്യൈഷ പ്രവര്തകഃ സുനിര്മലാമ് ഇമാം പ്രാപ്തിമ് ഈശാനോ ജ്യോതിര് അവ്യയഃ
പുരുഷൻ മഹത്തായ ശക്തിയുള്ളവൻ, സത്ത്വത്തിന്റെ ആരംഭം; ഭരതാവും നിർമലമായ പ്രകാശവും, ഈ പ്രാപ്തി നൽകുന്ന അക്ഷയജ്യോതിയാണ്.
അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ ഽന്തരാത്മാ സദാ ജനാനാം ഹൃദയേ സംനിവിഷ്ടഃ ഹൃദാ മനീഷാ മനസാഭികൢപ്തോ യ ഏതദ് വിദുര് അമൃതാസ് തേ ഭവന്തി
അംഗുഷ്ഠം വലുപ്പമുള്ള ആന്തരാത്മാവ് എല്ലായ്പ്പോഴും മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഹൃദയത്താൽ, ബുദ്ധിയാൽ, മനസ്സാൽ അവനെ ഗ്രഹിക്കാം; അതറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു.
സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് സ ഭൂമിം വിശ്വതോ വൃത്വാ അത്യതിഷ്ഠദ് ദശാങ്ഗുലമ്
പുരുഷന് ആയിരം തലകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും, ആയിരം കാലുകളും ഉണ്ട്; ഭൂമിയെ എല്ലാടും ചുറ്റി, പത്ത് വിരൽ നീളം അതിലപ്പുറം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
പുരുഷ ഏവേദം സര്വം യദ് ഭൂതം യച് ച ഭവ്യമ് ഉതാമൃതത്വസ്യേശാനോ യദ് അന്നേനാതിരോഹതി
ഈ സർവ്വവും — ഉണ്ടായതും വരാനിരിക്കുന്നതും — പുരുഷനാണ്; അവൻ അമൃതതയുടെ അധിപതിയും, അന്നംകൊണ്ട് അതിലപ്പുറം വളരുന്നവനുമാണ്.
സര്വതഃപാണിപാദം തത് സര്വതോഽക്ഷിശിരോമുഖം സര്വതഃശ്രുതിമല് ലോകേ സര്വമ് ആവൃത്യ തിഷ്ഠതി
അവനു എല്ലായിടത്തും കൈകളും കാലുകളും, കണ്ണുകളും തലകളും വായുകളും ഉണ്ട്; എല്ലായിടത്തും കേൾക്കുന്നു; എല്ലാം മൂടി അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വേന്ദ്രിയഗുണാഭാസം സര്വേന്ദ്രിയവിവര്ജിതം സര്വസ്യ പ്രഭുമ് ഈശാനം സര്വസ്യ ശരണം സുഹൃത്
അവൻ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അവയില്ലാത്തവനാണ്; അവൻ എല്ലാവിന്റെയും പ്രഭുവും, അധിപനും, അഭയവും, സുഹൃത്തുമാണ്.
നവദ്വാരേ പുരേ ദേഹീ ഹംസോ ലേലായതേ ബഹിഃ വശീ സര്വസ്യ ലോകസ്യ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച
ഒമ്പത് വാതിലുകളുള്ള നഗരത്തിൽ, ശരീരത്തിൽ, ഹംസൻപോലുള്ള ജീവൻ പുറത്തേക്ക് കളിച്ചാടുന്നു; അവൻ സ്താവരചരജഗത്തിന്റെ അധിപതിയാണ്.
അപാണിപാദോ ജവനോ ഗ്രഹീതാ പശ്യത്യ് അചക്ഷുഃ സ ശൃണോത്യ് അകര്ണഃ സ വേത്തി വേദ്യം ന ച തസ്യാസ്തി വേത്താ തമ് ആഹുര് അഗ്ര്യം പുരുഷം മഹാന്തമ്
കൈകളും കാലുകളും ഇല്ലാതെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുകയും പിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കണ്ണില്ലാതെ കാണുന്നു, ചെവിയില്ലാതെ കേൾക്കുന്നു; അറിയേണ്ടതെല്ലാം അവൻ അറിയുന്നു, പക്ഷേ ആരും അവനെ അറിയുന്നില്ല; അവനെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മഹാപുരുഷനെന്ന് പറയുന്നു.
അണോര് അണീയാന് മഹതോ മഹീയാന് ആത്മാ ഗുഹായാം നിഹിതോ ഽസ്യ ജന്തോഃ തമ് അക്രതും പശ്യതി വീതശോകോ ധാതുപ്രസാദാന് മഹിമാനമ് ഈശമ്
അത് സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മവും മഹത്തിൽ മഹത്തും, ഓരോ ജീവിയുടെയും ഹൃദയത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആഗ്രഹവും ദു:ഖവും ഇല്ലാത്തവൻ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാൽ ആ ദൈവത്തിന്റെ മഹിമ കാണുന്നു.
വേദാഹമ് ഏതമ് അജരം പുരാണം സര്വാത്മാനം സര്വഗതം വിഭുത്വാത് ജന്മനിരോധം പ്രവദന്തി യസ്യ ബ്രഹ്മവാദിനോ ഹി പ്രവദന്തി നിത്യമ്
ഞാൻ ഈ വൃദ്ധനും അക്ഷയനും സർവ്വവ്യാപിയുമായ ആത്മാവിനെ അറിയുന്നു; ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ജനനത്തിന്റെ അവസാനമാണ് അവൻ എന്ന് പറയുന്നു, എന്നും അവനെ ശാശ്വതനെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
യ ഏകോ ഽവര്ണോ ബഹുധാ ശക്തിയോഗാദ് വര്ണാന് അനേകാന് നിഹിതാര്ഥോ ദധാതി വി ചൈതി ചാന്തേ വിശ്വമ് ആദൌ സ ദേവഃ സ നോ ബുദ്ധ്യാ ശുഭയാ സംയുനക്തു
ഏകനായ് നിറമില്ലാത്തവൻ, തന്റെ ശക്തികളുടെ കൂട്ടായ്മയാൽ പല നിറങ്ങളിലായി, അനേകം രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച്, സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ച്, ആദിയിൽക്കും അവസാനത്തിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആ ദൈവം നമ്മെ ശുഭമായ വിവേകത്തോടെ ഒന്നിപ്പിക്കട്ടെ.
തദ് ഏവാഗ്നിസ് തദ് ആദിത്യസ് തദ് വായുസ് തദ് ഉ ചന്ദ്രമാഃ തദ് ഏവ ശുക്രം തദ് ബ്രഹ്മ തദ് ആപസ് തത് പ്രജാപതിഃ
അവനാണ് അഗ്നി, അവനാണ് സൂര്യൻ, അവനാണ് വായു, അവനാണ് ചന്ദ്രൻ; അവനാണ് പ്രകാശം, അവനാണ് ബ്രഹ്മ, അവനാണ് ജലം, അവനാണ് പ്രജാപതി.
ത്വം സ്ത്രീ ത്വം പുമാന് അസി ത്വം കുമാര ഉത വാ കുമാരീ ത്വം ജീര്ണോ ദണ്ഡേന വഞ്ചസി ത്വം ജാതോ ഭവസി വിശ്വതോമുഖഃ
നീ സ്ത്രീയുമാണ്, നീ പുരുഷനുമാണ്; നീ ബാലനും ബാലികയും ആകുന്നു; നീ വൃദ്ധനായി ദണ്ഡം പിടിച്ച് നടന്നു, നീ ജനിച്ച് സകലദിശകളിലും മുഖമുള്ളവനായി ഭവിക്കുന്നു.
നീലഃ പതങ്ഗോ ഹരിതോ ലോഹിതാക്ഷസ് തഡിദ്ഗര്ഭ ഋതവഃ സമുദ്രാഃ അനാദിമാംസ് ത്വം വിഭുത്വേന വര്തസേ യതോ ജാതാനി ഭുവനാനി വിശ്വാ
നീലനായി, ചിറകുള്ളവനായി, പച്ചനിറത്തിൽ, ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, മിന്നലിന്റെ ഗർഭമായി, ঋതുക്കളായി, സമുദ്രങ്ങളായി — ആരംഭമില്ലാതെ, നീ അതിവിസാലതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; നിന്നിൽ നിന്നാണ് ലോകങ്ങൾ ജനിക്കുന്നത്.
അജാമ് ഏകാം ലോഹിതശുക്ലകൃഷ്ണാം ബഹ്വീഃ പ്രജാഃ സൃജമാനാം സരൂപാഃ അജോ ഹ്യ് ഏകോ ജുഷമാണോ ഽനുശേതേ ജഹാത്യ് ഏനാം ഭുക്തഭോഗാമ് അജോ ഽന്യഃ
ഒരു ജനനമില്ലാത്തവൾ ചുവപ്പ്, വെള്ള, കറുപ്പ് നിറങ്ങളാൽ അനേകം ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഒരുവൻ ആ ജനനമില്ലാത്തവളെ അനുഭവിച്ച് അവളോടൊപ്പം കിടക്കുന്നു, മറ്റൊരുവൻ അനുഭവിച്ചശേഷം അവളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
ദ്വാ സുപര്ണാ സയുജാ സഖായാ സമാനം വൃക്ഷം പരിഷസ്വജാതേ തയോര് അന്യഃ പിപ്പലം സ്വാദ്വ് അത്ത്യ് അനശ്നന്ന് അന്യോ അഭിചാകശീതി
രണ്ട് പക്ഷികൾ കൂട്ടുകാരായി ഒരേ മരത്തിൽ ചേർന്ന് ഇരിക്കുന്നു; ഒരുവൻ അതിലെ മധുരഫലം തിന്നുന്നു, മറ്റൊരുവൻ തിന്നാതെ നോക്കി നിൽക്കുന്നു.
സമാനേ വൃക്ഷേ പുരുഷോ നിമഗ്നോ അനീശയാ ശോചതി മുഹ്യമാനഃ ജുഷ്ടം യദാ പശ്യത്യ് അന്യമ് ഈശം അസ്യ മഹിമാനമ് ഇതി വീതശോകഃ
അവരോ ഒരേ മരത്തിൽ, മനുഷ്യൻ അകപ്പെട്ട്, ബലഹീനനായി ദു:ഖിച്ചു ഭ്രമിക്കുന്നു; എന്നാൽ മറ്റൊരുത്തൻ, അതായത് ഈശ്വരൻ, അവന്റെ മഹത്വം കണ്ടാൽ, ദു:ഖം വിട്ടൊഴിയുന്നു.
ഋചോ അക്ഷരേ പരമേ വ്യോമന് യസ്മിന് ദേവാ അധി വിശ്വേ നിഷേധുഃ യസ് തന് ന വേദ കിമ് ഋചാ കരിഷ്യതി യ ഇത് തദ് വിദുസ് ത ഇമേ സമാസതേ
അക്ഷരമായ പരമാകാശത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും വസിക്കുന്നു; അതിനെ അറിയാത്തവനു വേദപാഠം എന്ത് പ്രയോജനം? അതിനെ അറിയുന്നവർ അവിടെ ഒന്നിക്കുന്നു.
ഛന്ദാംസി യജ്ഞാഃ ക്രതവോ വ്രതാനി ഭൂതം ഭവ്യം യച് ച വേദാ വദന്തി അസ്മാന് മായീ സൃജതേ വിശ്വമ് ഏതത് തസ്മിംശ് ചാന്യോ മായയാ സംനിരുദ്ധഃ
ഛന്ദസ്സുകൾ, യജ്ഞങ്ങൾ, ക്രതുക്കൾ, വ്രതങ്ങൾ, ഭൂതകാലം, ഭാവി, വേദങ്ങൾ പറയുന്നതെല്ലാം — ഇതെല്ലാം മായാവി സൃഷ്ടിക്കുന്നു; മറ്റൊരാൾ അവന്റെ മായയിൽ പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
മായാം തു പ്രകൃതിം വിദ്യാന് മായിനം തു മഹേശ്വരം തസ്യാവയവഭൂതൈസ് തു വ്യാപ്തം സര്വം ഇദം ജഗത്
മായയെ പ്രകൃതിയായി അറിഞ്ഞു, മായാവിയെ മഹേശ്വരനായി മനസ്സിലാക്കണം; അവന്റെ ഭാഗങ്ങൾകൊണ്ട് ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യോ യോനിം-യോനിമ് അധിതിഷ്ഠത്യ് ഏകോ യസ്മിന്ന് ഇദം സം ച വി ചൈതി സര്വമ് തമ് ഈശാനം വരദം ദേവമ് ഈഡ്യം നിചായ്യേമാം ശാന്തിമ് അത്യന്തമ് ഏതി
എല്ലാ ഗർഭങ്ങളിലെയും ഏകാധിപതിയായവൻ, എല്ലാം അവനിൽ സഞ്ചരിക്കുകയും വിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ആ അനുഗ്രഹദായകനായ, ആരാധ്യനായ ഈശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചാൽ പരമശാന്തി ലഭിക്കും.
യോ ദേവാനാം പ്രഭവശ് ചോദ്ഭവശ് ച വിശ്വാധികോ രുദ്രോ മഹര്ഷിഃ ഹിരണ്യഗര്ഭം പശ്യത ജായമാനം സ നോ ബുദ്ധ്യാ ശുഭയാ സംയുനക്തു
ദേവന്മാരുടെ ഉത്ഭവവും സ്രോതസ്സും, എല്ലാറ്റിലും വലിയവനും, രുദ്രനും, മഹർഷിയും, ഹിരണ്യഗർഭന്റെ ജനനം കാണുന്നവനും — അവൻ നമ്മെ ശുഭമായ ബുദ്ധിയോടെ ഒന്നിപ്പിക്കട്ടെ.
യോ ദേവാനാമ് അധിപോ യസ്മിംല് ലോകാ അധിശ്രിതാഃ യ ഈശേ അസ്യ ദ്വിപദശ് ചതുഷ്പദഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ
ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയും, ലോകങ്ങൾ അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇരുകാലികളെയും നാലുകാലികളെയും ഭരിക്കുന്നവൻ; ഏത് ദൈവത്തെയാണ് നാം ഹോമം അർപ്പിക്കേണ്ടത്?
സൂക്ഷ്മാതിസൂക്ഷ്മം കലിലസ്യ മധ്യേ വിശ്വസ്യ സ്രഷ്ടാരമ് അനേകരൂപം വിശ്വസ്യൈകം പരിവേഷ്ടിതാരം ജ്ഞാത്വാ ശിവം ശാന്തിമ് അത്യന്തമ് ഏതി
സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായവൻ, കലഹത്തിന്റെ നടുവിൽ, അനേകം രൂപങ്ങളാൽ വിശ്വസ്രഷ്ടാവും, എല്ലാം ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ഒരുവനുമാണ്; ശിവനെ spരിഞ്ഞാൽ പരമശാന്തി ലഭിക്കും.
സ ഏവ കാലേ ഭുവനസ്യ ഗോപ്താ വിശ്വാധിപഃ സര്വഭൂതേഷു ഗൂഢഃ യസ്മിന് യുക്താ ബ്രഹ്മര്ഷയോ ദേവതാശ് ച തമ് ഏവം ജ്ഞാത്വാ മൃത്യുപാശാംശ് ഛിനത്തി
കാലത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനായി, സർവ്വഭൂതങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിശ്വാധിപതിയാണ് അവൻ; ബ്രഹ്മർഷികളും ദേവതകളും അവനിൽ ലയിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ മരണബന്ധങ്ങൾ വിച്ഛേദിക്കപ്പെടുന്നു.
ഘൃതാത് പരം മണ്ഡമ് ഇവാതിസൂക്ഷ്മം ജ്ഞാത്വാ ശിവം സര്വഭൂതേഷു ഗൂഢം വിശ്വസ്യൈകം പരിവേഷ്ടിതാരം ജ്ഞാത്വാ ദേവം മുച്യതേ സര്വപാശൈഃ
നെയ്യിൽനിന്നും സൂക്ഷ്മമായ ശിവൻ, സർവ്വഭൂതങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, വിശ്വത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ഒരുവൻ — ദൈവത്തെ ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞാൽ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ടുമാറും.