ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਓਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਸ਼ੁਭ ਵਸਤੂਆਂ ਸੁਣੀਏ; ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤੂਆਂ ਵੇਖੀਏ; ਸਰੀਰ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿੱਤੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ।" ਉਹ ਇੰਦਰ, ਪੂਸ਼ਾ, ਤਾਰਕਸ਼ਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੋਂ ਭਲਾਈ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚੀਤਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ—ਉਭਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਥਰਵਣ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸਿਖਾਇਆ। ਅਥਰਵਣ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਅੰਗੀਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਅੰਗੀਰਾ ਨੇ ਭਾਰਦਵਾਜ ਤੇ ਸਤ੍ਯਵਾਹਾ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ। ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਅੰਗੀਰਸ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਗਿਆਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਸ਼ੌਨਕਾ, ਅੰਗੀਰਸ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਜੀ, ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਹਨ—ਉੱਚਾ ਤੇ ਨੀਵਾਂ।" ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਨੀਵਾਂ ਗਿਆਨ ਹੈ: ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ, ਅਥਰਵਵੇਦ, ਸ਼ਬਦ ਵਿਗਿਆਨ, ਕਰਮਕਾਂਡ, ਵਿਆਕਰਨ, ਸ਼ਬਦ-ਵਿਅੁਤਪੱਤੀ, ਛੰਦ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼। ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਜੋ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਪਕੜਿਆ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਵੰਸ਼ ਹੈ, ਨਾ ਰੰਗ, ਨਾ ਅੱਖਾਂ, ਨਾ ਕੰਨ, ਨਾ ਹੱਥ, ਨਾ ਪੈਰ; ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ, ਕਦੇ ਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ—ਇਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਆਪਣਾ ਜਾਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੌਦੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਗਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਤ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਵਾਲ ਤੇ ਨਖ ਉੱਗਦੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਪस्या ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ। ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ, ਸੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪस्या ਸਭ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮ, ਨਾਮ, ਰੂਪ ਤੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਚ ਹੈ: ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਸੱਚ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਅਮਲ ਕਰੋ; ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਲੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਾਈ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਿਚ ਲੌ ਅਲਕ-ਝਲਕ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ, ਘੀ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੀ ਰੀਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰੀਤ, ਪਹਿਲੀ ਫਸਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਤੇ ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੱਤ ਸੰਸਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲੀ, ਕਰਾਲੀ, ਮਨੋਜਵਾ, ਸੁਲੋਹਿਤਾ, ਸੁਧੂਮਰਵਰਨਾ, ਸਫੁਲਿੰਗਿਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਰੁਚੀ—ਇਹ ਲੌ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਜੀਭਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਝਲਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲੌਆਂ ਵਿਚ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇਕੱਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। "ਆਓ, ਆਓ!"—ਚਮਕਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਯਾਜਕ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ, ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਤੋਹਫੇ, ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅਠਾਰਾਂ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਂ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਮੋਹ-ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਦੇ, ਮੋਹ-ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਭਟਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਰਮਕਾਂਡੀਆਂ ਜੋਸ਼-ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ, ਮੋਹ-ਵਿਚ, ਉਹ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨੀਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤਪस्या ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਵਿਦਵਾਨ, ਭਿਖਿਆ ਵੱਸਦੇ—ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਅਜਨਮਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਹ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਲਕੜੀ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਕ ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਵਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਿਧਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਦੱਸਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸੱਚਾ ਪੁਰਸ਼ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਚ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਸੁਜਨ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਵ੍ਯ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਅਜਨਮਾ; ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਾਣ, ਬਿਨਾ ਮਨ, ਸ਼ੁੱਧ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਮਨ, ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ—ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ—ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਵੇਦ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ; ਹਵਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ, ਧਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ—ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੰਦਨ ਸੂਰਜ ਹੈ; ਚੰਦ ਤੋਂ ਮੀਂਹ, ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੌਦੇ। ਮਨੁੱਖ ਔਰਤ ਵਿਚ ਬੀਜ ਪਾਂਦਾ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਜੀਵ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਰਿਗ, ਸਾਮਾ, ਯਜੁਰ ਵੇਦ, ਦੀਖਾ, ਸਾਰੇ ਯਜ, ਕਰਮ, ਆਹੁਤੀਆਂ, ਸਾਲ, ਯਾਜਕ, ਸੰਸਾਰ—ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ—ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਾਧਿਆ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ; ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਾਣ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਜੌ, ਤਪ, ਸ਼ਰਧਾ, ਸੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਤੇ ਧਰਮ—ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੱਤ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਸੱਤ ਲੌਆਂ, ਸੱਤ ਆਹੁਤੀਆਂ; ਸੱਤ ਸੰਸਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੱਸਦੇ, ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ, ਸੱਤ-ਸੱਤ। ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪਹਾੜ, ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ; ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਸ਼ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ—ਕਰਮ, ਤਪ, ਬ੍ਰਹਮ, ਉੱਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਗਾਂਠ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਜਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ, ਹਾਜ਼ਰ, ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ, ਮਹਾਨ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਚਲਦਾ, ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ, ਪਲਕਾਂ ਮਾਰਦਾ—ਇਹੋ ਹੀ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਜੋ ਚਮਕਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ—ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ, ਬੋਲੀ, ਮਨ ਹੈ; ਉਹ ਸੱਚ, ਅਮਰਤਾ, ਉਹ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਜਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨੁ ਬਣਾਉ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਤੀਖੀ ਤੀਰ ਉਸ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਓ, ਹੇ ਸੁਜਨ। ਓਮ ਧਨੁ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਤੀਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭੇਦੋ; ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਓ। ਉਸ ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅਕਾਸ਼, ਮਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਝੀਆਂ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਛੱਡੋ—ਇਹੀ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਏ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਲੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਨਾਡੀਆਂ ਉਸ ਇੱਕ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਓਮ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਕਰੋ—ਤੁਸੀਂ ਤਰੱਕੀ ਕਰੋ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਵੋ। ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ—ਇਹ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਨਗਰੀ, ਉੱਚੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ, ਹਿਰਦੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ—ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਮਰ, ਆਨੰਦਮਈ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਤੇ ਨੀਵਾਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼, ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਦਿਲ ਦੀ ਗਾਂਠ ਖੁਲ ਜਾਂਦੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਕੱਟ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ।