ఓం భద్రం కర్ణేభిః శృణుయామ దేవాః భద్రం పశ్యేమాక్షభిర్యజత్రాః । స్థిరైరఙ్గైస్తుష్టువాఁసస్తనూభిర్వ్యశేమ దేవహితం యదాయుః ఓం శాన్తిః శాన్తిః శాన్తిః ॥ ఓమిత్యేతదక్షరమిదఁసర్వం తస్యోపవ్యాఖ్యానభూతం భవద్ భవిష్యదితి సర్వమోఙ్కార ఏవ। యచ్చాన్యత్ త్రికాలాతీతం తదప్యోఙ్కార ఏవ
ఓం. దేవతలారా, మేము చెవులతో మంగళకరమైనది వినాలని, కన్నులతో మంగళకరమైనదే చూడాలని కోరుకుంటున్నాము. శరీరం బలంగా ఉండగా, దేవతలు ఇచ్చిన ఆయుష్షును ఆనందంగా గడిపి, మేము దేవుని స్తుతించాలి. ఓం. శాంతి, శాంతి, శాంతి. ఓం అనే అక్షరం ఈ సర్వమూ. దాని వివరమేమిటంటే—గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అన్నీ ఓంకారంలోనే ఉన్నాయి. మూడు కాలాలకు మించినదైనా, అది కూడా ఓంకారమే.
సర్వం హ్యేతద్ బ్రహ్మాయమాత్మా బ్రహ్మ సోఽయమాత్మా చతుష్పాత్
ఈ సర్వమూ పరబ్రహ్మమే. ఈ ఆత్మ కూడా బ్రహ్మమే. ఈ ఆత్మకు నాలుగు భాగాలున్నాయి.
జాగరితస్థానో బహిఃప్రజ్ఞః సప్తాఙ్గ ఏకోనవింశతిముఖః స్థూలభుగ్వైశ్వానరః ప్రథమః పాదః
మొదటి భాగం జాగరణ స్థితి. ఇది బయటి విషయాలను తెలుసుకునే స్థితి. దీనికి ఏడు అవయవాలు, పందొమ్మిది ద్వారాలు ఉంటాయి. ఇది స్థూల విషయాలను అనుభవిస్తుంది. దీనిని వైశ్వానరుడు అంటారు.
స్వప్నస్థానోఽన్తఃప్రజ్ఞః సప్తాఙ్గ ఏకోనవింశతిముఖః ప్రవివిక్తభుక్తైజసో ద్వితీయః పాదః
రెండవ భాగం స్వప్న స్థితి. ఇది లోపల విషయాలను తెలుసుకునే స్థితి. దీనికీ ఏడు అవయవాలు, పందొమ్మిది ద్వారాలు ఉంటాయి. ఇది సూక్ష్మ విషయాలను అనుభవిస్తుంది. దీనిని తైజసుడు అంటారు.
యత్ర సుప్తో న కఞ్చన కామం కామయతే న కఞ్చన స్వప్నం పశ్యతి తత్ సుషుప్తమ్ । సుషుప్తస్థాన ఏకీభూతః ప్రజ్ఞానఘన ఏవానన్దమయో హ్యానన్దభుక్ చేతోముఖః ప్రాజ్ఞస్తృతీయః పాదః
యెక్కడ నిద్రలో ఎటువంటి కోరిక ఉండదు, ఎటువంటి కలలు కనబడవు—అది సుషుప్తి. ఈ సుషుప్తి స్థితిలో ఆత్మ ఏకరూపంగా, జ్ఞానమంతా ఒకటిగా, ఆనందమయంగా ఉంటుంది. ఆనందాన్ని అనుభవించే స్థితి. మనస్సే ద్వారం. దీనిని ప్రాజ్ఞుడు, మూడవ భాగం అంటారు.
ఏష సర్వేశ్వర ఏష సర్వజ్ఞ ఏషోఽన్తర్యామ్యేష యోనిః సర్వస్య ప్రభవాప్యయౌ హి భూతానామ్
ఇతడే సమస్తానికి అధిపతి, సమస్తాన్ని తెలిసినవాడు, అంతర్యామి, సమస్తానికి మూలకారణం. అన్ని జీవులు ఇతడిలో నుండే పుట్టి, ఇతడిలోకే లయమవుతాయి.
నాన్తఃప్రజ్ఞం న బహిష్ప్రజ్ఞం నోభయతఃప్రజ్ఞం న ప్రజ్ఞానఘనం న ప్రజ్ఞం నాప్రజ్ఞమ్ । అదృష్టమవ్యవహార్యమగ్రాహ్యమలక్షణం అచిన్త్యమవ్యపదేశ్యమేకాత్మప్రత్యయాసారం ప్రపఞ్చోపశమం శాన్తం శివమద్వైతం చతుర్థం మన్యన్తే స ఆత్మా స విజ్ఞేయః
ఇది లోపల జ్ఞానం కాదు, బయట జ్ఞానం కాదు, రెండింటి జ్ఞానం కాదు, జ్ఞానరాశి కాదు, జ్ఞానం కాదు, అజ్ఞానం కూడా కాదు. ఇది కనబడదు, పట్టుకోలేం, లక్షణం చెప్పలేం, ఆలోచించలేం, వివరించలేం. ఇది స్వరూప జ్ఞానానికి ఆధారం, ప్రపంచం లయమయ్యే స్థితి, శాంతమైనది, మంగళమైనది, ద్వైతం లేనిది. ఇది నాలుగవది. ఇదే ఆత్మ, ఇదే తెలుసుకోవలసినది.
సోఽయమాత్మాధ్యక్షరమోఙ్కరోఽధిమాత్రం పాదా మాత్రా మాత్రాశ్చ పాదా అకార ఉకారో మకార ఇతి
ఈ ఆత్మే ఓంకారము. దీనికి అక్షరాలుగా మూడు భాగాలున్నాయి. ఆ భాగాలే నాలుగు స్థితులు—'అ', 'ఉ', 'మ' అనే మూడు అక్షరాలు.
జాగరితస్థానో వైశ్వానరోఽకారః ప్రథమా మాత్రాఽఽప్తేరాదిమత్త్వాద్వాఽఽప్నోతి హ వై సర్వాన్ కామానాదిశ్చ భవతి య ఏవం వేద
జాగరణ స్థితి అయిన వైశ్వానరుడు 'అ' అనే మొదటి భాగం. ఇది మొదటిది, అందరూ కోరినదాన్ని పొందుతుంది. ఎవడు దీన్ని తెలుసుకుంటాడో, వాడికి అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి, వాడు మొదటివాడవుతాడు.
స్వప్నస్థానస్తైజస ఉకారో ద్వితీయా మాత్రోత్కర్షాత్ ఉభయత్వాద్వోత్కర్షతి హ వై జ్ఞానసన్తతిం సమానశ్చ భవతి నాస్యాఽబ్రహ్మవిత్కులే భవతి య ఏవం వేద
స్వప్న స్థితి అయిన తైజసుడు 'ఉ' అనే రెండవ భాగం. ఇది మధ్యలో ఉండడం, గొప్పదనం కలిగి ఉండడం వల్ల. దీన్ని తెలిసినవాడు జ్ఞాన పరంపరను అభివృద్ధి చేస్తాడు, అందరితో సమానంగా ఉంటాడు. అతని కుటుంబంలో బ్రహ్మాన్ని తెలియని వారు పుట్టరు.
సుషుప్తస్థానః ప్రాజ్ఞో మకారస్తృతీయా మాత్రా మితేరపీతేర్వా మినోతి హ వా ఇదం సర్వమపీతిశ్చ భవతి య ఏవం వేద
సుషుప్తి స్థితిలోని ప్రాజ్ఞుడు 'మ' అనే మూడవ భాగం. ఇది పరిమితి, లయ కారణంగా. దీన్ని తెలిసినవాడు అన్నింటినీ కొలుస్తాడు, అన్నింటినీ లయముచేస్తాడు.
అమాత్రశ్చతుర్థోఽవ్యవహార్యః ప్రపఞ్చోపశమః శివోఽద్వైత ఏవమోఙ్కార ఆత్మైవ సంవిశత్యాత్మనాఽఽత్మానం య ఏవం వేద
నాలుగవది కొలవలేనిది, లావాదేవీలకు అతీతమైనది, ప్రపంచ లయ స్థితి, మంగళకరమైనది, ద్వైతం లేనిది. ఇలా ఓంకారమే ఆత్మ. దీన్ని తెలిసినవాడు, తన ఆత్మ ద్వారా ఆత్మలోకి ప్రవేశిస్తాడు.