ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರೋಪನಿಷದ್

कालः स्वभावो नियतिर् यदृच्छा भूतानि योनिः पुरुषेति चिन्त्यम् संयोग एषां न त्व् आत्मभावाद् आत्मा ह्य् अनीशः सुखदुःखहेतोः

ಇದು ಕಾಲವೇ, ಸ್ವಭಾವವೇ, ವಿಧಿಯೇ, ಯಾದೃಚ್ಛೆಯೇ, ಪಂಚಭೂತಗಳೇ, ಗರ್ಭವೇ ಅಥವಾ ಪುರುಷನೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಯೋಚಿಸಬೇಕು? ಇವುಗಳ ಸಂಯೋಗವೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ, ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವವೂ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆತ್ಮನು ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಅಲ್ಲ.

ते ध्यानयोगानुगता अपश्यन् देवात्मशक्तिं स्वगुणैर् निगूढाम् यः कारणानि निखिलानि तानि कालात्मयुक्तान्य् अधितिष्ठत्य् एकः

ಧ್ಯಾನಯೋಗದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವರು, ತಮ್ಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ದೇವಾತ್ಮಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಒಬ್ಬನೇ ಅಧಿಪತಿ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.

तम् एकनेमिं त्रिवृतं षोडशान्तं शतार्धारं विंशतिप्रत्यराभिः अष्टकैः षड्भिर् विश्वरूपैकपाशं त्रिमार्गभेदं द्विनिमित्तैकमोहम्

ನಾವು ಆ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ—ಒಂದು ಚಕ್ರದಂತೆ, ಮೂರು ಭಾಗಗಳಿರುವವನನ್ನು, ಹದಿನಾರು ಅಂತ್ಯವಿರುವವನನ್ನು, ಐವತ್ತು ಅಂಚುಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಂಚುಗಳು, ಎಂಟು ಎಂಟುಗಳ ಆರು ಬಂಧಗಳು, ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು, ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮೂಡುವ ಮೋಹ—all forms' one Lord.

पञ्चस्रोतोऽम्बुं पञ्चयोन्युग्रवक्त्रां पञ्चप्राणोर्मिं पञ्चबुद्ध्यादिमूलां पञ्चावर्तां पञ्चदुःखौघवेगां पञ्चाशद्भेदां पञ्चपर्वाम् अधीमः

ನಾವು ಐದು ಹರಿವುಗಳುಳ್ಳ, ಐದು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉಗ್ರವಾದ ಬಾಯಿಗಳಿರುವ, ಐದು ಪ್ರಾಣಗಳ ಅಲೆಗಳಿರುವ, ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರುವ, ಐದು ಚಕ್ರಗಳುಳ್ಳ, ಐದು ವಿಧದ ದುಃಖಗಳ ಪ್ರವಾಹದ ವೇಗವಿರುವ, ಐವತ್ತಿಗೆ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಐದು ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.

सर्वाजीवे सर्वसंस्थे बृहन्ते तस्मिन् हंसो भ्राम्यते ब्रह्मचक्रे पृथग् आत्मानं प्रेरितारं च मत्वा जुष्टस् ततस् तेनामृतत्वम् एति

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಪಂಚಗಳು ಆ ಅನಂತನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಆ ಬ್ರಹ್ಮಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಹಂಸನು ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮನು ಪ್ರೇರಕನಿಂದ ಭಿನ್ನವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ, ಅವನ ಮೂಲಕ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

उद्गीतम् एतत् परमं तु ब्रह्म तस्मिंस् त्रयं स्वप्रतिष्ठाक्षरं च अत्रान्तरं ब्रह्मविदो विदित्वा लीना ब्रह्मणि तत्परा योनिमुक्ताः

ಈದು ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿಯೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಆಂತರಿಕ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವರು, ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದವರು, ಪುನರ್ಜನ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

संयुक्तम् एतत् क्षरम् अक्षरं च व्यक्ताव्यक्तं भरते विश्वम् ईशः अनीशश् चात्मा बध्यते भोक्तृभावाज् ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः

ಈ ಒಡೆಯನು ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ, ವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಕ್ತ ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತ್ಮನು ಒಡೆಯನಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಭೋಗಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ದೇವರನ್ನು ಅರಿತವನು ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ज्ञाज्ञौ द्वाव् अजाव् ईशनीशाव् अजा ह्य् एका भोक्तृभोगार्थयुक्ता अनन्तश् चात्मा विश्वरूपो ह्य् अकर्ता त्रयं यदा विन्दते ब्रह्मम् एतत्

ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನ, ಒಡೆಯ ಮತ್ತು ಅನೀಯ—ಇವು ಎರಡು ಅಜಾತಿಗಳು. ಒಬ್ಬ ಅಜಾತಿ ಭೋಗ ಮತ್ತು ಭೋಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಅನಂತ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ದೂರವಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಮೂರು ರೂಪದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತಾಗ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

क्षरं प्रधानम् अमृताक्षरं हरः क्षरात्मानाव् ईशते देव एकः तस्याभिध्यानाद् योजनात् तत्त्वभावाद् भूयश् चान्ते विश्वमायानिवृत्तिः

ಪ್ರಕೃತಿ ಕ್ಷರ, ಹರನು ಅಮೃತವಾದ ಅಕ್ಷರ. ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರು ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಎರಡನ್ನೂ ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಏಕ್ಯವಾಗಿ, ಅವನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತಾಗ, ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾಯೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ज्ञात्वा देवं सर्वपाशापहानिः क्षीनैः क्लेशैर् जन्ममृत्युप्रहाणिः तस्याभिध्यानात् तृतीयं देहभेदे विश्वैश्वर्यं केवल आप्तकामः

ದೇವರನ್ನು ಅರಿತಾಗ ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಕಷ್ಟಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಜನನಮರಣವೂ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವುದರಿಂದ, ಮೂರನೇ ದೇಹವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನೂ ಪೂರೈಸಿಕೊಂಡು, ವಿಶ್ವಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

एतज् ज्ञेयं नित्यम् एवात्मसंस्थं नातः परं वेदितव्यं हि किंचित् भोक्ता भोग्यं प्रेरितारं च मत्वा सर्वं प्रोक्तं त्रिविधं ब्रह्मम् एतत्

ಇದು ಸದಾ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಯಾವುದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಭೋಕ್ತ, ಭೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಈ ಮೂರು ರೂಪದ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

वह्नेर् यथा योनिगतस्य मूर्तिर् न दृश्यते नैव च लिङ्गनाशः स भूय एवेन्धनयोनिगृह्यस् तद्वोभयं वै प्रणवेन देहे

ಹಾಗೆ, ಬೆಂಕಿಯು ತನ್ನ ಮೂಲವಾದ ಮರದೊಳಗೆ ಇರುವಾಗ ಅದರ ರೂಪ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಗುರುತು ಕೂಡ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮರವನ್ನು ಹಚ್ಚಿದಾಗ ಮತ್ತೆ ಬೆಂಕಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ, ಓಂನ ಮೂಲಕ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

स्वदेहम् अरणिं कृत्वा प्रणवं चोत्तरारणिं ध्याननिर्मथनाभ्यासाद् देवं पश्येन् निगूढवत्

ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಅರಣಿಯಾಗಿ, ಓಂ ಅನ್ನು ಮೇಲಿನ ಅರಣಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಧ್ಯಾನದ ಮರುಮರು ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರುವ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು.

तिलेषु तैलं दधनीव सर्पिर् आपः स्रोतःस्व् अरणीषु चाग्निः एवम् आत्मा आत्मनि गृह्यते ऽसौ सत्येनैनं तपसा यो ऽनुपश्यति

ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ, ಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು, ಮರದ ಕಡ್ಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಿರುವಂತೆ, ಆತ್ಮನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವವನು, ಅವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

सर्वव्यापिनम् आत्मानं क्षीरे सर्पिर् इवार्पितम् आत्मविद्यातपोमूलं तद् ब्रह्मोपनिषत्परं तद् ब्रह्मोपनिषत्परम्

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ ಆತ್ಮನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದಂತೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಇದರ ಮೂಲ. ಇದೇ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಉನ್ನತ ಉಪದೇಶ.

युञ्जानः प्रथमं मनस् तत्वाय सविता धियः अग्नेर् ज्योतिर् निचाय्य पृथिव्या अध्य् आभरत्

ಯಾರು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ಸವಿತೃ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅಗ್ನಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಆ ಬೆಳಕನ್ನು ತರಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

युक्तेन मनसा वयं देवस्य सवितुः सवे सुवर्गेयाय शक्त्या %

ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾವು ದೇವರಾದ ಸವಿತೃನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತೇವೆ.

युक्त्वाय मनसा देवान् सुवर् यतो धिया दिवं बृहज् ज्योतिः करिष्यतः सविता प्रसुवाति तान्

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಸೃಜನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಉದ್ಭವಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः वि होत्रा दधे वयुनाविद् एक इन् मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः

ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ, ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಆ ಮಹಾ ಜ್ಞಾನಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಹೋಮದ ಮೂಲಕ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ದೇವರಾದ ಸವಿತೃನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर् वि श्लोक एतु पथ्येव सूरेः शृण्वन्ति विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिवियानि तस्थुः

ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ರಥದಂತೆ ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲಿ. ಆ ಅಮೃತದ ಮಕ್ಕಳಾದ ಎಲ್ಲರೂ, ದಿವ್ಯ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವರು, ಇದನ್ನು ಕೇಳಲಿ.

अग्निर् यत्राभिमथ्यते वायुर् यत्राधिरुध्यते सोमो यत्रातिरिच्यते तत्र संजायते मनः

ಎಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಉರಿಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಸೋಮ ರಸ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

सवित्रा प्रसवेन जुषेत ब्रह्म पूर्व्यम् तत्र योनिं कृणवसे नहि ते पूर्तम् अक्षिपत्

ಸೂರ್ಯನ ಸೃಜನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು. ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಮೂಲಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೀಯೆ, ನಿನ್ನ ಅರ್ಪಣೆಯು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು.

त्रिरुन्नतं स्थाप्य समं शरीरं हृदीन्द्रियाणि मनसा संनिवेश्य ब्रह्मोडुपेन प्रतरेत विद्वान् स्रोतांसि सर्वाणि भयावहानि

ದೇಹವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರಿಸಬೇಕು. ಹೃದಯ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಜ್ಞಾನಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೌಕೆಯಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಭಯಾನಕ ನದಿಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕು.

प्राणान् प्रपीड्येह स युक्तचेष्टः क्षीने प्राणे नासिकयोच्छ्वसीत दुष्टाश्वयुक्तम् इव वाहम् एनं विद्वान् मनो धारयेताप्रमत्तः

ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿದು, ಉಸಿರು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮೂಗಿನಿಂದ ಉಸಿರಾಡಬಾರದು. ಅಶಾಂತ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ರಥಸಾರಥಿಯಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಮನಸ್ಸನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

समे शुचौ शर्करावह्निवालुकाविवर्जिते शब्दजलाश्रयादिभिः मनोऽनुकूले न तु चक्षुपीडने गुहानिवाताश्रयणे प्रयोजयेत्

ಶುದ್ಧವಾದ, ಸಮತಟ್ಟಾದ, ಕಲ್ಲು, ಬೆಂಕಿ, ಮರಳು ಇಲ್ಲದ, ಶಬ್ದ, ನೀರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತವಾದ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗದ, ಗುಹೆಯಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯು ಬೀಸುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

नीहारधूमार्कानलानिलानां खद्योतविद्युत्स्फटिकाशशीनाम् एतानि रूपाणि पुरःसराणि ब्रह्मण्य् अभिव्यक्तिकराणि योगे

ಮಂಜು, ಹೊಗೆ, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ, ಗಾಳಿ, ಜ್ಯೋತಿಗೆಗಳು, ಮಿಂಚು, ಸ್ಫಟಿಕ, ಚಂದ್ರನು—ಈ ರೂಪಗಳು ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ.

पृथ्व्यप्तेजोऽनिलखे समुत्थिते पञ्चात्मके योगगुणे प्रवृत्ते न तस्य रोगो न जरा न मृत्युः प्राप्तस्य योगाग्निमयं शरीरम्

ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಯೋಗದ ಗುಣಗಳು ಉದಯವಾದಾಗ, ಯೋಗಾಗ್ನಿಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದವನಿಗೆ ರೋಗವೂ ಇಲ್ಲ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಮರಣವೂ ಇಲ್ಲ.

लघुत्वम् आरोग्यम् अलोलुपत्वं वर्णप्रसादः स्वरसौष्ठवं च गन्धः शुभो मूत्रपुरीषम् अल्पं योगप्रवृत्तिं प्रथमां वदन्ति

ತೂಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಆರೋಗ್ಯ, ಆಸೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಚರ್ಮದ ಪ್ರಕಾಶ, ಮಧುರವಾದ ಸ್ವರ, ಸುಗಂಧ, ಕಡಿಮೆ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ—ಇವುಗಳನ್ನು ಯೋಗದ ಪ್ರಥಮ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

यथैव बिम्बं मृदयोपलिप्तं तेजोमयं भ्राजते तत् सुधान्तम् तद् वात्मतत्त्वं प्रसमीक्ष्य देही एकः कृतार्थो भवते वीतशोकः

ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಲೇಪಿಸಲಾದ ಕನ್ನಡಿಯು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಸಿದಾಗ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಹೀಗೆಯೇ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ದೇಹಿ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿ ದುಃಖವಿಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.