एकदा ऋषी-मुनी एकत्र जमले आणि त्यांनी परम सत्याचा शोध घेण्याचा संकल्प केला. त्यांनी आपल्या मनात गूढता आणि श्रद्धेने ओम्चा उच्चार केला. त्यांनी देवांना प्रार्थना केली—“हे देवांनो, आमच्या कानांनी फक्त शुभच ऐकू येवो; आमच्या डोळ्यांनी फक्त शुभच दिसो. आम्ही बलवान शरीराने आणि इंद्रियांनी, देवांनी दिलेल्या आयुष्याचा आनंद घेऊ आणि त्यांचे स्तवन करू.” त्यांनी तीन वेळा शांततेची प्रार्थना केली—“ॐ, शांती, शांती, शांती.” मग ऋषी म्हणाले, “हे सर्व विश्व, जे काही आहे—भूतकाळ, वर्तमान, भविष्य, आणि त्यापलीकडे जे काही असेल—हे सर्व ओम्च्याच रूपात आहे. खरंतर, हे सर्व ब्रह्म आहे. हा आत्मा म्हणजेच ब्रह्म आहे. या आत्म्याला चार पाद (भाग) आहेत.” ते पुढे सांगतात, “पहिला पाद म्हणजे जाग्रत अवस्था. यात माणूस बाह्य गोष्टी जाणतो, सात अंगांनी आणि एकोणवीस मुखांनी युक्त असतो, आणि स्थूल पदार्थांचा अनुभव घेतो. या अवस्थेला वैश्वानर असे म्हणतात. दुसरा पाद म्हणजे स्वप्नावस्था. यात मनुष्य आतल्या गोष्टी जाणतो, त्याच सात अंगं आणि एकोणवीस मुखं असतात, पण तो सूक्ष्म वस्तूंचा अनुभव घेतो. या अवस्थेला तैजस असे म्हणतात. तिसरा पाद म्हणजे सुषुप्ति—गाढ झोप. येथे कोणतीही इच्छा नसते, कोणतेही स्वप्न नसते. ही एकात्म अवस्था आहे—चैतन्याचा एकगठ्ठा, आनंदमय, आनंदाचा भोक्ता, आणि मन हीच या अवस्थेची दार आहे. या अवस्थेला प्राज्ञ म्हणतात. हे प्राज्ञ—तिसरा पाद—सर्वांचा प्रभु आहे, सर्वज्ञ आहे, अंतर्यामि आहे आणि सर्वांचे मूळ आहे. सर्व प्राणी याच्यापासून उत्पन्न होतात आणि त्याच्यात विलीन होतात. पण या अवस्थांपलीकडे एक चौथा पाद आहे—तो ना अंतर्मुखी जागरूकता आहे, ना बाह्यदृष्ट्या जागरूकता, ना दोन्ही, ना केवळ चैतन्याचा समूह, ना केवळ चैतन्य, ना अचैतन्य. तो न दिसणारा, न पकडता येणारा, न नाव देता येणारा, न विचारता येणारा, न सांगता येणारा आहे. तो फक्त आत्मज्ञानाचा सार आहे, सर्व व्यवहारांचा अंत आहे, शांत, मंगल, अद्वैत—हेच चौथे पाद आहे. हाच आत्मा आहे, आणि ह्यालाच जाणावं. हा आत्माच ओम् आहे—ती अक्षर. ओम्चे तीन भाग आहेत—अ, उ, म. हेच त्या चार पादांचे प्रतीक आहेत. जाग्रत अवस्था—वैश्वानर—हा ‘अ’ आहे, कारण तो पहिला आहे आणि सर्वकाही प्राप्त करतो. जो हे जाणतो, तो सर्व इच्छा प्राप्त करतो आणि पहिला होतो. स्वप्नावस्था—तैजस—हा ‘उ’ आहे, कारण तो मधला आणि श्रेष्ठ आहे. जो हे जाणतो, त्याच्या वंशात ब्रह्मज्ञान नसलेला कोणीही जन्म घेत नाही; तो ज्ञानात सर्वांशी समता साधतो. सुषुप्ति—प्राज्ञ—हा ‘म’ आहे, कारण तो मोजमाप आणि विलयन दर्शवतो. जो हे जाणतो, तो सर्वकाही मोजतो आणि सर्वकाही आत्म्यात विलीन करतो. चौथा पाद मात्र मोजमापात बसत नाही, व्यवहारांच्या पलीकडे आहे, सर्व व्यवहारांचा अंत आहे, मंगल आणि अद्वैत आहे. म्हणून, ओम् म्हणजेच आत्मा. जो हे जाणतो, तो स्वतःच्या आत्म्यात पूर्णपणे एकरूप होतो. अशा प्रकारे, ऋषींनी ओम्च्या आणि आत्म्याच्या या गूढ, दिव्य स्वरूपाचे वर्णन केले आणि सर्वांना त्याच्या ज्ञानाची वाट दाखवली.