ଓଁ ଭଦ୍ରଂ କର୍ଣେଭିଃ ଶୃଣୁଯାମ ଦେଵା ଭଦ୍ରମ୍ ପଷ୍ଯେମାକ୍ଷଭିର୍ଯଜତ୍ରାଃ । ସ୍ଥିରୈରଙ୍ଗୈସ୍ତୁଷ୍ତୁଵାଁସସ୍ତନୂଭିର୍ଵ୍ଯଶେମ ଦେଵହିତଂ ଯଦାଯୁଃ ଓଁ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ॥ ଓଁ ସୁକେଶା ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ଶୈବ୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯକାମଃ ସୌର୍ଯାଯଣୀ ଚ ଗାର୍ଗ୍ଯଃ କୌସଲ୍ଯଶ୍ଚାଶ୍ଵଲାଯନୋ ଭାର୍ଗଵୋ ଵୈଦର୍ଭିଃ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ଯାଯନସ୍ତେ ହୈତେ ବ୍ରହ୍ମପରା ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଵେଷମାଣା ଏଷ ହ ଵୈ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତୀତି ତେ ହ ସମିତ୍ପାଣଯୋ ଭଗଵନ୍ତଂ ପିପ୍ପଲାଦମୁପସନ୍ନାଃ
ଓଁ। ଦେବତାମାନେ, ଆମେ ଆମର କଣ୍ଠରେ ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ କଥା ମିଳୁ। ଆମ ଚକ୍ଷୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶରୀର ଓ ଅଙ୍ଗ ନେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ଦିଆ ଆୟୁଷ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଓଁ। ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି। ଓଁ। ସୁକେଶା ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ, ସତ୍ୟକାମା ଶିବିଙ୍କ ପୁଅ, ଗାର୍ଗ୍ୟା ସୌର୍ୟାୟଣୀଙ୍କ ପୁଅ, କୌଶଳ୍ୟା ଅଶ୍ୱଲାୟନଙ୍କ ପୁଅ, ଭାର୍ଗବା ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କ ପୁଅ, କବନ୍ଧୀ କାତ୍ୟାୟନଙ୍କ ପୁଅ—ଏମାନେ ସବୁ ମହାବ୍ରହ୍ମା ଉପାସନାରେ ଲଗି ରହିଛନ୍ତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଭାଗବତ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଜାଣିଲେ—'ସେ ଆମକୁ ସବୁ କଥା ବୁଝେଇବେ'। ଏମାନେ ହାତରେ ହୋମକାଣ୍ଡ ନେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପିପ୍ପଳାଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତନ୍ ହ ସ ଋଷିରୁଵଚ ଭୂଯ ଏଵ ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସଂଵତ୍ସରଂ ସଂଵତ୍ସ୍ଯଥ ଯଥାକାମଂ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ ପୃଚ୍ଛତ ଯଦି ଵିଜ୍ଞାସ୍ଯାମଃ ସର୍ଵଂ ହ ଵୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ ଇତି
ସେ ଋଷି କହିଲେ, 'ତମେ ଏଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖି ରୁହ। ତାପରେ ଚାହିଁଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାର। ଯଦି ଆମେ ଜାଣିବା, ତେବେ ସବୁ କଥା ତମକୁ କହିବା।'
ଅଥ କବନ୍ଧୀ କତ୍ଯାଯନ ଉପେତ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ । ଭଗଵନ୍ କୁତେ ହ ଵା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତ ଇତି
ତାପରେ କବନ୍ଧୀ କାତ୍ୟାୟନ ଆଗକୁ ଆସି ପଚାରିଲେ, 'ଭଗବନ୍, କେଉଁଠୁ ଏହି ପ୍ରଜାମାନେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି?'
ତସ୍ମୈ ସ ହୋଵାଚ ପ୍ରଜାକାମୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ସ ତପୋଽତପ୍ଯତ ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ସ ମିଥୁନମୁତ୍ପାଦଯତେ । ରଯିଂ ଚ ପ୍ରଣଂ ଚେତ୍ଯେତୌ ମେ ବହୁଧା ପ୍ରଜାଃ କରିଷ୍ଯତ ଇତି
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଜା ଚାହିଁ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତପସ୍ୟା କରି ଶେଷରେ ସେ ଦୁଇଟି ଜିନିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—ରଇ ଓ ପ୍ରାଣ। ଏହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ବହୁ ରୂପରେ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯୋ ହ ଵୈ ପ୍ରାଣୋ ରଯିରେଵ ଚନ୍ଦ୍ରମା ରଯିର୍ଵା ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ଯନ୍ମୂର୍ତଂ ଚାମୂର୍ତଂ ଚ ତସ୍ମାନ୍ମୂର୍ତିରେଵ ରଯିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାଣ ଅଟେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ରଇ। ଯାହା ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସବୁ ରଇ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଯାହା ଅଟେ, ତାହାକୁ ରଇ ବୋଲାଯାଏ।
ଅଥାଦିତ୍ଯ ଉଦଯନ୍ଯତ୍ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶଂ ପ୍ରଵିଶତି ତେନ ପ୍ରାଚ୍ଯାନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ । ଯଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ ଯତ୍ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଯଦୁଦୀଚୀଂ ଯଦଧୋ ଯଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯଦନ୍ତରା ଦିଶୋ ଯତ୍ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକାଶଯତି ତେନ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଇ ପୂର୍ବ ଦିଶାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ସେ ପୂର୍ବ ଦିଶାର ପ୍ରାଣମାନେକୁ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଏକତ୍ର କରିଥାଏ। ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ତଳ, ଉପର, ମଧ୍ୟ ଦିଶାର ଯାହା ଅଟେ, ଯାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରିଥାଏ, ସେ ସବୁ ପ୍ରାଣକୁ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଏକତ୍ର କରିଥାଏ।