ശ്വേതാശ്വതരോപനിഷദ്

ഏഷ ഹ ദേവഃ പ്രദിശോ ഽനു സര്വാഃ പൂര്വോ ഹ ജാതഃ സ ഉ ഗര്ഭേ അന്തഃ സ ഏവ ജാതഃ സ ജനിഷ്യമാനഃ പ്രത്യങ് ജനാസ് തിഷ്ഠതി സര്വതോമുഖഃ

ഈ ദൈവം എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാറ്റിനും മുമ്പേ ജനിച്ചു; ഗർഭത്തിൽ ഉള്ളവൻ; ജനിച്ചവനും ജനിക്കാൻ പോകുന്നവനും; അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും നേരിട്ട്, എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും മുഖം തിരിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.

യോ ദേവോ അഗ്നൌ യോ അപ്സു യോ വിശ്വം ഭുവനമ് ആവിവേശ യ ഓഷധീഷു യോ വനസ്പതീഷു തസ്മൈ ദേവായ നമോ നമഃ

അഗ്നിയിലും ജലത്തിലും, ഈ ലോകമൊക്കെയും പ്രവേശിച്ചവനിൽ, ഔഷധികളിലും വൃക്ഷങ്ങളിലും ഉള്ളവനിൽ—ആ ദൈവത്തോട് നമസ്കാരം, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

യ ഏകോ ജാലവാന് ഈശത ഈശനീഭിഃ സര്വാംല് ലോകാന് ഈശത ഈശനീഭിഃ യ ഏവൈക ഉദ്ഭവേ സംഭവേ ച യ ഏതദ് വിദുര് അമൃതാസ് തേ ഭവന്തി

സ്വന്തം ശക്തിയിൽ മറഞ്ഞ്, ഒരുവൻ തന്നെ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും തന്റെ ശക്തികൾകൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് ഉത്ഭവത്തിലും വികാസത്തിലും. ഇതറിയുന്നവർ അമൃതരാവുന്നു.

ഏകോ ഹി രുദ്രോ ന ദ്വിതീയായ തസ്ഥേ യ ഇമാംല് ലോകാന് ഈശത ഈശനീഭിഃ പ്രത്യങ് ജനാസ് തിഷ്ഠതി സംചുകോചാന്തകാലേ സംസൃജ്യ വിശ്വാ ഭുവനാനി ഗോപാഃ

രുദ്രൻ ഒരുത്തൻ മാത്രമാണ്, രണ്ടാമൻ ഇല്ല; അവൻ ഈ ലോകങ്ങളെ തന്റെ ശക്തികൾകൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും നേരിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു; സൃഷ്ടിച്ചും സംരക്ഷിച്ചും അവസാനം എല്ലാം പിൻവലിക്കുന്നു.

വിശ്വതശ്ചക്ഷുര് ഉത വിശ്വതോമുഖോ വിശ്വതോബാഹുര് ഉത വിശ്വതസ്പാത് സം ബാഹുഭ്യാം ധമതി സം പതത്രൈര് ദ്യാവാഭൂമീ ജനയന് ദേവ ഏകഃ

എല്ലാ ദിക്കിലും കണ്ണുകളും മുഖങ്ങളും കൈകളും കാലുകളും ഉള്ളവൻ, ആ ഏകദേവൻ തന്റെ കൈകളും ചിറകുകളും കൊണ്ട് ആകാശവും ഭൂമിയും ഒരുമിച്ച് സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

യോ ദേവാനാം പ്രഭവശ് ചോദ്ഭവശ് ച വിശ്വാധിപോ രുദ്രോ മഹര്ഷിഃ ഹിരണ്യഗര്ഭം ജനയാമാസ പൂര്വം സ നോ ബുദ്ധ്യാ ശുഭയാ സംയുനക്തു

ദേവന്മാരുടെ ആദിയും ഉത്ഭവവും ആയ, ലോകത്തിന്റെ അധിപതിയായ, മഹർഷിയായ രുദ്രൻ ആദിയിൽ ഹിരണ്യഗർഭനെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആ ദൈവം നമുക്ക് ശുഭമായ ബുദ്ധി നൽകട്ടെ.

യാ തേ രുദ്ര ശിവാ തനൂര് അഘോരാപാപകാശിനീ തയാ നസ് തനുവാ ശംതമയാ ഗിരിശന്താഭിചാകശീഹി

രുദ്രാ, ഭയപ്പെടുത്താത്തതും പാപം കാണിക്കാത്തതുമായ നിന്റെ ശാന്തമായ രൂപം കൊണ്ടു, മലയിൽ വസിക്കുന്നവാ, ഞങ്ങളിലേക്കു പ്രകാശിപ്പിക്കണമേ.

യാമ് ഇഷും ഗിരിശന്ത ഹസ്തേ ബിഭര്ഷ്യ് അസ്തവേ ശിവാം ഗിരിത്ര താം കുരു മാ ഹിംസീഃ പുരുഷം ജഗത്

മലയിലെ രക്ഷകനേ, നിന്റെ കൈയിൽ സംരക്ഷണത്തിനായി പിടിക്കുന്ന അമ്പ് ശാന്തമായതാക്കണം; മനുഷ്യനെയും ലോകത്തെയും ദയവായി ഹാനിപ്പിക്കരുത്.

തതഃ പരം ബ്രഹ്മ പരം ബൃഹന്തം യഥാനികായം സര്വഭൂതേഷു ഗൂഢം വിശ്വസ്യൈകം പരിവേഷ്ടിതാരമ് ഈശം തം ജ്ഞാത്വാമൃതാ ഭവന്തി

അതിനുശേഷം, പരമമായ ബ്രഹ്മം, അത്യന്തം വിശാലമായത്, എല്ലാ ജീവികളിലും അവരുടെ രൂപത്തിന് അനുയായമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും, സർവ്വവിശ്വം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഏകാധിപതിയും, ആ ദൈവത്തെ അറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു.

വേദാഹമ് ഏതം പുരുഷം മഹാന്തമ് ആദിത്യവര്ണം തമസഃ പരസ്താത് തമ് ഏവ വിദിത്വാതി മൃത്യുമ് ഏതി നാന്യഃ പന്ഥാ വിദ്യതേ ഽയനായ

ഞാൻ ഈ മഹാപുരുഷനെ, സൂര്യനുപോലെയുള്ള പ്രകാശവാനെയും ഇരുണ്ടതിന്റെ അതീതനെയും അറിയുന്നു; അവനെ മാത്രം അറിയുമ്പോൾ മരണത്തെ അതിക്രമിക്കാം — മോക്ഷത്തിനായി വേറെ വഴിയില്ല.

യസ്മാത് പരം നാപരമ് അസ്തി കിംചിദ് യസ്മാന് നാണീയോ ന ജ്യായോ ഽസ്തി കിംചിത് വൃക്ഷ ഇവ സ്തബ്ധോ ദിവി തിഷ്ഠത്യ് ഏകസ് തേനേദം പൂര്ണം പുരുഷേണ സര്വമ്

അവനെക്കാൾ മുകളിലോ ചുരുങ്ങിയതോ വലിയതോ ഒന്നുമില്ല; ഒരു വൃക്ഷംപോലെ ആകാശത്തിൽ ഏകാന്തമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അവനാൽ ഈ സർവ്വം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

തതോ യദ് ഉത്തരതരം യദ് അരൂപമ് അനാമയമ് യ ഏതദ് വിദുര് അമൃതാസ് തേ ഭവന്തി അഥേതരേ ദുഃഖമ് ഏവാപിയന്തി

അതിൽ നിന്നും അത്യുന്നതവും രൂപരഹിതവും രോഗരഹിതവുമായതിനെ അറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു; മറ്റുള്ളവർ ദു:ഖം മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നു.

സര്വാനനശിരോഗ്രീവഃ സര്വഭൂതഗുഹാശയഃ സര്വവ്യാപീ സ ഭഗവാംസ് തസ്മാത് സര്വഗതഃ ശിവഃ

അവനാണ് എല്ലാ മുഖങ്ങളും തലകളും കഴുത്തുകളും ഉള്ളവൻ; എല്ലാ ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ; എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ; അതുകൊണ്ട് ശിവൻ എല്ലായിടത്തും സന്നിഹിതനാണ്.

മഹാന് പ്രഭുര് വൈ പുരുഷഃ സത്ത്വസ്യൈഷ പ്രവര്തകഃ സുനിര്മലാമ് ഇമാം പ്രാപ്തിമ് ഈശാനോ ജ്യോതിര് അവ്യയഃ

പുരുഷൻ മഹത്തായ ശക്തിയുള്ളവൻ, സത്ത്വത്തിന്റെ ആരംഭം; ഭരതാവും നിർമലമായ പ്രകാശവും, ഈ പ്രാപ്തി നൽകുന്ന അക്ഷയജ്യോതിയാണ്.

അങ്ഗുഷ്ഠമാത്രഃ പുരുഷോ ഽന്തരാത്മാ സദാ ജനാനാം ഹൃദയേ സംനിവിഷ്ടഃ ഹൃദാ മനീഷാ മനസാഭികൢപ്തോ യ ഏതദ് വിദുര് അമൃതാസ് തേ ഭവന്തി

അംഗുഷ്ഠം വലുപ്പമുള്ള ആന്തരാത്മാവ് എല്ലായ്പ്പോഴും മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഹൃദയത്താൽ, ബുദ്ധിയാൽ, മനസ്സാൽ അവനെ ഗ്രഹിക്കാം; അതറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു.

സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് സ ഭൂമിം വിശ്വതോ വൃത്വാ അത്യതിഷ്ഠദ് ദശാങ്ഗുലമ്

പുരുഷന് ആയിരം തലകളും, ആയിരം കണ്ണുകളും, ആയിരം കാലുകളും ഉണ്ട്; ഭൂമിയെ എല്ലാടും ചുറ്റി, പത്ത് വിരൽ നീളം അതിലപ്പുറം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

പുരുഷ ഏവേദം സര്വം യദ് ഭൂതം യച് ച ഭവ്യമ് ഉതാമൃതത്വസ്യേശാനോ യദ് അന്നേനാതിരോഹതി

ഈ സർവ്വവും — ഉണ്ടായതും വരാനിരിക്കുന്നതും — പുരുഷനാണ്; അവൻ അമൃതതയുടെ അധിപതിയും, അന്നംകൊണ്ട് അതിലപ്പുറം വളരുന്നവനുമാണ്.

സര്വതഃപാണിപാദം തത് സര്വതോഽക്ഷിശിരോമുഖം സര്വതഃശ്രുതിമല് ലോകേ സര്വമ് ആവൃത്യ തിഷ്ഠതി

അവനു എല്ലായിടത്തും കൈകളും കാലുകളും, കണ്ണുകളും തലകളും വായുകളും ഉണ്ട്; എല്ലായിടത്തും കേൾക്കുന്നു; എല്ലാം മൂടി അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു.

സര്വേന്ദ്രിയഗുണാഭാസം സര്വേന്ദ്രിയവിവര്ജിതം സര്വസ്യ പ്രഭുമ് ഈശാനം സര്വസ്യ ശരണം സുഹൃത്

അവൻ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അവയില്ലാത്തവനാണ്; അവൻ എല്ലാവിന്റെയും പ്രഭുവും, അധിപനും, അഭയവും, സുഹൃത്തുമാണ്.

നവദ്വാരേ പുരേ ദേഹീ ഹംസോ ലേലായതേ ബഹിഃ വശീ സര്വസ്യ ലോകസ്യ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച

ഒമ്പത് വാതിലുകളുള്ള നഗരത്തിൽ, ശരീരത്തിൽ, ഹംസൻപോലുള്ള ജീവൻ പുറത്തേക്ക് കളിച്ചാടുന്നു; അവൻ സ്താവരചരജഗത്തിന്റെ അധിപതിയാണ്.

അപാണിപാദോ ജവനോ ഗ്രഹീതാ പശ്യത്യ് അചക്ഷുഃ സ ശൃണോത്യ് അകര്ണഃ സ വേത്തി വേദ്യം ന ച തസ്യാസ്തി വേത്താ തമ് ആഹുര് അഗ്ര്യം പുരുഷം മഹാന്തമ്

കൈകളും കാലുകളും ഇല്ലാതെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുകയും പിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കണ്ണില്ലാതെ കാണുന്നു, ചെവിയില്ലാതെ കേൾക്കുന്നു; അറിയേണ്ടതെല്ലാം അവൻ അറിയുന്നു, പക്ഷേ ആരും അവനെ അറിയുന്നില്ല; അവനെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മഹാപുരുഷനെന്ന് പറയുന്നു.

അണോര് അണീയാന് മഹതോ മഹീയാന് ആത്മാ ഗുഹായാം നിഹിതോ ഽസ്യ ജന്തോഃ തമ് അക്രതും പശ്യതി വീതശോകോ ധാതുപ്രസാദാന് മഹിമാനമ് ഈശമ്

അത് സൂക്ഷ്മത്തിൽ സൂക്ഷ്മവും മഹത്തിൽ മഹത്തും, ഓരോ ജീവിയുടെയും ഹൃദയത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആഗ്രഹവും ദു:ഖവും ഇല്ലാത്തവൻ മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയാൽ ആ ദൈവത്തിന്റെ മഹിമ കാണുന്നു.

വേദാഹമ് ഏതമ് അജരം പുരാണം സര്വാത്മാനം സര്വഗതം വിഭുത്വാത് ജന്മനിരോധം പ്രവദന്തി യസ്യ ബ്രഹ്മവാദിനോ ഹി പ്രവദന്തി നിത്യമ്

ഞാൻ ഈ വൃദ്ധനും അക്ഷയനും സർവ്വവ്യാപിയുമായ ആത്മാവിനെ അറിയുന്നു; ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ജനനത്തിന്റെ അവസാനമാണ് അവൻ എന്ന് പറയുന്നു, എന്നും അവനെ ശാശ്വതനെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

യ ഏകോ ഽവര്ണോ ബഹുധാ ശക്തിയോഗാദ് വര്ണാന് അനേകാന് നിഹിതാര്ഥോ ദധാതി വി ചൈതി ചാന്തേ വിശ്വമ് ആദൌ സ ദേവഃ സ നോ ബുദ്ധ്യാ ശുഭയാ സംയുനക്തു

ഏകനായ് നിറമില്ലാത്തവൻ, തന്റെ ശക്തികളുടെ കൂട്ടായ്മയാൽ പല നിറങ്ങളിലായി, അനേകം രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച്, സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ച്, ആദിയിൽക്കും അവസാനത്തിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആ ദൈവം നമ്മെ ശുഭമായ വിവേകത്തോടെ ഒന്നിപ്പിക്കട്ടെ.

തദ് ഏവാഗ്നിസ് തദ് ആദിത്യസ് തദ് വായുസ് തദ് ഉ ചന്ദ്രമാഃ തദ് ഏവ ശുക്രം തദ് ബ്രഹ്മ തദ് ആപസ് തത് പ്രജാപതിഃ

അവനാണ് അഗ്നി, അവനാണ് സൂര്യൻ, അവനാണ് വായു, അവനാണ് ചന്ദ്രൻ; അവനാണ് പ്രകാശം, അവനാണ് ബ്രഹ്മ, അവനാണ് ജലം, അവനാണ് പ്രജാപതി.

ത്വം സ്ത്രീ ത്വം പുമാന് അസി ത്വം കുമാര ഉത വാ കുമാരീ ത്വം ജീര്ണോ ദണ്ഡേന വഞ്ചസി ത്വം ജാതോ ഭവസി വിശ്വതോമുഖഃ

നീ സ്ത്രീയുമാണ്, നീ പുരുഷനുമാണ്; നീ ബാലനും ബാലികയും ആകുന്നു; നീ വൃദ്ധനായി ദണ്ഡം പിടിച്ച് നടന്നു, നീ ജനിച്ച് സകലദിശകളിലും മുഖമുള്ളവനായി ഭവിക്കുന്നു.

നീലഃ പതങ്ഗോ ഹരിതോ ലോഹിതാക്ഷസ് തഡിദ്ഗര്ഭ ഋതവഃ സമുദ്രാഃ അനാദിമാംസ് ത്വം വിഭുത്വേന വര്തസേ യതോ ജാതാനി ഭുവനാനി വിശ്വാ

നീലനായി, ചിറകുള്ളവനായി, പച്ചനിറത്തിൽ, ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, മിന്നലിന്റെ ഗർഭമായി, ঋതുക്കളായി, സമുദ്രങ്ങളായി — ആരംഭമില്ലാതെ, നീ അതിവിസാലതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; നിന്നിൽ നിന്നാണ് ലോകങ്ങൾ ജനിക്കുന്നത്.

അജാമ് ഏകാം ലോഹിതശുക്ലകൃഷ്ണാം ബഹ്വീഃ പ്രജാഃ സൃജമാനാം സരൂപാഃ അജോ ഹ്യ് ഏകോ ജുഷമാണോ ഽനുശേതേ ജഹാത്യ് ഏനാം ഭുക്തഭോഗാമ് അജോ ഽന്യഃ

ഒരു ജനനമില്ലാത്തവൾ ചുവപ്പ്, വെള്ള, കറുപ്പ് നിറങ്ങളാൽ അനേകം ജീവികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഒരുവൻ ആ ജനനമില്ലാത്തവളെ അനുഭവിച്ച് അവളോടൊപ്പം കിടക്കുന്നു, മറ്റൊരുവൻ അനുഭവിച്ചശേഷം അവളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

ദ്വാ സുപര്ണാ സയുജാ സഖായാ സമാനം വൃക്ഷം പരിഷസ്വജാതേ തയോര് അന്യഃ പിപ്പലം സ്വാദ്വ് അത്ത്യ് അനശ്നന്ന് അന്യോ അഭിചാകശീതി

രണ്ട് പക്ഷികൾ കൂട്ടുകാരായി ഒരേ മരത്തിൽ ചേർന്ന് ഇരിക്കുന്നു; ഒരുവൻ അതിലെ മധുരഫലം തിന്നുന്നു, മറ്റൊരുവൻ തിന്നാതെ നോക്കി നിൽക്കുന്നു.