ମୁଣ୍ଡକୋପନିଷଦ୍

ପୁରୁଷ ଏଵେଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ କର୍ମ ତପୋ ବ୍ରହ୍ମ ପରାମୃତମ୍ । ଏତଦ୍ଯୋ ଵେଦ ନିହିତଂ ଗୁହାଯାଂ ସୋଽଵିଦ୍ଯାଗ୍ରନ୍ଥିଂ ଵିକିରତୀହ ସୋମ୍ଯ

ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, କର୍ମ, ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଅମୃତ—ସେଇ ପୁରୁଷ। ଯେଉଁଠି ଏହା ଗୁହାରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛି, ଯିଏ ଏହାକୁ ଜାଣେ, ସେ ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନର ଗଠିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ, ଓ ସୁମୂଦୁର।

ଆଵିଃ ସଂନିହିତଂ ଗୁହାଚରଂ ନାମ ମହତ୍ପଦମତ୍ରୈତତ୍ ସମର୍ପିତମ୍ । ଏଜତ୍ପ୍ରାଣନ୍ନିମିଷଚ୍ଚ ଯଦେତଜ୍ଜାନଥ ସଦସଦ୍ଵରେଣ୍ଯଂ ପରଂ ଵିଜ୍ଞାନାଦ୍ଯଦ୍ଵରିଷ୍ଠଂ ପ୍ରଜାନାମ୍

ଏହି ମହାନ୍ ଆଶ୍ରୟ ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ, ସମୀପରେ ଅଛି, ଗୁହାରେ ବସିଛି, ଏଠାରେ ଅର୍ପିତ। ଏହା ଚଳେ, ଶ୍ୱାସ ନିଏ, ଚକ୍ଷୁ ମିଛେ—ଏହି ଯାହା ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଉଭୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ, ତାହାକୁ ଜାଣ।

ଯଦର୍ଚିମଦ୍ଯଦଣୁଭ୍ଯୋଽଣୁ ଚ ଯସ୍ମିଁଲ୍ଲୋକା ନିହିତା ଲୋକିନଶ୍ଚ । ତଦେତଦକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସ ପ୍ରାଣସ୍ତଦୁ ଵାଙ୍ମନଃ ତଦେତତ୍ସତ୍ଯଂ ତଦମୃତଂ ତଦ୍ଵେଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ସୋମ୍ଯ ଵିଦ୍ଧି

ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ତାହାର ବାସିନ୍ଦା ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ; ସେଇ ପ୍ରାଣ, ବାକ୍, ମନ; ସେଇ ସତ୍ୟ, ଅମୃତ, ଏହାକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଓ ସୁମୂଦୁର, ଏହାକୁ ଜାଣ।

ଧନୁର୍ଗୃହୀତ୍ଵୌପନିଷଦଂ ମହାସ୍ତ୍ରଂ ଶରଂ ହ୍ଯୁପାସା ନିଶିତଂ ସନ୍ଧଯୀତ । ଆଯମ୍ଯ ତଦ୍ଭାଵଗତେନ ଚେତସା ଲକ୍ଷ୍ଯଂ ତଦେଵାକ୍ଷରଂ ସୋମ୍ଯ ଵିଦ୍ଧି

ଉପନିଷଦକୁ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଭାବେ ଧରି, ଧ୍ୟାନର ତୀରକୁ ତାହାରେ ରଖ; ମନକୁ ସେଠି ଏକାଗ୍ର କରି, ଅକ୍ଷୟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଜାଣ, ଓ ସୁମୂଦୁର।

ପ୍ରଣଵୋ ଧନୁଃ ଶାରୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ତଲ୍ଲକ୍ଷ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ । ଅପ୍ରମତ୍ତେନ ଵେଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ଶରଵତ୍ ତନ୍ମଯୋ ଭଵେତ୍

ଓଁ ହେଉଛି ଧନୁଷ, ଆତ୍ମା ତୀର, ବ୍ରହ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହାକୁ ଅଚଳ ଧ୍ୟାନରେ ବିଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ତୀର ପରି ଏହାରେ ଏକାତ୍ମ ହେଉ।

ଯସ୍ମିନ୍ ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷମୋତଂ ମନଃ ସହ ପ୍ରାଣୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈଃ । ତମେଵୈକଂ ଜାନଥ ଆତ୍ମାନମନ୍ଯା ଵାଚୋ ଵିମୁଞ୍ଚଥାମୃତସ୍ଯୈଷ ସେତୁଃ

ଯେଉଁଠି ଦିଗନ୍ତ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ, ମନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣ ଏକାଠି ଗଠିତ, ସେଇ ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଛାଡିଦେ। ଏହି ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଅମୃତତାକୁ ପାଇଁ ପୁଲ।

ଅରା ଇଵ ରଥନାଭୌ ସଂହତା ଯତ୍ର ନାଡ୍ଯଃ । ସ ଏଷୋଽନ୍ତଶ୍ଚରତେ ବହୁଧା ଜାଯମାନଃ । ଓମିତ୍ଯେଵଂ ଧ୍ଯାଯଥ ଆତ୍ମାନଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଵଃ ପାରାଯ ତମସଃ ପରସ୍ତାତ୍

ଯେପରି ଚକ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ କାଠି ଏକାଠି ଲଗିଥାଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ନାଡି ଏହି ଏକ ଆତ୍ମାରେ ଏକତ୍ରିତ। ସେ ଅନେକ ରୂପରେ ଭିତରେ ବିଚରେ। ଓଁ ଭାବେ ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କର; ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଟପିଯିବ।

ଯଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ ଯସ୍ଯୈଷ ମହିମା ଭୁଵି । ଦିଵ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମପୁରେ ହ୍ଯେଷ ଵ୍ଯୋମ୍ନ୍ଯାତ୍ମା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ॥ ମନୋମଯଃ ପ୍ରାଣଶରୀରନେତା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋଽନ୍ନେ ହୃଦଯଂ ସନ୍ନିଧାଯ । ତଦ୍ ଵିଜ୍ଞାନେନ ପରିପଶ୍ଯନ୍ତି ଧୀରା ଆନନ୍ଦରୂପମମୃତଂ ଯଦ୍ ଵିଭାତି

ଯିଏ ସବୁକିଛି ଜାଣେ, ସବୁକିଛିର ଜ୍ଞାନୀ, ଯାହାର ମହିମା ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକାଶିତ, ସେଇ ଆତ୍ମା ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାଶରେ ବସିଛି। ମନର ଗଠନ, ପ୍ରାଣର ନେତା, ଅନ୍ନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ହୃଦୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ଧୀରମନ୍ଥି ଲୋକେ ଆନନ୍ଦମୟ ଅମୃତ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖନ୍ତି।

ଭିଦ୍ଯତେ ହୃଦଯଗ୍ରନ୍ଥିଶ୍ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵସଂଶଯାଃ । କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ଚାସ୍ଯ କର୍ମାଣି ତସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟେ ପରାଵରେ

ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖାଯାଏ, ହୃଦୟର ଗଠି ଖୁଲିଯାଏ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂରିଯାଏ, ତାଙ୍କର କର୍ମ ଶେଷ ହୁଏ।

ହିରଣ୍ମଯେ ପରେ କୋଶେ ଵିରଜଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିଷ୍କଲମ୍ । ତଚ୍ଛୁଭ୍ରଂ ଜ୍ଯୋତିଷଂ ଜ୍ଯୋତିସ୍ତଦ୍ ଯଦାତ୍ମଵିଦୋ ଵିଦୁଃ

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆବରଣ ଭିତରେ ନିର୍ମଳ, ଦାଗ ନଥିବା, ଅଖଣ୍ଡ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛି। ସେଇ ଶୁଭ୍ର ଜ୍ୟୋତିର ଜ୍ୟୋତି, ଆତ୍ମାଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି।

ନ ତତ୍ର ସୂର୍ଯୋ ଭାତି ନ ଚନ୍ଦ୍ରତାରକଂ ନେମା ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଭାନ୍ତି କୁତୋଽଯମଗ୍ନିଃ । ତମେଵ ଭାନ୍ତମନୁଭାତି ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଭାସା ସର୍ଵମିଦଂ ଵିଭାତି

ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ବିଜୁଳି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ଅଗ୍ନି କେଉଁଠି? ସେ ନିଜେ ଆଲୋକିତ, ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଦେଖାଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମୈଵେଦମମୃତଂ ପୁରସ୍ତାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ପଶ୍ଚାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଦକ୍ଷିଣତଶ୍ଚୋତ୍ତରେଣ । ଅଧଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରସୃତଂ ବ୍ରହ୍ମୈଵେଦଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ଵରିଷ୍ଠମ୍

ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ, ସାମ୍ନା, ପଛ, ଡାହାଣ, ବାମ, ଉପର, ତଳ—ସବୁଠାରେ ଅମୃତ ବ୍ରହ୍ମ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାହା ପରମ ବ୍ରହ୍ମ।

ଦ୍ଵା ସୁପର୍ଣା ସଯୁଜା ସଖାଯା ସମାନଂ ଵୃକ୍ଷଂ ପରିଷସ୍ଵଜାତେ । ତଯୋରନ୍ଯଃ ପିପ୍ପଲଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵତ୍ତ୍ଯନଶ୍ନନ୍ନନ୍ଯୋ ଅଭିଚାକଶୀତି

ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ, ଏକାଠି ମିତ୍ର, ଏକ ଗଛରେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମିଠା ଫଳ ଖାଏ, ଅନ୍ୟଟି ମାତ୍ର ଦେଖିଥାଏ, ଖାଏନାହିଁ।

ସମାନେ ଵୃକ୍ଷେ ପୁରୁଷୋ ନିମଗ୍ନୋଽ ନୀଶଯା ଶୋଚତି ମୁହ୍ଯମାନଃ । ଜୁଷ୍ଟଂ ଯଦା ପଶ୍ଯତ୍ଯନ୍ଯମୀଶମସ୍ଯ ମହିମାନମିତି ଵୀତଶୋକଃ

ସେଇ ଗଛରେ, ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅଜ୍ଞାନରେ ଡୁବି, ଦୁଃଖିତ ଓ ଭ୍ରମିତ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନ୍ୟ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମହିମା ସହିତ ଦେଖେ, ସେ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ଯଦା ପଶ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତେ ରୁକ୍ମଵର୍ଣଂ କର୍ତାରମୀଶଂ ପୁରୁଷଂ ବ୍ରହ୍ମଯୋନିମ୍ । ତଦା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ପୁଣ୍ଯପାପେ ଵିଧୂଯ ନିରଞ୍ଜନଃ ପରମଂ ସାମ୍ଯମୁପୈତି

ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସୁନା ରଙ୍ଗର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଭୁ, ପୁରୁଷ, ବ୍ରହ୍ମର ମୂଳକୁ ଦେଖେ, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନୀ ପୁଣ୍ୟ-ପାପ ଛାଡି, ନିର୍ମଳ ହୋଇ, ପରମ ସମତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ପ୍ରଣୋ ହ୍ଯେଷ ଯଃ ସର୍ଵଭୂତୈର୍ଵିଭାତି ଵିଜାନନ୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଭଵତେ ନାତିଵାଦୀ । ଆତ୍ମକ୍ରୀଡ ଆତ୍ମରତିଃ କ୍ରିଯାଵା- ନେଷ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ

ଏହି ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ପ୍ରଭାସିତ। ଏହାକୁ ଜାଣି, ଜ୍ଞାନୀ ବେସି ତର୍କ କରେନାହିଁ। ସେ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ, ଆତ୍ମାରେ ରତ, କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ—ଏହିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ସତ୍ଯେନ ଲଭ୍ଯସ୍ତପସା ହ୍ଯେଷ ଆତ୍ମା ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନେନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ନିତ୍ଯମ୍ । ଅନ୍ତଃଶରୀରେ ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯୋ ହି ଶୁଭ୍ରୋ ଯଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯତଯଃ କ୍ଷୀଣଦୋଷାଃ

ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଓ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପାଇଯାଏ। ଶରୀର ଭିତରେ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଆତ୍ମାକୁ ଦୋଷ ଶୁନ୍ୟ ଯତିମାନେ ଦେଖନ୍ତି।

ସତ୍ଯମେଵ ଜଯତେ ନାନୃତଂ ସତ୍ଯେନ ପନ୍ଥା ଵିତତୋ ଦେଵଯାନଃ । ଯେନାଽଽକ୍ରମନ୍ତ୍ଯୃଷଯୋ ହ୍ଯାପ୍ତକାମା ଯତ୍ର ତତ୍ ସତ୍ଯସ୍ଯ ପରମଂ ନିଧାନମ୍

ସତ୍ୟ ହିଁ ବିଜୟୀ ହୁଏ, ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଯିବା ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ଏହି ପଥରେ ଇଚ୍ଛା ଶୁନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟର ପରମ ଧନ ଅଛି।

ବୃହଚ୍ଚ ତଦ୍ ଦିଵ୍ଯମଚିନ୍ତ୍ଯରୂପଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଚ୍ଚ ତତ୍ ସୂକ୍ଷ୍ମତରଂ ଵିଭାତି । ଦୂରାତ୍ ସୁଦୂରେ ତଦିହାନ୍ତିକେ ଚ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଵିହୈଵ ନିହିତଂ ଗୁହାଯାମ୍

ସେ ବିରାଟ୍, ଦିବ୍ୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପର; ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଟୁଟ ଚମକେ। ସେ ଦୂରରୁ ଅଧିକ ଦୂର, ଏଠି ଅତି ନିକଟ; ଏଠି ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଛି, ଦେଖାଯାଏ।

ନ ଚକ୍ଷୁଷା ଗୃହ୍ଯତେ ନାପି ଵାଚା ନାନ୍ଯୈର୍ଦେଵୈସ୍ତପସା କର୍ମଣ ଵା । ଜ୍ଞାନପ୍ରସାଦେନ ଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵ- ସ୍ତତସ୍ତୁ ତଂ ପଶ୍ଯତେ ନିଷ୍କଲଂ ଧ୍ଯାଯମାନଃ

ଏହାକୁ ଚକ୍ଷୁ, ବାଣୀ, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଧରିହେବା ଯାଏନାହିଁ। ଜ୍ଞାନର କୃପାରେ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଏହି ଅଖଣ୍ଡ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖିପାରିବେ।

ଏଷୋଽଣୁରାତ୍ମା ଚେତସା ଵେଦିତଵ୍ଯୋ ଯସ୍ମିନ୍ ପ୍ରାଣଃ ପଞ୍ଚଧା ସଂଵିଵେଶ । ପ୍ରାଣୈଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସର୍ଵମୋତଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଯସ୍ମିନ୍ ଵିଶୁଦ୍ଧେ ଵିଭଵତ୍ଯେଷ ଆତ୍ମା

ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମାକୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଜାଣିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠି ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମନ ଏହି ଆତ୍ମାରେ ଗଠିତ; ଯେତେବେଳେ ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ଏହି ଆତ୍ମା ଚମକେ।

ଯଂ ଯଂ ଲୋକଂ ମନସା ସଂଵିଭାତି ଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵଃ କାମଯତେ ଯାଂଶ୍ଚ କାମାନ୍ । ତଂ ତଂ ଲୋକଂ ଜଯତେ ତାଂଶ୍ଚ କାମାଂ- ସ୍ତସ୍ମାଦାତ୍ମଜ୍ଞଂ ହ୍ଯର୍ଚଯେତ୍ ଭୂତିକାମଃ

ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧମନ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତି ମନରେ ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ଭାବେ, ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଇ ଲୋକ ଓ ଇଚ୍ଛାକୁ ପାଇଯାଏ। ଏହିଏ ଯୋଗୁଁ, ଯିଏ ଭୂତି ଚାହେ, ସେ ଆତ୍ମାଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ସ ଵେଦୈତତ୍ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଧାମ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵଂ ନିହିତଂ ଭାତି ଶୁଭ୍ରମ୍ । ଉପାସତେ ପୁରୁଷଂ ଯେ ହ୍ଯକାମାସ୍ତେ ଶୁକ୍ରମେତଦତିଵର୍ତନ୍ତି ଧୀରାଃ

ଯିଏ ସେଇ ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ଧାମକୁ ଜାଣେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେଉଁ ଧୀରମନ୍ଥି ଲୋକେ ନିର୍ଇଚ୍ଛା ଭାବେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

କାମାନ୍ ଯଃ କାମଯତେ ମନ୍ଯମାନଃ ସ କାମଭିର୍ଜାଯତେ ତତ୍ର ତତ୍ର । ପର୍ଯାପ୍ତକାମସ୍ଯ କୃତାତ୍ମନସ୍ତୁ ଇହୈଵ ସର୍ଵେ ପ୍ରଵିଲୀଯନ୍ତି କାମାଃ

ଯିଏ ନିଜକୁ କର୍ତ୍ତା ଭାବି, ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଶା କରେ, ସେ ସେଇ ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଏଠି ସେଠି ପୁନିପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯାହାର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହାର ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ନିଜକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଛି, ସେଠିଏ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଏଠି ଏଠି ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

ନାଯମାତ୍ମା ପ୍ରଵଚନେନ ଲଭ୍ଯୋ ନ ମେଧଯା ନ ବହୁନା ଶ୍ରୁତେନ । ଯମେଵୈଷ ଵୃଣୁତେ ତେନ ଲଭ୍ଯ- ସ୍ତସ୍ଯୈଷ ଆତ୍ମା ଵିଵୃଣୁତେ ତନୂଂ ସ୍ଵାମ୍

ଏହି ଆତ୍ମା କେବଳ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ବହୁ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ମିଳେ ନାହିଁ। ଯାହାକୁ ଏହି ଆତ୍ମା ନିଜେ ଚୟନ କରେ, ସେଠିଏ ଏହି ଆତ୍ମା ନିଜର ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

ନାଯମାତ୍ମା ବଲହୀନେନ ଲଭ୍ଯୋ ନ ଚ ପ୍ରମାଦାତ୍ ତପସୋ ଵାପ୍ଯଲିଙ୍ଗାତ୍ । ଏତୈରୁପାଯୈର୍ଯତତେ ଯସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାଂ- ସ୍ତସ୍ଯୈଷ ଆତ୍ମା ଵିଶତେ ବ୍ରହ୍ମଧାମ

ଏହି ଆତ୍ମା ଶକ୍ତିହୀନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ, ଅସାବଧାନ ଲୋକଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଅଯଥା ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ଯିଏ ଏହି ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେଠିଏ ଏହି ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମର ଧାମକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।

ସଂପ୍ରାପ୍ଯୈନମୃଷଯୋ ଜ୍ଞାନତୃପ୍ତାଃ କୃତାତ୍ମାନୋ ଵୀତରାଗାଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାଃ ତେ ସର୍ଵଗଂ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧୀରା ଯୁକ୍ତାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵମେଵାଵିଶନ୍ତି

ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ପାଇଁ, ଋଷିମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ରାଗରହିତ ଓ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବାକୁ ପାଇଁ, ଏକତାରେ ମନ ଲଗାଇ, ସମସ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଵେଦାନ୍ତଵିଜ୍ଞାନସୁନିଶ୍ଚିତାର୍ଥାଃ ସଂନ୍ଯାସଯୋଗାଦ୍ ଯତଯଃ ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵାଃ । ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେଷୁ ପରାନ୍ତକାଲେ ପରାମୃତାଃ ପରିମୁଚ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ

ଯେଉଁ ଯତିମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚିତ, ସନ୍ନ୍ୟାସ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକରେ ଜୀବନର ଶେଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ଓ ଅମର ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଗତାଃ କଲାଃ ପଞ୍ଚଦଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ପ୍ରତିଦେଵତାସୁ । କର୍ମାଣି ଵିଜ୍ଞାନମଯଶ୍ଚ ଆତ୍ମା ପରେଽଵ୍ଯଯେ ସର୍ଵେ ଏକୀଭଵନ୍ତି

ଯେତେବେଳେ ପନ୍ଦରଟି ଅଂଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଉପଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନମୟ ଆତ୍ମା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବିନାଶୀରେ ଏକତା ପାଇଯାଏ।