ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः । स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवाँसस्तनूभिर्व्यशेम देवहितं यदायुः ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ ओमित्येतदक्षरमिदँसर्वं तस्योपव्याख्यानभूतं भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव। यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव
ଓଁ। ହେ ଦେବତାମାନେ, ଆମେ ନିଜ କାନରେ ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ କଥା ମିଳୁ, ଆମ ଆଖିରେ ଭଲ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁ। ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଓ ଅଙ୍ଗ ନେଇ, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଉପଭୋଗ କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉ। ଓଁ, ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି। ଓଁ—ଏହି ଅକ୍ଷରଟି ସମସ୍ତ କିଛି। ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା—ଯାହା ଥିଲା, ଯାହା ଅଛି, ଯାହା ହେବ, ସବୁ ଓଁ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ଏବଂ ତିନି ସମୟ ଛାଡ଼ି ଯାହା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଓଁ ଅଛି।
सर्वं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सोऽयमात्मा चतुष्पात्
ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ। ଏହି ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ। ଏହି ଆତ୍ମାର ଚାରିଟି ଅଂଶ ଅଛି।
जागरितस्थानो बहिःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः
ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ହେଉଛି ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା, ବାହାରେ ଜାଣିବାରେ ସଚେତନ, ସାତଟି ଅଙ୍ଗ ଓ ଉଣେଇଶଟି ମୁଖ ଥିବା, ମୋଟା ଜିନିଷ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା—ଏହାକୁ ବୈଶ୍ୱାନର କୁହାଯାଏ।
स्वप्नस्थानोऽन्तःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक्तैजसो द्वितीयः पादः
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ହେଉଛି ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥା, ଭିତରେ ସଚେତନ, ସାତଟି ଅଙ୍ଗ ଓ ଉଣେଇଶଟି ମୁଖ ଥିବା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜିନିଷ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା—ଏହାକୁ ତୈଜସ କୁହାଯାଏ।
यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम् । सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः
ଯେଉଁଠାରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି, କୌଣସି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଏନି—ସେଠି ହେଉଛି ସୁଷୁପ୍ତି। ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଏକାତ୍ମକ, ଜ୍ଞାନର ଏକ ଦଳ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା, ମନ ଦ୍ୱାର ଭାବେ ଥିବା—ଏହି ତୃତୀୟ ଅଂଶକୁ ପ୍ରାଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ।
एष सर्वेश्वर एष सर्वज्ञ एषोऽन्तर्याम्येष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम्
ଏହି ଆତ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କର ନାୟକ, ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣିଥିବା, ଭିତରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ମୂଳ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହାରେ ଲୟ ହୁଏ।
सोऽयमात्माध्यक्षरमोङ्करोऽधिमात्रं पादा मात्रा मात्राश्च पादा अकार उकारो मकार इति
ଏହି ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଓଁ, ଏହି ଅକ୍ଷର, ଏହାର ଅଂଶ ଅଛି। ଚାରିଟି ଅଂଶ ହେଉଛି ଏହି ମାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକ; ମାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଅଂଶ—'ଅ', 'ଉ', 'ମ'।
जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्राऽऽप्तेरादिमत्त्वाद्वाऽऽप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति य एवं वेद
ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥା, ବୈଶ୍ୱାନର, 'ଅ' ଅଂଶ, ପ୍ରଥମ ମାତ୍ରା, କାରଣ ହେଉଛି ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଆରମ୍ଭ। ଯିଏ ଏହାକୁ ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପାଏ ଓ ପ୍ରଥମ ହୁଏ।
स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रोत्कर्षात् उभयत्वाद्वोत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति नास्याऽब्रह्मवित्कुले भवति य एवं वेद
ସ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥା, ତୈଜସ, 'ଉ' ଅଂଶ, ଦ୍ୱିତୀୟ ମାତ୍ରା, କାରଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ମଧ୍ୟସ୍ଥିତି। ଯିଏ ଏହାକୁ ଜାଣେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାକୁ ଉନ୍ନତ କରେ ଓ ସମାନ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ପରିବାରରେ କେହି ବ୍ରହ୍ମ ଅଜ୍ଞାନୀ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।
सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति य एवं वेद
ସୁଷୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥା, ପ୍ରାଜ୍ଞ, 'ମ' ଅଂଶ, ତୃତୀୟ ମାତ୍ରା, କାରଣ ମାପ ଓ ଲୟ। ଯିଏ ଏହାକୁ ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତକୁ ମାପେ ଓ ସମସ୍ତକୁ ଲୟ କରେ।
अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैत एवमोङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद
ଅମାତ୍ରା ହେଉଛି ଚତୁର୍ଥ, କୌଣସି କାମରେ ନ ଆସେ, ସମସ୍ତ ବିକାରର ଶାନ୍ତି, ଶୁଭ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏଭଳି ଓଁ ଆତ୍ମା ହେଉଛି; ଯିଏ ଏହାକୁ ଜାଣେ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
नान्तःप्रज्ञं न बहिष्प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनं न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् । अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणं अचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययासारं प्रपञ्चोपशमं शान्तं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः
ଏହା ଭିତରେ ସଚେତନ ନୁହେଁ, ବାହାରେ ସଚେତନ ନୁହେଁ, ଦୁଇଁଟି ଦିଗରେ ସଚେତନ ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନର ଏକ ଦଳ ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ, ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହା ଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ, କୌଣସି କାମରେ ଆସେନି, ଧରିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ଚିନ୍ତା କରିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନର ସାର, ସମସ୍ତ ବିକାରର ଶାନ୍ତି, ଶାନ୍ତ, ଶୁଭ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ—ଏହି ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶକୁ ମାନାଯାଏ। ଏହି ଆତ୍ମା, ଏହି ଜାଣିବା ଉଚିତ।