ஒரு காலத்தில், யாகம் செய்யும் போது, தீ நன்றாகக் கொழுந்து வீசும், அந்தச் சமயத்தில், தயங்காமல், clarified butter-ஐப் பிரித்து, இடையில் ஹோமம் செய்வது அவசியம் என்று முன்டக உபநிஷத் அறிவுறுத்துகிறது. ஆனாலும், யாகம் செய்யும் ஒருவரது அக்னிஹோத்திரம், அமாவாசை, பௌர்ணமி, சதுர்மாச்யம், ப்ரோதஷ்டி, அதிதி பூஜை ஆகியவை இல்லாமல், வைச்வதேவம் செய்யாமல், அல்லது முறையாக செய்யாமல் இருந்தால், அவருக்காக ஏழு உலகங்கள் அழிந்து போகின்றன. அந்த தீயில், கலி, கராளி, மனோஜவா, சுலோஹிதா, சுதூம்ரவர்ணா, ஸ்புளிங்கினி, விஸ்வருசி என்ற ஏழு தீ நாக்குகள், தேவியாய், ஒளிர்ந்து வீசுகின்றன. இந்த ஒளிரும் நாக்குகளுக்கு இடையே, நேரம் பார்த்து ஹோமம் செய்வோர், சூரியனின் கதிர்கள் வழியாக, தேவர்களின் தலைவரின் வாசலுக்குச் செல்லும் வாய்ப்பைப் பெறுகிறார்கள். "வாருங்கள், வாருங்கள்!" என்று அந்த ஹோமம் அழைக்கிறது; சூரிய கதிர்கள் ஹோமம் செய்பவரை எடுத்துச் செல்கின்றன. இனிய வார்த்தைகள் பேசிக்கொண்டு, புகழ்ந்து, "இது உங்கள் புண்ணிய உலகம், பிரம்மா உலகம்" என்று அறிவுறுத்துகின்றன. ஆனால், இந்த யாகங்கள், பத்திகள், sacrifices—all inferior actions—இவை எல்லாம் எளிதில் உடையும் தட்டுகள் போன்றவை. இதையே உயர்ந்த நன்மை என்று நினைக்கும் மயங்கியவர்கள், மீண்டும் பிறவியும், இறப்பும் அனுபவிக்கின்றனர். அறியாமையில் வாழ்வோர், தங்களை அறிவாளிகள் என்று நினைத்து, மயங்கிக்கொண்டு, குருடர்கள் குருடர்களை வழிநடத்துவது போல, அலைந்து திரிகின்றனர். Rituals-ஐ passion-இல் செய்து, அதன் பொருளை உணராதவர்கள், அதனால் பாதிக்கப்பட்டு, அவர்களது உலகங்கள் அழிந்து, வீழ்கின்றனர். யாகம், தானம் ஆகியவற்றை உயர்ந்த நன்மை என்று கருதும் மயங்கியவர்கள், மேலான நன்மையை அறியவில்லை. அவர்கள் ஸ்வர்கத்தில் புண்ணிய பலனை அனுபவித்த பிறகு, மீண்டும் இந்த உலகிற்கு அல்லது சிறிய உலகிற்கு வருகிறார்கள். ஆனால், காட்டில் அமைதியாக, austerity, faith-இல், அன்புடன், அன்னம் வாங்கி வாழும் ஞானிகள், சூரியனின் பாதை வழியாக, அழிவற்ற ஆத்மாவை அடைகின்றனர். ஒரு பண்டிதன், செயலால் பெறப்படும் உலகங்களை ஆராய்ந்து, அதில் ஏமாற்றமடைந்து, "செயலால் பிறப்பு இல்லாத ஒன்றை அடைய முடியாது" என்று உணர்கிறார். அதை அறிய, அவர், அறிவிலும், பிரம்மாவில் நிலை கொண்ட குருவை, fuel-ஐ எடுத்துச் சென்று, அணுக வேண்டும். அப்படிப் பரிசுத்த மனம் கொண்டவருக்கு, அந்த ஞானி, பிரம்ம ஞானத்தை அறிவிக்கிறார்; அதனால், அழிவற்ற, உண்மையான புருஷன் அறியப்படுகிறான். உண்மை என்ன? கொழுந்து வீசும் தீயிலிருந்து ஆயிரக் கணக்கான சிறு சுடர்கள் எழும்; அவை எல்லாம் ஒரே வடிவில். அதுபோல, அழிவற்ற பிரம்மனிலிருந்து பல உயிர்கள் எழுகின்றன, அதிலேயே திரும்பிச் செல்லுகின்றன. அந்த பரபரப்பான, உருவமற்ற புருஷன், உள்ளும், வெளியும், பிறப்பில்லாதவன்; உயிர், மனம், எல்லா புலன்களும், ஆகாயம், வாயு, தீ, நீர், பூமி—all arise from Him. அவரது தலை தீ, கண்கள் சூரியன், சந்திரன்; காதுகள் திசைகள்; வாய் வாக், வேதங்கள்; உயிர் வாயு; இதயம் பிரபஞ்சம்; பாதம் பூமி—அவர் எல்லா உயிர்களுக்குள் உள்ள ஆத்மா. அவரிலிருந்து தீ, அதன் fuel சூரியன்; சந்திரனிலிருந்து மழை; மழையிலிருந்து பூமியில் தாவரங்கள்; மனிதன் பெண்ணில் விதை வைக்க, பல உயிர்கள் பிறக்கின்றன. அவரிலிருந்து ரிக், சாம, யஜுர் வேதங்கள், உபநயனம், sacrifices, rituals, offerings, வருடம், sacrificer, worlds—all arise. Moon purified, sun shines—இவை அவரிலிருந்து. அவரிலிருந்து, பல வடிவில் தேவர்கள், சாத்யர்கள், மனிதர்கள், மிருகங்கள், பற்கள், rice, barley, austerity, faith, truth, celibacy, law—all arise. அவரிலிருந்து ஏழு உயிர் சக்திகள், ஏழு தீ நாக்குகள், ஏழு offerings, ஏழு உலகங்கள்—all hidden in the cave, seven by seven. அவரிலிருந்து எல்லா கடல்கள், மலைகள், ஆறுகள், தாவரங்கள், essence—all arise; அவரால் ஆத்மா உயிர்களில் உறைகிறது. புருஷன் மட்டும் தான் இந்த பிரபஞ்சம்—செயல், austerity, Brahman, supreme nectar. இதை அறிந்தவன், cave-இல் மறைந்துள்ளதை அறிந்து, அறியாமை பந்தம் துண்டிக்கிறான். அந்த cave-இல், பிரமாவின் பெரிய வாசல், இங்கே வெளிப்படையாக உள்ளது. அது நகர்கிறது, மூச்சு விடுகிறது, கண் இமைக்கிறது; அது both existence and non-existence; among beings, supreme knowledge. அதில், worlds and their inhabitants are contained; imperishable Brahman, vital force, speech, mind, truth, immortality—all that is to be known. உபநிஷத்தை பெரிய வில்லாக எடுத்துக் கொண்டு, தியானத்தின் கூரிய அம்பை அதில் வைத்து, மனதை That-இல் ஆழ்த்தி, imperishable-ஐ குறியாகக் கொண்டே, அதை அறிய வேண்டும். ஓம் என்பது வில், ஆத்மா அம்பு, பிரம்மம் குறி; உறுதியான மனத்துடன் அதை பிழிந்து, அம்பு போல ஒன்றாக வேண்டும். அந்த ஒரே ஆத்மாவை அறிய வேண்டும்; அதில் விண்ணும், பூமியும், இடையே உள்ள இடமும், மனமும், உயிரும்—all woven; இதைத்தான் அறிந்து, மற்ற வார்த்தைகளை விட்டுவிட வேண்டும்; immortality-க்கு இது பாலம். சக்கரத்தின் hub-இல் spokes இணைந்திருப்பது போல, எல்லா நாடிகள் அந்த ஒன்றில் இணைந்துள்ளன; அவர் உள்ளே நகர்ந்து, பல வடிவில் வெளிப்படுகிறார். ஓம்-ஆத்மாவை தியானிக்க வேண்டும்; அதனால், இருளை கடந்து, செல்வம் பெற வேண்டும். அனைத்தையும் அறிந்தவன், whose glory is manifest on earth—அந்த ஆத்மா, பிரமாவின் பிரகாசமான நகரில், supreme sky-இல் உள்ளது. மனம், உயிர், அன்னம்—all are his abode; இதை அறிந்த ஞானிகள், ஆனந்தமான, அழிவற்ற, பிரகாசமான வடிவத்தை காண்கிறார்கள். அந்த Supreme-ஐ, both higher and lower, காணும் போது, இதய பந்தம் அவிழ்க்கப்படும், சந்தேகங்கள் துண்டிக்கப்படும், செயல்கள் முடிவடையும். Golden sheath-இல், பிரம்மம், pure, indivisible; அந்த ஒளி, knowers of the Self காண்கிறார்கள். அங்கு சூரியன், சந்திரன், நட்சத்திரங்கள், மின்னல், தீ—all do not shine; shining, he alone illumines all; by his light, everything shines. பிரம்மம், immortal, before, behind, right, left, above, below—this whole universe is truly supreme Brahman. ஒரே மரத்தில், இரண்டு பற்கள், இணைந்த தோழர்கள், உடன் அமர்ந்துள்ளன. ஒன்று இனிய பழத்தை உண்ணுகிறது; மற்றொன்று பார்த்துக்கொண்டிருக்கிறது. அந்த மரத்தில், ஜீவன் அறியாமையில் மூழ்கி, துயரத்தில், குழப்பத்தில் இருக்கிறது. ஆனால், மற்ற bird, Lord-ஐ, greatness-ஐ காணும் போது, துயரத்திலிருந்து விடுதலை பெறுகிறது. கண்டவன், golden-colored Creator, Lord, Person, Brahman-ஐ காணும் போது, புண்ணிய, பாபம் அனைத்தையும் நீக்கி, stainless-ஆக, supreme equality-ஐ அடைகிறான். அவர், எல்லா உயிர்களில் ஒளிரும் உயிர் சக்தி; இதை அறிந்த ஞானி, வாதம் செய்யாமல், ஆனந்தத்தில், ஆத்மாவில், செயல்படுகிறார்; அவர் பிரம்ம ஞானிகளில் உயர்ந்தவர். அந்த ஆத்மா, சத்தியம், austerity, right knowledge, constant chastity-ஆல் பெறப்படுகிறது. உடலில், pure, full of light, faults exhausted-ஆகும் ascetics, அவனை காண்கிறார்கள். சத்தியமே வெல்லும், பொய் அல்ல; சத்தியத்தில் தான் gods-இன் பாதை அமைக்கப்படுகிறது; fulfilled sages travel to supreme treasure of truth. அது, vast, divine, inconceivable form; subtler than the subtle, shines; farther than the far, yet very near; hidden in the heart's cave, இங்கே காணப்படுகிறது.