ਸ ਈਕ੍ਸ਼ਾਚਕ੍ਰੇ । ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਮੁਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਟਿਤੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਟਸ੍ਯਾਮੀਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਕਿਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ? ਕਿਸ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ ਮੈਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਾਂਗਾ?'
ਸ ਪ੍ਰਾਣਮਸृਜਤ ਪ੍ਰਾਣਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਖਂ ਵਾਯੁਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਪਃ ਪृਥਿਵੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਃ । ਅਨ੍ਨਮਨ੍ਨਾਦ੍ਵੀਰ੍ਯਂ ਤਪੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਕਰ੍ਮ ਲੋਕਾ ਲੋਕੇषੁ ਚ ਨਾਮ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਣਾਇਆ; ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾ, ਅਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ; ਅੰਨ, ਅੰਨ ਤੋਂ ਵੀਰਤਾ, ਤਪ, ਮੰਤ੍ਰ, ਕਰਮ, ਲੋਕ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ।
ਸ ਯਥੇਮਾ ਨਧ੍ਯਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਮਾਨਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਯਣਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭਿਧ੍ਯੇਤੇ ਤਾਸਾਂ ਨਾਮਰੁਪੇ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ । ਏਵਮੇਵਾਸ੍ਯ ਪਰਿਦ੍ਰष੍ਟੁਰਿਮਾਃ षੋਡਸ਼ਕਲਾਃ ਪੁਰੁषਾਯਣਾਃ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭਿਧ੍ਯੇਤੇ ਚਾਸਾਂ ਨਾਮਰੁਪੇ ਪੁਰੁष ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਸ ਏषੋऽਕਲੋऽਮृਤੋ ਭਵਤਿ ਤਦੇष ਸ਼੍ਲੋਕਃ
ਅਰਾ ਇਵ ਰਥਨਾਭੌ ਕਲਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਟਿਤਾਃ । ਤਂ ਵੇਧ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਵੇਦ ਯਥ ਮਾ ਵੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪਰਿਵ੍ਯਥਾ ਇਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਆਰੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਭਾਗ ਉਸ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।
ਤਾਨ੍ ਹੋਵਾਚੈਤਾਵਦੇਵਾਹਮੇਤਤ੍ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੇਦ । ਨਾਤਃ ਪਰਮਸ੍ਤੀਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਤੱਕ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।'
ਤੇ ਤਮਰ੍ਚਯਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨਃ ਪਿਤਾ ਯੋऽਸ੍ਮਾਕਮਵਿਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪਰਂ ਪਰਂ ਤਾਰਯਸੀਤਿ । ਨਮਃ ਪਰਮऋषਿਭ੍ਯੋ ਨਮਃ ਪਰਮऋषਿਭ੍ਯਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੋ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਕੇ ਪਰਮ ਦਰਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਵਿਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਭਾਗ, ਪੁਰਖ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਿਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੁਰਖ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਗ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ।