ଏକ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରଭାତ ଦିନରେ, ଋଷିଙ୍କଠାରେ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ। ଏହି ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଶାଇବ୍ୟ ସତ୍ୟକାମ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମହାଶୟ, ଯଦି କୌଣସି ମାନବ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ 'ଓଁ' ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ କେଉଁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ?" ଋଷି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ସତ୍ୟକାମ, 'ଓଁ' ଉଚ୍ଚତମ ଓ ଅପର ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଇଟି ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ଉପାୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ଏକ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।" "ଯଦି ଏକ ମାତ୍ରା 'ଓଁ' ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଶୀଘ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଋଚ୍ଛ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ସେଉଁଥିରେ ମାନବ ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ଏଠାରେ ସେ ତପଃ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରେ।" "ଯଦି ଦୁଇ ମାତ୍ରା 'ଓଁ' ମନରେ ଲୟ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ଯଜୁର୍ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରି, ପୁଣି ଫେରି ଆସନ୍ତି।" "ଯଦି କେଉଁ ଜଣେ 'ଓଁ' ତିନି ମାତ୍ରା ସହିତ ଉଚ୍ଚତମ ପୁରୁଷ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ଏକତ୍ୱ ହୁଅନ୍ତି। ସାପ ଯେମିତି ତାହାର ଚମ୍ର ପଡି ଯାଏ, ସେମିତି ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ସାମବେଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଦେହଧାରୀ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଚ୍ଚତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।" ଏହି ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି: ଏହି ତିନି ମାତ୍ରା ମର୍ତ୍ୟ ଦେହରେ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ ଜ୍ଞାନୀ କଦାପି ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଋଗ୍ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି, ଯଜୁର୍ବେଦ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତରାଳ, ସାମବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀ ଯାହାକୁ ଜାଣନ୍ତି ତାହା ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। 'ଓଁ' ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ହେବାରୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଶାନ୍ତ, ଅଜର, ଅମର, ନିର୍ଭୟ ଓ ପରମତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ପଞ୍ଚମ ପ୍ରଶ୍ନ ଶେଷ ହେଲା। ତାପରେ ସୁକେଶ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମହାଶୟ, କୋଶଳର ରାଜପୁତ୍ର ହିରଣ୍ୟନାଭ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ — ଭାରଦ୍ୱାଜ, ତୁମେ ଶୋଡ଼ଶ କଳା ସହିତ ପୁରୁଷକୁ ଜାଣୁଛ କି? ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଜାଣି ନାହିଁ। ଯଦି ମୁଁ ଜାଣିଥାନ୍ତି, କିପରି ତୁମକୁ ନ କହିଥାନ୍ତି? ମୁଁ ଅସତ୍ୟ କହିବି ନାହିଁ। ତେବେ ହିରଣ୍ୟନାଭ ଚୁପଚାପ ଗଡ଼ିରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି — ସେ ପୁରୁଷ କେଉଁଠି?" ଋଷି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏଠି, ଏହି ଦେହରେ, ସେ ପୁରୁଷ ଅଛି, ଯାହାରୁ ଏହି ଶୋଡ଼ଶ କଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।" ଋଷି ବିଚାର କଲେ, "କେଉଁଠୁ ମୁଁ ଯିବି? କେଉଁଠି ରହିବି?" ସେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ପ୍ରାଣରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ; ଖାଦ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟରୁ ପୁରୁଷତ୍ୱ, ତପଃ, ବେଦମନ୍ତ୍ର, କର୍ମ, ଲୋକ, ଏବଂ ଲୋକରେ ନାମ।