മുണ്ഡകോപനിഷദ്

ന തത്ര സൂര്യോ ഭാതി ന ചന്ദ്രതാരകം നേമാ വിദ്യുതോ ഭാന്തി കുതോഽയമഗ്നിഃ । തമേവ ഭാന്തമനുഭാതി സര്വം തസ്യ ഭാസാ സര്വമിദം വിഭാതി

അവിടെ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും പ്രകാശിക്കുന്നില്ല; മിന്നലുകളും അഗ്നിയും അവിടെ പ്രകാശിക്കില്ല. അവൻ തനിക്കു തന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു, അവന്റെ പ്രകാശത്തിൽ എല്ലാം തിളങ്ങുന്നു.

ബ്രഹ്മൈവേദമമൃതം പുരസ്താദ് ബ്രഹ്മ പശ്ചാദ് ബ്രഹ്മ ദക്ഷിണതശ്ചോത്തരേണ । അധശ്ചോര്ധ്വം ച പ്രസൃതം ബ്രഹ്മൈവേദം വിശ്വമിദം വരിഷ്ഠമ്

ഇവിടെ അമൃതസ്വരൂപമായ ബ്രഹ്മം മുന്നിലും പിന്നിലും, വലതിലും ഇടതിലും, താഴെയും മുകളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ സർവ്വവിശ്വം പരമമായ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്.

ദ്വാ സുപര്ണാ സയുജാ സഖായാ സമാനം വൃക്ഷം പരിഷസ്വജാതേ । തയോരന്യഃ പിപ്പലം സ്വാദ്വത്ത്യനശ്നന്നന്യോ അഭിചാകശീതി

രണ്ടു പക്ഷികൾ, അടുത്ത സുഹൃത്തുക്കളായി, ഒരേ വൃക്ഷത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. അവയിൽ ഒരുവൻ മധുരമായ പഴം കഴിക്കുന്നു, മറ്റൊരുവൻ നോക്കി നിൽക്കുന്നു, കഴിക്കാതെ.

സമാനേ വൃക്ഷേ പുരുഷോ നിമഗ്നോഽ നീശയാ ശോചതി മുഹ്യമാനഃ । ജുഷ്ടം യദാ പശ്യത്യന്യമീശമസ്യ മഹിമാനമിതി വീതശോകഃ

അവിടെ അതേ വൃക്ഷത്തിൽ, വ്യക്തി അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങി ദുഃഖിച്ച് ആശങ്കയോടെ ഇരിക്കുന്നു. എന്നാൽ മറ്റൊരുത്തൻ, അതായത് ഈശ്വരൻ, അവന്റെ മഹത്വം കാണുമ്പോൾ, അവൻ ദുഃഖം വിട്ട് മോചിതനാകുന്നു.

യദാ പശ്യഃ പശ്യതേ രുക്മവര്ണം കര്താരമീശം പുരുഷം ബ്രഹ്മയോനിമ് । തദാ വിദ്വാന് പുണ്യപാപേ വിധൂയ നിരഞ്ജനഃ പരമം സാമ്യമുപൈതി

യാരോ, സ്വർണ്ണംപോലെയുള്ള സ്രഷ്ടാവായ ഈശ്വരനെയും, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ മൂലമായ പുരുഷനെയും കാണുമ്പോൾ, അവൻ പുണ്യവും പാപവും തള്ളിക്കളയുന്നു, നിർമലനായി പരമ സമത്വം നേടുന്നു.

പ്രണോ ഹ്യേഷ യഃ സര്വഭൂതൈര്വിഭാതി വിജാനന് വിദ്വാന് ഭവതേ നാതിവാദീ । ആത്മക്രീഡ ആത്മരതിഃ ക്രിയാവാ- നേഷ ബ്രഹ്മവിദാം വരിഷ്ഠഃ

എല്ലാ ജീവികളിലും തിളങ്ങുന്ന പ്രാണൻ ഇവൻ തന്നെയാണ്. ഇതറിയുന്ന ജ്ഞാനി വാദപ്രതിവാദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നില്ല. അവൻ ആത്മാവിൽ ആടുന്നു, ആത്മാവിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു, പ്രവർത്തനശീലനാണ്—അവൻ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതൻ.

സത്യേന ലഭ്യസ്തപസാ ഹ്യേഷ ആത്മാ സമ്യഗ്ജ്ഞാനേന ബ്രഹ്മചര്യേണ നിത്യമ് । അന്തഃശരീരേ ജ്യോതിര്മയോ ഹി ശുഭ്രോ യം പശ്യന്തി യതയഃ ക്ഷീണദോഷാഃ

സത്യം, തപസ്, ശരിയായ ജ്ഞാനം, നിരന്തര ബ്രഹ്മചര്യ്യം—ഇവയാൽ ഈ ആത്മാവ് ലഭ്യമാണ്. ശരീരത്തിനുള്ളിൽ, പ്രകാശവും ശുദ്ധിയും നിറഞ്ഞതായ ഈ ആത്മാവിനെ, പാപങ്ങൾ ക്ഷയിച്ച യതികൾ കാണുന്നു.

സത്യമേവ ജയതേ നാനൃതം സത്യേന പന്ഥാ വിതതോ ദേവയാനഃ । യേനാഽഽക്രമന്ത്യൃഷയോ ഹ്യാപ്തകാമാ യത്ര തത് സത്യസ്യ പരമം നിധാനമ്

സത്യമാത്രമേ ജയിക്കുന്നു, അസത്യം അല്ല. സത്യത്തിലൂടെയാണ് ദേവയാന പഥം വിരിയുന്നത്. ആ പഥത്തിൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിവൃതരായ ഋഷികൾ സത്യത്തിന്റെ പരമ നിധിയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.

ബൃഹച്ച തദ് ദിവ്യമചിന്ത്യരൂപം സൂക്ഷ്മാച്ച തത് സൂക്ഷ്മതരം വിഭാതി । ദൂരാത് സുദൂരേ തദിഹാന്തികേ ച പശ്യന്ത്വിഹൈവ നിഹിതം ഗുഹായാമ്

അത് വിശാലവും ദിവ്യവും ചിന്തിക്കാൻ കഴിയാത്ത രൂപവും ആണ്. അതിൽ സൂക്ഷ്മത്തിൽക്കാൾ സൂക്ഷ്മതയും ഉണ്ട്. അതാണ് ദൂരത്തേക്കാൾ ദൂരം, എന്നാൽ ഇവിടെ തന്നെ വളരെ അടുത്തും. അതെ, അത് ഹൃദയഗുഹയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതായാണ് കാണുന്നത്.

ന ചക്ഷുഷാ ഗൃഹ്യതേ നാപി വാചാ നാന്യൈര്ദേവൈസ്തപസാ കര്മണ വാ । ജ്ഞാനപ്രസാദേന വിശുദ്ധസത്ത്വ- സ്തതസ്തു തം പശ്യതേ നിഷ്കലം ധ്യായമാനഃ

അത് കണ്ണുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും മറ്റേതെങ്കിലും ഇന്ദ്രിയങ്ങളാലോ, തപസ്സിലോ, പ്രവർത്തിയിലോ പിടികൂടാനാവില്ല. ജ്ഞാനത്തിന്റെ കൃപയാൽ മനസ്സ് ശുദ്ധമായാൽ, ധ്യാനത്തിലൂടെ ആ അഖണ്ഡമായതിനെ കാണാൻ കഴിയും.

ഏഷോഽണുരാത്മാ ചേതസാ വേദിതവ്യോ യസ്മിന് പ്രാണഃ പഞ്ചധാ സംവിവേശ । പ്രാണൈശ്ചിത്തം സര്വമോതം പ്രജാനാം യസ്മിന് വിശുദ്ധേ വിഭവത്യേഷ ആത്മാ

ഈ സൂക്ഷ്മമായ ആത്മാവിനെ മനസ്സിലൂടെ അറിയണം. അതിൽ ജീവശക്തി അഞ്ചായി പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളുടെ മനസ്സും അതിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു. അത് ശുദ്ധമായാൽ, ഈ ആത്മാവ് തിളങ്ങിത്തോന്നുന്നു.

യം യം ലോകം മനസാ സംവിഭാതി വിശുദ്ധസത്ത്വഃ കാമയതേ യാംശ്ച കാമാന് । തം തം ലോകം ജയതേ താംശ്ച കാമാം- സ്തസ്മാദാത്മജ്ഞം ഹ്യര്ചയേത് ഭൂതികാമഃ

ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവൻ തന്റെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ലോകവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന വസ്തുക്കളും നേടുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആത്മജ്ഞാനിയെ ആരാധിക്കണം.

സ വേദൈതത് പരമം ബ്രഹ്മ ധാമ യത്ര വിശ്വം നിഹിതം ഭാതി ശുഭ്രമ് । ഉപാസതേ പുരുഷം യേ ഹ്യകാമാസ്തേ ശുക്രമേതദതിവര്തന്തി ധീരാഃ

അവൻ ആ പരമമായ ബ്രഹ്മപദം അറിയുന്നു, അവിടെ സർവ്വവിശ്വം ശുദ്ധവും പ്രകാശവുമോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ആ പുരുഷനെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാതെ ആരാധിക്കുന്ന ധീരന്മാർ ഈ ശുദ്ധലോകത്തെ അതിജയിക്കുന്നു.

കാമാന് യഃ കാമയതേ മന്യമാനഃ സ കാമഭിര്ജായതേ തത്ര തത്ര । പര്യാപ്തകാമസ്യ കൃതാത്മനസ്തു ഇഹൈവ സര്വേ പ്രവിലീയന്തി കാമാഃ

ആശകള്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും താനാണ് ചെയ്യുന്നത് എന്നു കരുതുന്നവനും ആ ആഗ്രഹങ്ങള്‍ക്കൊപ്പമാണ് പലപ്പോഴും ജനിക്കുന്നത്. പക്ഷേ, ആഗ്രഹങ്ങള്‍ പൂര്‍ത്തിയായവനും മനസ്സില്‍ സമാധാനമുള്ളവനും ഈ ലോകത്തുതന്നെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

നായമാത്മാ പ്രവചനേന ലഭ്യോ ന മേധയാ ന ബഹുനാ ശ്രുതേന । യമേവൈഷ വൃണുതേ തേന ലഭ്യ- സ്തസ്യൈഷ ആത്മാ വിവൃണുതേ തനൂം സ്വാമ്

ഈ ആത്മാവ് ഉപദേശത്തിലോ ബുദ്ധിയാലോ കൂടുതലായി കേട്ടാലോ ലഭ്യമാകുന്നില്ല. ആരെ ആത്മാവ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, അവനാണ് അതിനെ ലഭിക്കുന്നത്. അവനാണ് ആത്മാവ് തന്റെ യഥാര്‍ത്ഥ സ്വരൂപം വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്.

നായമാത്മാ ബലഹീനേന ലഭ്യോ ന ച പ്രമാദാത് തപസോ വാപ്യലിങ്ഗാത് । ഏതൈരുപായൈര്യതതേ യസ്തു വിദ്വാം- സ്തസ്യൈഷ ആത്മാ വിശതേ ബ്രഹ്മധാമ

ശക്തിയില്ലാത്തവനും അശ്രദ്ധയാലോ തെറ്റായ വ്രതങ്ങളാലോ ഈ ആത്മാവ് ലഭ്യമല്ല. ഈ മാര്‍ഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ ജ്ഞാനത്തോടെ പരിശ്രമിക്കുന്നവനാണ് ആത്മാവ് ബ്രഹ്മന്റെ വാസസ്ഥലത്തില്‍ പ്രവേശിക്കുന്നത്.

സംപ്രാപ്യൈനമൃഷയോ ജ്ഞാനതൃപ്താഃ കൃതാത്മാനോ വീതരാഗാഃ പ്രശാന്താഃ തേ സര്വഗം സര്വതഃ പ്രാപ്യ ധീരാ യുക്താത്മാനഃ സര്വമേവാവിശന്തി

ഇത് നേടിയ ഋഷിമാര്‍ ജ്ഞാനത്തില്‍ തൃപ്തരായി, ആത്മസംയമനത്തോടെ, ആസക്തികളില്ലാതെ, സമാധാനത്തോടെ, ആ സകലവ്യാപിയായത് പ്രാപിച്ച്, ഏകാഗ്രതയോടെ എല്ലായിടത്തും പ്രവേശിക്കുന്നു.

വേദാന്തവിജ്ഞാനസുനിശ്ചിതാര്ഥാഃ സംന്യാസയോഗാദ് യതയഃ ശുദ്ധസത്ത്വാഃ । തേ ബ്രഹ്മലോകേഷു പരാന്തകാലേ പരാമൃതാഃ പരിമുച്യന്തി സര്വേ

വേദാന്തജ്ഞാനത്തില്‍ ഉറപ്പുള്ള മനസ്സും സന്ന്യാസയോഗത്തിലൂടെ ശുദ്ധമായ ചിത്തവുമുള്ള വ്രതസ്ഥര്‍ ബ്രഹ്മലോകങ്ങളില്‍ കാലാവസാനത്ത് പൂര്‍ണമായും മോചിതരായി അമൃതരാകുന്നു.

ഗതാഃ കലാഃ പഞ്ചദശ പ്രതിഷ്ഠാ ദേവാശ്ച സര്വേ പ്രതിദേവതാസു । കര്മാണി വിജ്ഞാനമയശ്ച ആത്മാ പരേഽവ്യയേ സര്വേ ഏകീഭവന്തി

പതിനഞ്ച് കലകളും എല്ലാ ദേവതകളും അവരുടെ പ്രതിനിധികളോടൊപ്പം ലയിച്ചാല്‍, എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും ജ്ഞാനരൂപിയായ ആത്മാവും പരമമായ അക്ഷരത്തില്‍ ഒന്നാകുന്നു.

യഥാ നദ്യഃ സ്യന്ദമാനാഃ സമുദ്രേഽ സ്തം ഗച്ഛന്തി നാമരൂപേ വിഹായ । തഥാ വിദ്വാന് നാമരൂപാദ്വിമുക്തഃ പരാത്പരം പുരുഷമുപൈതി ദിവ്യമ്

നദികള്‍ ഒഴുകി സമുദ്രത്തില്‍ ലയിച്ച് പേരും രൂപവും വിട്ടുപോകുന്നതുപോലെ, ജ്ഞാനി പേരും രൂപവും വിട്ട് പരമമായ ദിവ്യപുരുഷനിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.

സ യോ ഹ വൈ തത് പരമം ബ്രഹ്മ വേദ ബ്രഹ്മൈവ ഭവതി നാസ്യാബ്രഹ്മവിത്കുലേ ഭവതി । തരതി ശോകം തരതി പാപ്മാനം ഗുഹാഗ്രന്ഥിഭ്യോ വിമുക്തോഽമൃതോ ഭവതി

ആ പരമ ബ്രഹ്മം ആരറിയുന്നു, അവന്‍ ബ്രഹ്മമായിത്തീരുന്നു; അവന്റെ വംശത്തില്‍ ബ്രഹ്മം അറിയാത്തവന്‍ ജനിക്കില്ല. അവന്‍ ദുഃഖവും പാപവും കടന്ന്, ഹൃദയത്തിലെ ബന്ധനങ്ങളില്‍ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് അമൃതനാകുന്നു.

തദേതദൃചാഽഭ്യുക്തമ് । ക്രിയാവന്തഃ ശ്രോത്രിയാ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠാഃ സ്വയം ജുഹ്വത ഏകര്ഷിം ശ്രദ്ധയന്തഃ । തേഷാമേവൈതാം ബ്രഹ്മവിദ്യാം വദേത ശിരോവ്രതം വിധിവദ് യൈസ്തു ചീര്ണമ്

ഇത് ഋചയില്‍ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു: കര്‍മ്മശീലരും വേദപാരായണരും ബ്രഹ്മനിഷ്ഠരും സ്വയം വിശ്വാസത്തോടെ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവരും, ശിരോവ്രതം വിധിപൂര്‍വ്വം അനുഷ്ഠിച്ചവരോടാണ് ഈ ബ്രഹ്മവിദ്യ ഉപദേശിക്കേണ്ടത്.

തദേതത് സത്യമൃഷിരങ്ഗിരാഃ പുരോവാച നൈതദചീര്ണവ്രതോഽധീതേ । നമഃ പരമഋഷിഭ്യോ നമഃ പരമഋഷിഭ്യഃ

ഇതാണ് സത്യം: പുരാതനകാലത്ത് അംഗിരാസ് മഹര്‍ഷി ഇത് പ്രസ്താവിച്ചു. വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാത്തവന്‍ ഇതു പഠിക്കരുത്. പരമമഹര്‍ഷിമാര്‍ക്ക് വന്ദനം, പരമമഹര്‍ഷിമാര്‍ക്ക് വന്ദനം.