ജ്ഞാത്വാ ദേവം സര്വപാശാപഹാനിഃ ക്ഷീനൈഃ ക്ലേശൈര് ജന്മമൃത്യുപ്രഹാണിഃ തസ്യാഭിധ്യാനാത് തൃതീയം ദേഹഭേദേ വിശ്വൈശ്വര്യം കേവല ആപ്തകാമഃ
ദൈവത്തെ അറിഞ്ഞാല് എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും നശിക്കും; കഷ്ടങ്ങള് തീര്ന്നാല് ജനനമരണങ്ങള് അവസാനിക്കും. അവനെ ധ്യാനിച്ചാല് മൂന്നാമത്തെ ശരീരമൊഴിവില് ആഗ്രഹങ്ങള് പൂര്ത്തിയായവന് ലോകാധിപത്യം നേടുന്നു.
ഏതജ് ജ്ഞേയം നിത്യമ് ഏവാത്മസംസ്ഥം നാതഃ പരം വേദിതവ്യം ഹി കിംചിത് ഭോക്താ ഭോഗ്യം പ്രേരിതാരം ച മത്വാ സര്വം പ്രോക്തം ത്രിവിധം ബ്രഹ്മമ് ഏതത്
ഇതാണ് എപ്പോഴും ആത്മാവില് നിലകൊള്ളേണ്ടതും അറിയേണ്ടതും. ഇതിന് അപ്പുറം മറ്റൊന്നും അറിയേണ്ടതില്ല. അനുഭവിക്കുന്നവന്, അനുഭവ്യവസ്തു, പ്രേരകന് ഇവയെ പരിഗണിച്ചാല് എല്ലാം പറഞ്ഞതായി, ഈ മൂന്നു ഘടകങ്ങളുള്ള ബ്രഹ്മം പൂര്ണ്ണമാകും.
വഹ്നേര് യഥാ യോനിഗതസ്യ മൂര്തിര് ന ദൃശ്യതേ നൈവ ച ലിങ്ഗനാശഃ സ ഭൂയ ഏവേന്ധനയോനിഗൃഹ്യസ് തദ്വോഭയം വൈ പ്രണവേന ദേഹേ
എങ്ങനെ അഗ്നി തന്റെ ഉറവിടത്തില് കാണപ്പെടുന്നില്ല, അതിന്റെ അടയാളം നശിക്കാറില്ല, ഇന്ധനം ചേര്ത്താല് വീണ്ടും കിട്ടുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ പ്രണവം വഴി ഇരുവരും ശരീരത്തില് നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്വദേഹമ് അരണിം കൃത്വാ പ്രണവം ചോത്തരാരണിം ധ്യാനനിര്മഥനാഭ്യാസാദ് ദേവം പശ്യേന് നിഗൂഢവത്
തന്റെ ശരീരത്തെ താഴത്തെ അരണി ആക്കി, പ്രണവം മുകളിലെ അരണി ആക്കി, ധ്യാനത്തിന്റെ ആവര്ത്തനചര്ക്കയിലൂടെ ദൈവത്തെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ കാണണം.
തിലേഷു തൈലം ദധനീവ സര്പിര് ആപഃ സ്രോതഃസ്വ് അരണീഷു ചാഗ്നിഃ ഏവമ് ആത്മാ ആത്മനി ഗൃഹ്യതേ ഽസൌ സത്യേനൈനം തപസാ യോ ഽനുപശ്യതി
എങ്ങനെ എള്ളില് എണ്ണയും തയിരില് വെണ്ണയും വെള്ളം ഒഴുക്കുകളില് വെള്ളവും അരണിയില് അഗ്നിയും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ ആത്മാവിനെ ആത്മാവില് കണ്ടെത്താം. സത്യത്തിലും തപസ്സിലും ഉറച്ചവന് അവനെ കാണും.
സര്വവ്യാപിനമ് ആത്മാനം ക്ഷീരേ സര്പിര് ഇവാര്പിതമ് ആത്മവിദ്യാതപോമൂലം തദ് ബ്രഹ്മോപനിഷത്പരം തദ് ബ്രഹ്മോപനിഷത്പരമ്
എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവ് പാല്പോലെ നെയ്യായി അവിടെയുണ്ട്. ആത്മജ്ഞാനത്തിലും തപസ്സിലും വേരൂന്നിയതാണ് ഈ പരമ ബ്രഹ്മം; ഇതാണ് ഉപനിഷത്തിന്റെ ഉത്തമബോധനം.
യുഞ്ജാനഃ പ്രഥമം മനസ് തത്വായ സവിതാ ധിയഃ അഗ്നേര് ജ്യോതിര് നിചായ്യ പൃഥിവ്യാ അധ്യ് ആഭരത്
ആത്മാവിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, സത്യത്തെ തേടി ആദ്യം മനസ്സിനെ സവിറ്റാവിലേക്ക് തിരിച്ച്, അഗ്നിയുടെ പ്രകാശം ഉണര്ത്തി ഭൂമിയില് കൊണ്ടുവരുന്നു.
യുക്തേന മനസാ വയം ദേവസ്യ സവിതുഃ സവേ സുവര്ഗേയായ ശക്ത്യാ %
ഏകാഗ്രമായ മനസ്സോടെ, ദൈവമായ സവിറ്റാവിന്റെ ശക്തിയാല് നമ്മള് പ്രകാശലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു.
യുക്ത്വായ മനസാ ദേവാന് സുവര് യതോ ധിയാ ദിവം ബൃഹജ് ജ്യോതിഃ കരിഷ്യതഃ സവിതാ പ്രസുവാതി താന്
ഏകാഗ്രമായ മനസ്സും ഉജ്ജ്വലമായ ബുദ്ധിയും കൊണ്ട്, ദേവന്മാർ വിശാലവും പ്രകാശമുള്ളതുമായ പ്രകാശത്തെ തേടി, സൃഷ്ടിയുടെ ശക്തിയാൽ അവരെ ഉണർത്തുന്ന സൂര്യനെ സമീപിക്കുന്നു.
യുഞ്ജതേ മന ഉത യുഞ്ജതേ ധിയോ വിപ്രാ വിപ്രസ്യ ബൃഹതോ വിപശ്ചിതഃ വി ഹോത്രാ ദധേ വയുനാവിദ് ഏക ഇന് മഹീ ദേവസ്യ സവിതുഃ പരിഷ്ടുതിഃ
ജ്ഞാനികൾ അവരുടെ മനസ്സും ചിന്തകളും സർവ്വജ്ഞനായ മഹാനായ ജ്ഞാനിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഒരാൾ യജ്ഞം നടത്തുന്നു; ദൈവമായ സൂര്യന്റെ മഹത്വം അങ്ങനെ സ്ഥാപിതമാകുന്നു.
യുജേ വാം ബ്രഹ്മ പൂര്വ്യം നമോഭിര് വി ശ്ലോക ഏതു പഥ്യേവ സൂരേഃ ശൃണ്വന്തി വിശ്വേ അമൃതസ്യ പുത്രാ ആ യേ ധാമാനി ദിവിയാനി തസ്ഥുഃ
സമർപ്പണത്തോടെ ഞാൻ നിങ്ങളെ പ്രാചീന ബ്രഹ്മവുമായി ചേർക്കുന്നു; ഈ സ്തുതി സൂര്യന്റെ രഥംപോലെ മുന്നോട്ട് പോവട്ടെ. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അമൃതപുത്രന്മാർ എല്ലാം ഈ സ്തുതി കേൾക്കുന്നു.
അഗ്നിര് യത്രാഭിമഥ്യതേ വായുര് യത്രാധിരുധ്യതേ സോമോ യത്രാതിരിച്യതേ തത്ര സംജായതേ മനഃ
എവിടെ അഗ്നി ഉരസലിലൂടെ ഉണരുന്നു, എവിടെ വായു ചലനത്തിലാകുന്നു, എവിടെ സോമം ഒഴുകിപ്പൊങ്ങുന്നു, അവിടെയാണ് മനസ്സും ജനിക്കുന്നത്.
സവിത്രാ പ്രസവേന ജുഷേത ബ്രഹ്മ പൂര്വ്യമ് തത്ര യോനിം കൃണവസേ നഹി തേ പൂര്തമ് അക്ഷിപത്
സൂര്യന്റെ സൃഷ്ടിശക്തിയാൽ പ്രാചീന ബ്രഹ്മത്തെ ആദരവോടെ പോഷിപ്പിക്കണം; അവിടെ നീ ജനനസ്ഥാനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, കാരണം നിന്റെ സമർപ്പണം നശിക്കുകയില്ല.
ത്രിരുന്നതം സ്ഥാപ്യ സമം ശരീരം ഹൃദീന്ദ്രിയാണി മനസാ സംനിവേശ്യ ബ്രഹ്മോഡുപേന പ്രതരേത വിദ്വാന് സ്രോതാംസി സര്വാണി ഭയാവഹാനി
ശരീരം മൂന്നു ഭാഗങ്ങളിൽ നേരെ നിലനിർത്തി, ഹൃദയവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ഒന്നായി ചേർക്കണം. ജ്ഞാനികൾ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ വഴികാട്ടിയായ മനസ്സിനെ ഒരു തോണിപോലെ ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ ഭയകരമായ ഒഴുക്കുകളും കടക്കണം.
പ്രാണാന് പ്രപീഡ്യേഹ സ യുക്തചേഷ്ടഃ ക്ഷീനേ പ്രാണേ നാസികയോച്ഛ്വസീത ദുഷ്ടാശ്വയുക്തമ് ഇവ വാഹമ് ഏനം വിദ്വാന് മനോ ധാരയേതാപ്രമത്തഃ
ശ്വാസം അടിച്ചമർത്തി, നിയന്ത്രിതമായ പരിശ്രമത്തോടെ, ശ്വാസം കുറയുമ്പോൾ മൂക്കിലൂടെ ശ്വസിക്കരുത്. കുതിരകൾ നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്ത രഥക്കാരനുപോലെ, ജ്ഞാനി മനസ്സിനെ അശാന്തമാകാതെ പിടിച്ചിരുത്തണം.
സമേ ശുചൌ ശര്കരാവഹ്നിവാലുകാവിവര്ജിതേ ശബ്ദജലാശ്രയാദിഭിഃ മനോഽനുകൂലേ ന തു ചക്ഷുപീഡനേ ഗുഹാനിവാതാശ്രയണേ പ്രയോജയേത്
ശുദ്ധവും സമതലവുമായ, കല്ലും അഗ്നിയും മണലും ഇല്ലാത്ത, ശബ്ദം, വെള്ളം മുതലായ വശീകരണങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത, മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ, കണ്ണിന് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കാത്ത, ഗുഹയിലോ കാറ്റ് അടിക്കുന്ന സ്ഥലത്തോ അല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് അഭ്യാസം നടത്തണം.
നീഹാരധൂമാര്കാനലാനിലാനാം ഖദ്യോതവിദ്യുത്സ്ഫടികാശശീനാമ് ഏതാനി രൂപാണി പുരഃസരാണി ബ്രഹ്മണ്യ് അഭിവ്യക്തികരാണി യോഗേ
മഞ്ഞ്, പുക, സൂര്യൻ, അഗ്നി, വായു, ജ്വലിക്കുന്ന പുഴുക്കൾ, മിന്നൽ, സ്ഫടികം, ചന്ദ്രൻ—ഇവയാണ് ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന രൂപങ്ങൾ; യോഗത്തിൽ ബ്രഹ്മത്തെ ഇവ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
പൃഥ്വ്യപ്തേജോഽനിലഖേ സമുത്ഥിതേ പഞ്ചാത്മകേ യോഗഗുണേ പ്രവൃത്തേ ന തസ്യ രോഗോ ന ജരാ ന മൃത്യുഃ പ്രാപ്തസ്യ യോഗാഗ്നിമയം ശരീരമ്
ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം എന്നിവ ചേർന്ന യോഗഗുണങ്ങൾ ഉദയിക്കുമ്പോൾ, യോഗാഗ്നിയിൽ രൂപം നേടിയവന് രോഗവും വൃദ്ധിയും മരണവും ഉണ്ടാകില്ല.
ലഘുത്വമ് ആരോഗ്യമ് അലോലുപത്വം വര്ണപ്രസാദഃ സ്വരസൌഷ്ഠവം ച ഗന്ധഃ ശുഭോ മൂത്രപുരീഷമ് അല്പം യോഗപ്രവൃത്തിം പ്രഥമാം വദന്തി
ലഘുത്വം, ആരോഗ്യം, ആസക്തിയില്ലായ്മ, വർണ്ണത്തിന്റെ തെളിച്ചം, മധുരമായ ശബ്ദം, സുഖമുള്ള ഗന്ധം, കുറവ് മൂത്രവും മലവും—ഇവയാണ് യോഗത്തിൽ പുരോഗതിയുടെ ആദ്യ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു.
യഥൈവ ബിമ്ബം മൃദയോപലിപ്തം തേജോമയം ഭ്രാജതേ തത് സുധാന്തമ് തദ് വാത്മതത്ത്വം പ്രസമീക്ഷ്യ ദേഹീ ഏകഃ കൃതാര്ഥോ ഭവതേ വീതശോകഃ
കല്ല് മണ്ണ് പൂശിയ കണ്ണാടി വൃത്തിയാക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ പ്രകാശിക്കുന്നു, അതുപോലെ ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം കണ്ടാൽ ശരീരധാരി പൂർണ്ണതയും ദുഃഖരഹിതത്വവും നേടുന്നു.
യദ് ആത്മതത്ത്വേന തു ബ്രഹ്മതത്ത്വം ദീപോപമേനേഹ യുക്തഃ പ്രപശ്യേത് അജം ധ്രുവം സര്വതത്ത്വൈര് വിശുദ്ധം ജ്ഞാത്വാ ദേവം മുച്യതേ സര്വപാശൈഃ
ആത്മാവിന്റെ സ്വരൂപം അറിഞ്ഞ്, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സാരമായത്—ജനനമില്ലാത്തത്, ശാശ്വതം, എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും വിശുദ്ധം, ദീപംപോലെയുള്ളത്—കണ്ടാൽ, ആ ദൈവത്തെ അറിഞ്ഞവൻ എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
ഏഷ ഹ ദേവഃ പ്രദിശോ ഽനു സര്വാഃ പൂര്വോ ഹ ജാതഃ സ ഉ ഗര്ഭേ അന്തഃ സ ഏവ ജാതഃ സ ജനിഷ്യമാനഃ പ്രത്യങ് ജനാസ് തിഷ്ഠതി സര്വതോമുഖഃ
ഈ ദൈവം എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാറ്റിനും മുമ്പേ ജനിച്ചു; ഗർഭത്തിൽ ഉള്ളവൻ; ജനിച്ചവനും ജനിക്കാൻ പോകുന്നവനും; അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും നേരിട്ട്, എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും മുഖം തിരിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.
യോ ദേവോ അഗ്നൌ യോ അപ്സു യോ വിശ്വം ഭുവനമ് ആവിവേശ യ ഓഷധീഷു യോ വനസ്പതീഷു തസ്മൈ ദേവായ നമോ നമഃ
അഗ്നിയിലും ജലത്തിലും, ഈ ലോകമൊക്കെയും പ്രവേശിച്ചവനിൽ, ഔഷധികളിലും വൃക്ഷങ്ങളിലും ഉള്ളവനിൽ—ആ ദൈവത്തോട് നമസ്കാരം, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
യ ഏകോ ജാലവാന് ഈശത ഈശനീഭിഃ സര്വാംല് ലോകാന് ഈശത ഈശനീഭിഃ യ ഏവൈക ഉദ്ഭവേ സംഭവേ ച യ ഏതദ് വിദുര് അമൃതാസ് തേ ഭവന്തി
സ്വന്തം ശക്തിയിൽ മറഞ്ഞ്, ഒരുവൻ തന്നെ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും തന്റെ ശക്തികൾകൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് ഉത്ഭവത്തിലും വികാസത്തിലും. ഇതറിയുന്നവർ അമൃതരാവുന്നു.
ഏകോ ഹി രുദ്രോ ന ദ്വിതീയായ തസ്ഥേ യ ഇമാംല് ലോകാന് ഈശത ഈശനീഭിഃ പ്രത്യങ് ജനാസ് തിഷ്ഠതി സംചുകോചാന്തകാലേ സംസൃജ്യ വിശ്വാ ഭുവനാനി ഗോപാഃ
രുദ്രൻ ഒരുത്തൻ മാത്രമാണ്, രണ്ടാമൻ ഇല്ല; അവൻ ഈ ലോകങ്ങളെ തന്റെ ശക്തികൾകൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും നേരിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു; സൃഷ്ടിച്ചും സംരക്ഷിച്ചും അവസാനം എല്ലാം പിൻവലിക്കുന്നു.
വിശ്വതശ്ചക്ഷുര് ഉത വിശ്വതോമുഖോ വിശ്വതോബാഹുര് ഉത വിശ്വതസ്പാത് സം ബാഹുഭ്യാം ധമതി സം പതത്രൈര് ദ്യാവാഭൂമീ ജനയന് ദേവ ഏകഃ
എല്ലാ ദിക്കിലും കണ്ണുകളും മുഖങ്ങളും കൈകളും കാലുകളും ഉള്ളവൻ, ആ ഏകദേവൻ തന്റെ കൈകളും ചിറകുകളും കൊണ്ട് ആകാശവും ഭൂമിയും ഒരുമിച്ച് സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
യോ ദേവാനാം പ്രഭവശ് ചോദ്ഭവശ് ച വിശ്വാധിപോ രുദ്രോ മഹര്ഷിഃ ഹിരണ്യഗര്ഭം ജനയാമാസ പൂര്വം സ നോ ബുദ്ധ്യാ ശുഭയാ സംയുനക്തു
ദേവന്മാരുടെ ആദിയും ഉത്ഭവവും ആയ, ലോകത്തിന്റെ അധിപതിയായ, മഹർഷിയായ രുദ്രൻ ആദിയിൽ ഹിരണ്യഗർഭനെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആ ദൈവം നമുക്ക് ശുഭമായ ബുദ്ധി നൽകട്ടെ.
യാ തേ രുദ്ര ശിവാ തനൂര് അഘോരാപാപകാശിനീ തയാ നസ് തനുവാ ശംതമയാ ഗിരിശന്താഭിചാകശീഹി
രുദ്രാ, ഭയപ്പെടുത്താത്തതും പാപം കാണിക്കാത്തതുമായ നിന്റെ ശാന്തമായ രൂപം കൊണ്ടു, മലയിൽ വസിക്കുന്നവാ, ഞങ്ങളിലേക്കു പ്രകാശിപ്പിക്കണമേ.
യാമ് ഇഷും ഗിരിശന്ത ഹസ്തേ ബിഭര്ഷ്യ് അസ്തവേ ശിവാം ഗിരിത്ര താം കുരു മാ ഹിംസീഃ പുരുഷം ജഗത്
മലയിലെ രക്ഷകനേ, നിന്റെ കൈയിൽ സംരക്ഷണത്തിനായി പിടിക്കുന്ന അമ്പ് ശാന്തമായതാക്കണം; മനുഷ്യനെയും ലോകത്തെയും ദയവായി ഹാനിപ്പിക്കരുത്.
തതഃ പരം ബ്രഹ്മ പരം ബൃഹന്തം യഥാനികായം സര്വഭൂതേഷു ഗൂഢം വിശ്വസ്യൈകം പരിവേഷ്ടിതാരമ് ഈശം തം ജ്ഞാത്വാമൃതാ ഭവന്തി
അതിനുശേഷം, പരമമായ ബ്രഹ്മം, അത്യന്തം വിശാലമായത്, എല്ലാ ജീവികളിലും അവരുടെ രൂപത്തിന് അനുയായമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും, സർവ്വവിശ്വം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഏകാധിപതിയും, ആ ദൈവത്തെ അറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു.